8.Химиялық заттармен улану (ксенобиотиктермен)

Үнемі өсуші бөгде денені күш жедел улануды немесе ксенобиотиктің спецификациялық тіршілігіне немесе адаптациялық қорғаныштық механизм декомпенсациясының нәтижесінде жалпы тұрақтылықтың төмендеуінен әр түрлі мүшелер мен жүйелердің созылмалы дисфункциясын тудырады. Өндірістегі маңызды , басым ластаушыларды реттеу қиын жұмыс болып табылады және улы агенттердің барлық сипттамаларын және тұрғындар денсаулығына мүмкін әсерінің ерекшелігін ескеретін критерилер негізінде құрылуы тиіс. Мұндай критерилерге улы заттардың қоршаған ортада кең таралуы , улы агенттің адамға әсерінің жиілігі және ауырлығы генетикалық және канцерогенді әсерімен сипатталатын, организмдегі әсересе қайтымсыз және ұзаққ созылатын өзгерістер , өндірістегі және адам организмндегі химиялық байланыс трансформациясы , химиялық байланыс әсеріне ұшыраған тұрғындар популяциясының көлемі , олардың тұрғындар денсаулығына жағымсыз өзгерістер тудыра алатын деңгейінің тағамдық өнімдердің құрамында болуы.

Ауыр металлдармен және мышьякпен улану. Санитарлық токсикология позициясының тұрғысынан ауыр металлдар ішінде басым орынды қорғасын , сынап, кадмий, сонымен қоса организмге тағамдық өнімдермен бірге өзаө түскендіктен жиналу қабілеті бар және шеткей мүшелерге ауыр зақым келтіретін мутагенді және канцерогенді , жоғары улығы бар мышьяк алады. Ерекше назард ы геохимиялық аномалиясы бар аудандардан алынған олардың табиғи отрадағы деңгейі жоғарылаған объектілердегі , металлургиялық , машина құрылыстық , тау кен өндірістік , химиялық өнеркәсіптегі , ірі автомагистральдар мен қалаға жақын жердегі , минералды тыңайытқыштарды және басқада агрохимикаттарды үнемі қолданатын жердегі ауыр металдардың құрамына аулдару керек.

Королев А.А. Гигиена питание стр 299-301

9.Тағамдық улануларды тергеу.

Бірінші этапта санитарлық дәрігер жалпы ақпарат және оның аперативті анализін жинайды , жапа шегушілерден сұрастырады , күдікті тағамды анықтау және оны айналыстан алу және алдын ала диагнозды қою. Улану ошағының дамуы туралы ақпаратты талдай келе дәрігер жұқтырушы агенттің басым таралу жолын анықтап , аурудың себеп салдарлық байланысын және қоршаған орталық факторды табады. Зақымданушыны сұрастыра келе дәрігер тағамдық анамнез жинауы керек: науқастың ауру басталғанға дейін 2-3тәулік ішіндегі тамағының сипаты туралы ақпаратты анықталы тиіс. Күдікті өнімнің микроорганизмдермен немесе химиялық заттармен ластануының мүмкін жолын механизмін анықтау үшін ,тағамдық өндірістен алынған күдікті өнімнің науқастар материалдарының және сынамаларының үлгісінің микробиологиялық және химиялық анализ нәтижелерінің салыстыруы жүргізіледі. Алынған нәтижелердің сәйкес келуінен тағамдық уланулардың беріу жолының факторы дәл анықталуы мүмкін . Тағамдық уланудың тергеу нәтижелері бойынша дәрігер оны тудырған күдіктілерге әкімшілік жаза қолданылады. Болашақта санитарлық-эпидемиологиялық тиімділікті қамтамасыз ететін профилактикалық жұмыстың негізгі бағытын анықтайды. Тағамдық уланудың санитарлы-эпидемиологиялық тергеуінің нәтижесін дәрәгер құжатпен рәсімдейді (тергеу акт). Тергеумен расталған кезкелген тағамдық улану жағдайы , тіркеуге және қатаң есепке алынады.