2.17 Сурет

Индуктивтіліктегі тоқ пен кернеудің әрекеттік мәндерінің кешендік түрі келесі түрде жазылады:

,

болатындықтан,

тең болады.

болса, онда кернеудің мәні:

мұндағы - индуктивтілікті кедергінің кешенді түрі.

Ом заңы кешенді түрде былай жазылады:

.

Синусоидалы тоқ тізбегіндегі сыйымдылық. Сыйымдылық қасиеті бар құрылғыны конденсатор деп атайды. Конденсатор диэлектриктермен бөлінген екі өткізгіштік пластиналардан тұратын жүйені береді. Конденсатордың қабаттарында кернеудің әсерінен еркін зарядтар жиналады. Пластинаның зарядының q, олардың арасындағы кернеуге U_C қатынасы электр сыйымдылығы С деп аталатын тұрақты шама:

.

Сыйымдылық фарадамен өлшенеді.

Бір фарадағы сыйымдылық – бұл потенциалдар айырымы бір вольт болғандағы бір кулон электрмен зарядталатын құрылғының сыйымдылығы. Конденсатордағы кернеудің өзгеруі кезінде конденсатордың қабатындағы зарядтардың мөлшерінің өзгерісіне алып келеді, бұл өз кезегінде тоқтың өзгеруін болдырады:

.

Сыйымдылығы бар айнымалы тоқ тізбегін қарастырайық (2.18 сурет)

2.18 Сурет

кернеуі беріледі, осы кернеудің әсерінен тізбек бойымен тоқ i_C жүреді. Бұл тоқтың мәні келесі өрнекпен анықталады:

деп белгілейміз, сыйымдылықты кедергі деп аталады.

Сыйымдылықта тоқ кернеуден 90⁰ ( /2 -ге) озып отырады ( 2.19 сурет).

Сыйымдылықтағы тоқ пен кернеудің әрекеттік мәндерінің кешендік түрі келесі түрде жазылады:

болатындықтан,

тең болады.

болса, онда кернеудің мәні:

мұндағы - сыйымдылықты кедергінің кешенді түрі.

Ом заңы кешенді түрде былай жазылады:

.

2.19 Сурет

6. Комплекс түрдегі Ом және Кирхгоф заңдарын тізбектегі белгісіз токты есептеуде қолдану.

Тізбек бөлігі үшін Ом заңы (2.3 сурет). Тізбек бөлігіндегі “1-2” тоқ, сол бөліктегі кернеуге тура, ал кедергісіне кері пропорционал:

2.3 Сурет

Құрамында ЭҚК - і бар тізбек бөліктері үшін Ом заңы. ЭҚК - і бар тізбек бөліктері үшін тоқ келесі формула бойынша анықталады:

Егер тоқ пен ЭҚК бір бағытта болса “+” таңбамен, қарсы бағытта болса “-“ таңбамен белгіленеді.

Мысалы, электр тізбегінің бір бөлігін қарастырайық (1.4 сурет)

2.4 Сурет

Ома заңы комплексті түрде келесідей жазылады:

.

Тізбек қуаты:

, (2.6)

мұнда - орташа қуат.

Кирхгофтың бірінші заңы. Электр тізбегінің кез келген түйінінде тоқтардың алгебралық қосындысы нөлге тең:

2.5 Сурет

2.5 Сурет үшін Кирхгофтың бірінші заңы былай жазылады:

Кирхгофтың екінші заңы. Электр тізбегінің кез келген контурындағы ЭҚК-нің алгебралық қосындысы сол тізбекке кіретін кедергілерде кернеудің түсуінің алгебралық қосындысына тең:

,

контурды айналу бағытымен тоқ пен ЭҚК -тің бағыты бағыттас болса, “+” таңбамен жазылады.

Контурды айналу бағыты сағат тілімен бір бағытта немесе қарсы болып еркін алынады.

Жазу үлгісі: контур берілген делік (2.6 сурет).

2.6 Сурет

Кирхгофтың заңдарының кешендік түрлері

Кирхгофтың заңдарының кешендік түрде келесі түрде жазылады:

Кирхгофтың бірінші заңы: ;

Кирхгофтың екінші заңы: