2. Фарміраванне канцэпцыі бібліятэчнага менеджменту. Тыпалогія кіравання ў сучаснай навуцы.

У п. 90 гг. сфарміравалася канцэпцыя бібліятэчнага менеджмента, якая адлюстроўвае новыя падыходы да разумення і інтэрпрэтацыі важных палажэнняў тэорыі і практыкі кіраўніцтва бібліятэкамі розных тыпаў і відаў. Фарміраванне канцэпцыі абумоўлена фактарамі: змяніўся характар сацыяльна-эканамічнага асяроддзя; крызіс традыцыйнай сістэмы кіравання; партэбы ў распрацоўцы канструктыўнай стратэгіі развіцця.Пасылкі новай канцэпцыі: арыентацыя на чалавека, які сам рэалізуе сябе; бібліятэка – адкрытая сістэма, складаецца з людзей, людзі аб’яднаны сумеснымі каштоўнасцямі, якія фарміруюць арганізацыйную культуру; бібліятэка павінна пастаянна абнаўляцца і адаптавацца да знешніх фактараў (чытачоў).Тыпалогію кіравання распрацоўвалі Суслава, Кармоўскі.Тыпалогія – упарадкаваная і сістэматызаваная разнастайнасць уяўленняў аб менеджменце. Сёння існуюць 2 варыянты тыпалагічнага аналізу менеджмета:1) адлюстроўвае дуалістычны падыход у вылучэнні тыпаў кіравання (па 2-м супрацьлеглым характарыстыкам):

Тыпы кіравання: фармальнае/нефармальнае; стратэгічнае/тактычнае; стабільнае/няўстойлівае;цэнтралізаванае/дэцэнтралізаванае;метадалогія/арганізацыя; традыцыйнае/інавацыйнае. Не зусім дакладны падыход.

2) крытэрыі вылучэння тыпаў кіравання:а) роля знешняга асяроддзя ў кіраванні: планава-дырэктыўнае. Плану надаецца галоўная роля; маркетынгавае. Арыентавана толькі на знешняе асяроддзе. Праяўляецца ў структуры, механізме, метадалогіі і арганізацыі, працэсах кіравання.- мэтавае. Не адмаўляе маркетынг, дапаўняе яго сваёй практычнай мэтай. Дазваляе улічваць тэндэнцыі развіцця, прымаць рашэнне, гледзячы наперад.- праблемна-арыентаванае. Характарызуецца тым, што арыентуецца на рашэнне праблем, што узніклі ў працэсе кіравання. Праблема – асноўны зыходзячы фактар ў прыняцці рашэнняў. Гібкае кіраванне. Недахоп – стыхійнасць пры ацэнке праблемы.б) па ступені арганізацыйнай жорсткасці кіравання, фармалізацыі і статычнасці:- рэгламентаванае. Арганізацыйнае палажэнне, якое жорстка прадпісвае віды дзейнасці, умовы і абмежаванне іх здзяйснення. Але яно непаваротлівае, не дазваляе лепшым чынам арганізаваць дысцыпліну, адказнасць і інш.- нарматыўнае. Больш мягкае, будуецца на нарматывах.- сацыяльна-рэгулюемае. Апора ў арганізацыі кірвавання на сацыяльна-псіхалагічныя сувязі ў калектыве.- распарадчае.в) па размеркаванні паўнамоцтваў:- высокацэнтралізаванае. Характарызуецца канцэнтрацыяй паўнамоцтвай на верхнім узроўні кіравання.- дэцэнтралізаванае. Мае нізкую ступень цэнтралізацыі, размеркаванне паўнамоцтваў; рашаючы – ніжэйшы узровень.- гібкае кіраванне. Па узроўням сістэмы кіравання/дэлегіраванне паўнамоцтваў-перадача кіравання ў залежнасці ад сітуацыі.- сітуацыйнае.г) па прыярытэтам ў арганізацыі кіравання:

- функцыянальна-арганізацыйнае. У аснове яго пабудовы ляжыць арганізацыя дзейнасці, яе функцыі адыгрываюць рашаючую ролю. Увага сканцэнтравана на ўнутрыарганізацыйных працэсах, знешнія – у меру неабходнага.- кірванне па выніках.- стратэгічнае кіраванне. Кіраванне павінна быць арыентавана на мэту, мець прыярытэт стратэгіі. Усе працэсы яго здяйснення ўзгадняюцца з распрацаванай стратэгіяй азвіццы арганізацыі. У аснове размеркавання паўнамоцтваў ляжыць праграма дзеянняў. Адсюль выцякае.- праграмна-мэтавае. Заключаецца ў канцэптуальна а арганізацыйнай пабудове развіцця арганізацыі.

д) асобасны фактар ў кіраванні і роля менеджэра:- аутакратычнае. Канцэнтрацыя ўлады ў руках асобы.- калегіяльнае. Калегіяльнае прыняцце ключавых кіраўнічых рашэнняў.- карпараатыўнае. Кіраванне, аб’ектам якога з’яўляецца карпарацыя. Карпаратыўнасць – якасць адзінства.

- ліберальнае. Кіраўнік раствараецца ў калектыве, свае паўнамоцтвы рэалізуе ў невялікім аб’еме.