Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
menedzhment_shporyITOG.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
75 Кб
Скачать
☆

4. Функцыі бібліятэчнага менеджменту.

Функция менеджмента – это вид управленческих действий. Слово “функция” в переводе с латыни означает “исполнение”.Функцыі: 1). Прогнозирование и планирование (Прогнозирование – процесс исследования перспектив развития организации и ее внешней среды. Важнейшая проблема прогнозирования – достоверность результатов. Методы предвиденья: метод Делфи, Метод сценариев, Эвристические методы, Методы экстраполяции, Психологические методы; Планирование – это процесс заблаговременного принятия решений о том, что делать, для чего, когда, какими силами, кто ответственный и т.д. Виды планов: стратегические, текущие, тактические, оперативные, проекты. 2). Организация и координация (Организация – это процесс расстановки во времени и пространстве ресурсов, а также определение способов их взаимодействия. В понятии «организация» выделяется 3 элемента: норма управляемости, формализация управления и структура управления). 3). Стимулирование и мотивация (Стимулирование – совокупность действий менеджера, которые побуждают персонал к качественному и интенсивному труду. Методы стимулирования: административные, экономические, социально-психологические. Виды стимулирования: материальные и нематериальные, индивидуальные и коллективные, денежные и неденежные, социальные и психологические, творческие и моральные). 4). Контроль и контроллинг (Контроль – это проверка выполнения поставленных задач. Контроль состоит из 3 этапов: установка нормативов, сравнение, выводы. Установка нормативов – это определение тех критериев, по которым будет производиться контроль. Сравнение – это сопоставление нормативов и фактически выполненной работы. Выводы – это те меры, которые рекомендуются для недопущения отклонений. Виды контроля: традиционный бюрократический, децентрализованный, тотальное управление качеством. Контроллинг – это постоянный анализ и необходимая коррекция всех элементов системы для достижения цели). 5). Специальные функции (управление производством, ресурсами, снабжением, сбытом, инновациями, инвестициями, персоналом, финансами, основными фондами, рынком недвижимости, совместной деятельностью и т.д.).

5. Крыніцы прававой рэгламентацыі айчыннай бібліятэчна-інфармацыйнай дзейнасці. Сучасная бібліятэка як суб'ект прававога рэгулявання. Прававое рэгуляванне бібліятэчна-інфармацыйнай дзейнасці – нарматыўна-арганізацыйнае ўздзеянне пры дапамозе сістэмы прававых сродкаў (юрыдычных нормаў, праваадносін, індывідуальных прадпісанняю). Аб'екты рэгулявання: бібліятэчная справа ўвогуле, бібліятэка, накірункі дзейнасці бібліятэкі. Галоўны прадмет рэгулявання – адносіны, якія ўзнікаюць у бібліятэчнай сферы. Юрыдычным інструментам кіравання з'яўляецца прававое рэгуляванне. Яго асноўнае прызначэнне – забяспечыць функцыянаванне і развіццё бібліятэк. Асноўныя мэты прававога рэгулявання: развіццё і падтрымка законнасці і правапарадку ў бібліятэчнай справе, садзейнічанне рэалізацыі правоў і свабод чалавека, выканню ім сваіх прафесійных абавязкаў, стварэнне прававых ўмоў для эфектыўнага функцыянавання ўстановы, фарміраванне ў біблітэкараў і карыстальнікаў прагрэсіўнага асмыслення прававой культуры. Бібліятэка ў сваёй дзейнасці ўступае ў вялікую колькасць праваадносін. Асноўныя кірункі дзейнасці бібліятэк, якія падлягаюць прававому рэгуляванню: адносіны, якія ўзнікаюць пры стварэнні, ліквідацыі, развіцці бібліятэк і бібліятэчных сетак. Неабходна: замацаваць фінансавыя асновы дзейнасці бібліятэк, праваадносіны ў сферы падаткаабкладання бібліятэк, ліцэнзіі на ажыццяўленне некаторых відаў дзейнасці, (абавязковы экзэмпляр, спонсарства і дабрачыннасць), адносіны, якія ўзнікаюць пры фарміраванні фондаў бібліятэк, Неабходна: закласці прававы механізм урэгулявання і упарадкавання адносін паміж бібліятэкамі, выдавецтвамі, установамі кніжнага гандлю, унесці змяненні ў заканадаўства ў сувязі з распаўсюджанне электронных дакументаў, прыняць закон аб абавязковым экзэмпляры, прывесці заканадаўства РБ у адпаведнасць з патрабаваннямі міждзяржаўных пагадненняў (для развіцця міжнароднага кнігаабмену), дастаўка і перасылка дакументаў, (бяспека захаванасці рэсурсаў у электроннай форме, абарона аўтарскіх правоў на ствараемую ў бібліятэцы прадукцыю, перамяшчэнне каштоўных фондаў праз мяжу). адносіны, якія ўзнікаюць пры абслугоўванні карыстальнікаў. Неабходна: афіцыйна зацвердзіць платныя паслугі, гарантаваць грамадзянам свабодны доступ да любой інфармацыі (у т.л. Інтэрнэт), урэгуляваць абслугоўванне карыстальнікаў з дапамогай электронных сетак, штрафныя санкцыі за парушэнне правілаў карыстання бібліятэкай, стварыць умовы доступа асобным групам карыстальнікаў. адносіны, якія ўзнікаюць пры ўзаемадзеянні працаўніка і працадаўца. Неабходна: распрацаваць механізм рэалізацыі нормаў (зараз нормы 80-х гадоў), удасканаліць патрабаванні да кіраўнікоў бібліятэк, (сацыяльныя гарантыі і праца ў калектыве, перападрыхтоўка кадраў). адносіны, якія ўзнікаюць прыфарміраванні МТБ. Неабходна: распрацаваць заканадаўчыя акты для забеспячэння раўнамернай аўтаматызацыі дзейнасці бібліятэк, Арганізацыйная структура прававога забеспячэння дзейнасці бібліятэк, 4 узроўня:1) нацыянальны2) рэгіянальны3) ведамасна-галіновы4) лакальны. Міжнародны ўзровень адагрывае ролю знешняга асяроддзя. Міжнародныя крыніцы заканадаўства: 1) дакументы міжнародных арганізацый - ООН, ЮНЕСКО, Савет Еўропы - у іх закладзены ановы развіцця сусветнага супольніцтва у галіне культуры. Всеобщая декларация прав человека, 1948 ООН. Конвенция о защите прав человека и основных свобод - Совет Европы,1950,1994. Европейская культурная конвенция – Совет Европы,1954. 2) дакументы міжнародных арганізацый па развіццю інфармацыйна-бібліятэчнай сферы. У 1994 г маніфест ЮНЕСКО о публічных бібліотеках – рекомендаціі по реформе бібліотечного законодательства в Европе.

6. Прававая база кіравання бібліятэчнай справай Беларусі. Нарм-прававыя акты,якія рэгулююць дзейнасць б-к РБ можна уявіць у форме вертыкальнай і гарызантальнай іерархічнай стру-ры. Іерархічная сістэма нарм.-правав. актаў выглядае наступным чынам : Зыходнай крыніцай для дз-ці б-к—нарм.-прав акты рэспублікан.значэння:канстытуцыя РБ,законы,кодэксы РБ,нарм.-прав. акты Прэзідэнта РБ(дэкрэты,указы,маюць статус закона), нарм.-прав. акты урада РБ,пастановы. Нарм.-прав. акты органаў мясцовага кіравання і самакіравання. Унутраныя акты біб-к. Заканадаўчыя акты 1)асноўнае-Канстытуцыя-змяшчае прававыя нормы і складае базу для усіх іншых прав. норм.Любы прававы акт павінен адпавядаць К. 2)пасля К.-кодэксы,законы і дэкрэты Прэзідэнта. 3)законы (орг.закан.улады,(НС) 4)падзаконныя акты(Сав.мін-ў, Мін-вы, ведамствы, органы мясцовага самакіравання) 5)ведамас. Падзаконныя акты(органамі спецыяльнай кампітэнцыі,М-ва аховы здароуя). Вышэйшы акт-Закон РБ аб бібліятэчнай справе

7. Сістэма кіравання бібліятэчнай справай. Заканамернасці і асаблівасці развіцця бібліятэчнай справы. Сістэма – сукупнацсь узаемасвязанных, узаемаабумоўленных элементаў, якія ўтвараюць цэлае. Бібліятэка – сацыяльная сістэма. Сукупнасць грамадскіх інтарэсаў аказвае ўплыў на стан сістэмы і на працэс яе развіцця. У “Законе аб бібліятэчнай справе” (1995 г, рэд 2002) РБ дано вызначэнне паняцця “бібліятэчная справа” (сістэмны падыход Сталярова) – гэта галіна інфармацыйнай, культурна-асветніцкай і адукацыйнай дзейнасці, у задачы якой уваходзіць стварэнне і развіццё сеткі бібліятэк, навуковая і метадычная дзейнасць бібліятэк. Біблітятэка –с кладаная сацыяльна-культурная сістэма, якая складаецца з падсістэм, звязаных паміж сабой, мае спецыфічныя рысы і заканамернасці. Падсістэмы (кожная з падсістэм з’яўляецца сістэмай больш нізкага ўзроўню і ўключае шэраг падсістэм): сетка бібліятэк (рэспубликанскія, абласныя, ЦБС, ведамасныя, спецыяльныя), камплектаванне і апрацоўка БФ, арганізацыя бібліятэчнага абслугоўвання (першасна-дакументнае, даведачна-бібліяграфічнае, інфармацыйнае, індывідуальнае/масавае, групавое), навуковае і метадычнае забеспячэнне дзейнасці бібліятэк. падрыхтоўка і перападрыхтоўка кадраў (у ВНУ, ССВУ, курсах, магістратурах, аспірантурах), кіраванне (на рэспубліканскім узроўні, абласным (ЦБС), раённым, гарадскім, какрэтнай бібліятэкі). Сістэма бібліятэчная справа падпарадкоўваецца глабальнай мэце – забеспячэнню правоў чалавека на вольны доступ да інфармацыі, прыцягненне людзей да каштоўнасцей, максімальное задавальненне інфармацыйных і духоўных запытаў насельніцтва. Біблітэчная справа мае свае адносіны з іншымі сістэмамі: выдавецкія і кнігагандлёвыя фірмы, органы НТІ, архівы, мясцовыя органы ўлады. Гэтыя адносіны рэалізуюца праз функцыю public relatons, складаюць знешняе асяроддзе бібліятэчнай справы, рэгламентуюцца законамі і іншымі нарматыўнымі дакументамі. Важны ўплыў аказваюць сацыя-культурныя змяненні у грамадстве. Адбываецца рост запытаў на інфармацыю, што абумоўлена НТП, біблітэчна-інфармацыйнай дзейнасцю бібліятэкі, інавацыйнымі тэхналогіямі, грамадска-палітычнымі рухамі. Бібліятэкі павінны працаваць ў грамадстве з рознымі партыямі, павінны адлюстроўваць розныя ідэялогіі. Бібліятэкі павінны ўзаемадзейнічаць з міжнароднымі, замежнымі арганізацыямі. Як сацыякультурная сістэма бібліятэка мае заканамернасці развіцця (сувязь паміж з'явамі у прыродзе і грамадстве). Скварцоў: закон узаемадзеяння бібліятэк (здольнасць аб'ядноўваць свае рэсурсы ў інтарэсах карыстальнікаў), закон максімізацыі эфекту сацыяльнага выкарыстання інфармацыі, дынамічнасць бібліятэчнай справы, дэмакратызацыя бібліятэчнай справы, дыялектычнае адзінства нацыянальна-дзяржаўнага і інтэрнацыянальнага ў бібліятэчнай справе, закон прыярытэтнасці індывідуальнага падыходу ў бібліятэчным абслугоўванні, закон сувязі бібліятэчнай справы з сац., экан., паліт., культ. умовамі жыцця грамадства, закон прапарцыянальнасці развіцця бібліятэчнай справы (усіх падсістэм адначасова).