Биосфера және оның тұрақтылығы. Биосфера құрлымы. Биосфера ресурстары.

Биосфера (гр. биос—тіршілік, өмір, гр. сфера — шар) — бұл ұғым биологияғылымына XIX ғасырда ене бастады. Ол кездерде бұл сөзбен тек жер жүзіндегіжануарлар дүниесі ғана аталатын. Биосфера- жердің тіршілік қабаты. Географиялық қабық-литосфера, гидросфера, атмосфера, биосфераның өзара әрекеттесуі. Биосфераны ғылымға 1875ж Зюсс енгізді. Биогеография-организмнің географиялық таралу заңдылықтарын зерттейді.  Биосфераны құрайтын тіршілік дүниесінің құрамында мынадай химиялық элементтеркездеседі: сутек, көміртек, оттек, азот, фосфор, кремний. Олар биофильдік элементтер деп аталады. Бұл элементтердің атомдары тірі ағзаларды құрайтын күрделі молекулаларды түзеді, оларға көмірсутектер, майлар, нәруыздар (белок) мен нуклейн қышқылдары жатады. Аталған заттар тірі ағзалардың құрамында бір-бірімен тығыз байланыста болады.Атмосфера жер шарын түгелден орап тұрады. Ол гректің «atmos» - бу, «sphairi» (сфера) сөзінен шыққан. Оның қалыңдығы 100 км-ге дейін жетеді. Атмосфераның негізгі құрамында оттегі (20,95 %), яғни 1,5 * 1015 тонна аргон (1,28 %), азот (75,50 %), яғни 3,8 * 1012 тонна және басқадай газдар кездеседі. Атмосфера негізінен – тропосфера, стротосфера және иопосфера қабаттары болып үшке бөлінеді.  Тропосфера – грекше «tropos» (тропос) – бұрылысы, «sphaira» (сфера) – шар. Өзгермелі қабат деген мағына береді. Жер бетіне тікелей жайласқан төменгі тығыз қабаты. Орташа биіктігі 10 * 12 км-ге жетеді. Стротосфера – латынша «stratum» - төсем, тағы сондай сияқты теңіз деңгейінен 9-11 км жоғары жататын атмосфера қабаты.  Иопосфера – гректің «ion» - қозғалғыш қабат деген сөзінен алынған. Қалыңдығы 800 км-ге жетеді.   Гидросфера – табиғи су қоймаларынан (мұхиттардан, теңіздерден, көлдерден, өзендерден) құралады. Бұл құрлықтың 70 % алып жатыр. Гидросфераның көлемі 400 млн шаршы км. Литосфера Литосфера – жердің қатты қабаты. Ол екі қабаттан құралған. Үстіңгі қабаты граниттен, оның қалыңдығы 10 км-ден 40 км-ге дейін жетеді. Ал астыңғысы базольттан тұрады. Қалыңдығы 30-80 км. Жоғарыда айтылғандай минералды қабаттардан басқа, жерді ерекше тағы бір қабат – биосфера қоршап тұрады. Ол тірі органимдер тараған аймақтардың бәрін қамтиды. Биосфераның пайда болуымен бірге, жер бетінде тірі организмдер өсіп-өніп, сыртқы қоршаған ортаның эволюциялық дамуына сәйкес қалыптасады. Биосфера теңіз деңгейінен бастап, тау жоталарының шыңдарына дейін бүкіл құрғақ жерді алып жатыр.

Биологиялық және ландшафттық алуантүрлікті сақтауЛандшафт генезисі ландшафтының пайда болуына және оның казіргі кездегі динамикалык күйіне себепші процестер жиынтығы.Адам когамы баталғанға дейін ландшафтыларға айтарлыктай дәрежеде солярлық факторлармен бірге теллурлык тектоникалық және биологиялық факторлар әсер етеді.Бұл тұжырым ландшафтының зоналык белдеулік биогендік ,гидрогендік, орогендік,деп аталатын типтерінің атауынан көрініс табады,мұнда бірінші немесе екінші фактор жетекші фактор болады.Ландшафт өзара байланысты білдіретін термин оны ғылымға енгізген орыс ғалымы Берг.Жер шарындығы барлық ландшафтардың жиынтығын ландшафттык сфера дейді.Ландшафттық алуан түрлілік дегеніміз жердің алуан түрлілігі.