52. Математикалық және серіппелі маятник. Тербелісте энергияның айналуы. Резонанс
Математикалық
маятник – салмақсыз созылмайтын жіпке
ілінген материялық нүкте. Ауырлық күші
әсерінен тербеледі. 
Қозғалмайтын нүктеге ілінген маятниктың периоды
циклдық
жиінгі
Егер математикалық маятник ілінген нүкте вертикал бойымен үдеумен қозғалса, онда
егер үдеу жоғарыға бағытталса (+) таңба, төменге бағытталса (-)
Серіппелі маятниктің тербелікі серпімді күш әсерінен болады
|
|
,
Механикалық тербелістерде потенциалдық және кинетикалық энергиялардың өзара айналуы байқалады. Өшпейтін тербелістерде толық энергия сақталады және ол максималды кинетикалық (орнықты күйде өткенде) немесе максималды потенциалдық (максималды ығысуда) энергияға тең болады
Үйкеліс күштер болғанда еркін тербелістер амплитудасы кемиді (экспоненттік заңымен), тербеліс өшеді.
Мәжбүрленген (еріксіз) тербелістер – сыртқы күштер әсерінен болатын өшпейтін тербелістер.
Периодты
периодтық мәжбүрлейтін күш әсерінен
болатын тербеліс сыртқы күш жиілігімен
өтеді, және оның амплитудасы жиілікиен
тәуелді. Мәжбүрлеуші күш жиілігі жүйенің
өздік тербеліс жиілігіне жақында
тербеліс амплиткдасы тез өседі. Бұл
құбылысты резонанс деп атайды.
