2.2 W prawie ukrainskim

Zgodnie z art.3 Kodeksy Gospodarczego Ukrainy⁷ działalność gospodarcza to działalność podmiotów gospodarowania w obszarze produkcji spółecznej, ukierunkowanej na wytworzenie i sprzedaż produkcji, wykonanie prac, bądź świadczenie usług o charakterze posiadającym wyznacznik cenowy. Działalność gospodarcza prowadzona w celu osiągnięcia wyników gospodarczych i społecznych oraz osiągnięcia zysku jest przedsiębiorczością, a podmioty przedsiębiorczości – przedsiębiorcami. Działalność gospodarcza może być prowadzona bez celu jakim jest osiągnięcie zysku (niekomercyjna działalność gospodarcza).Działalność podmiotów nie prowadzących działalności gospodarczej ukierunkowana jest na stworzenie i zachowanie niezbędnych warunków materialno‐technicznych do funkcjonowania, prowadzona z udziałem lub bez udziału podmiotów gospodarowania , stanowiącym gospodarcze zabezpieczenie działalności podmiotów niegospodarujących.

Do obszaru stosunków gospodarczych zalicza się stosunki gospodarczo‐produkcyjne, organizacyjno‐gospodarcze oraz wewnątrz‐gospodarcze.

Zgodnie z art.3 KGU stosunkami gospodarczo‐produkcyjnymi są stosunki majątkowe oraz inne wynikające między podmiotami gospodarowania w czasie prowadzenia działalności gospodarczej.

W Kodeksie za stosunki organizacyjno‐gospodarcze rozumie się stosunki wynikające między podmiotami gospodarowania oraz podmiotami uprawnień organizacyjno‐gospodarczych w czasie kierowania działalnością gospodarczą.

Art.3 KGU głosi że za stosunki wewnątrz‐gospodarcze uważa się stosunki wynikające między strukturalnymi jednostkami podmiotu gospodarowania oraz stosunki podmiotu gospodarowania z jego jednostkami strukturalnymi.

Zalecenia ogólne dla osób, które mają uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej są zawarte w Kodeksie Cywilnym⁸ oraz Kodeksie Gospodarczym Ukrainy. Wymienione akty normatywne zawierają równoległe istniejące kilka definicji dotyczących tych osób to „podmiot działalności przedsiębiorczej” (art. 74, 130, 209 Kodeksu Gospodarczego Ukrainy) „podmiot przedsiębiorczości” (art 3, 45, ust. 23 Kodeksu Gospodarczego Ukrainy) oraz „przedsiębiorca” (art. 21 46 Kodeksu Gospodarczy Ukrainy). Natomiast Kodeks Cywilny Ukrainy rezygnuje z jednolitej definicji i wprowadza pojęcie „przedsiębiorca” w odniesieniu do osób fizycznych (art. 35 ust. 5 KC Ukrainy), a przymiotnik „przedsiębiorcze” dotyczy osób prawnych – spółek (art 83 KC Ukrainy). Biorąc pod uwagę ich synonimiczność oraz informacje zawarte w art. 9 KC Ukrainy o tym, że w odrębnej ustawie mogą być przewidziane szczegółowe regulacje stosunków własności w sferze gospodarczej, będziemy używać terminologii Kodeksu Gospodarczego Ukrainy, odnosząc się oczywiście do KC Ukrainy również jako aktu ogólnego w części, która nie jest sprzeczna z aktem specjalnym, czyli Kodeksem Gospodarczym Ukrainy⁹.

Pojęcie „podmiot działalności przedsiębiorczej” odnosi się do pojęcia „podmiot działalności gospodarczej”, jak również związane między sobą pojęcia „przedsiębiorczości” i „działalności gospodarczej” jako część i całość. Dlatego też, w celu charakteryzowania podmiotów działalności przedsiębiorczej będziemy, oczywiście, odwoływać się do ogólnych cech właściwych dla podmiotów działalności gospodarczej.

Pojęcie podmiotu działalności gospodarczej (przedsiębiorcy) Kodeksu Gospodarczego Ukrainy nie zawiera precyzyjnej definicji „podmiot działalności przedsiębiorczej”, formułując ją pośrednio przez pojęcie „działalności gospodarczej” i „podmiot gospodarczości”. Tak więc, w art. 3 ust. 2 KG Ukrainy podmiotami przedsiębiorczości są osoby zaangażowane w działalność gospodarczej „w celu osiągnięcia korzyści gospodarczych i społecznych oraz dla zysku.” Artykuł 42 Kodeksu Gospodarczego Ukrainy, definiując przedsiębiorczość jako rodzaj aktywności gospodarczej odnosi podmioty gospodarcze, zaangażowane w działalność gospodarczą z oznakami działalności przedsiębiorczej do przedsiębiorców. Dlatego w oparciu o pojęcie podmiotu działalności przedsiębiorczej należy rozpatrywać go pod kątem definicji „podmiotu działalności gospodarczej” biorąc pod uwagę specyfikę prowadzenia działalności przedsiębiorczej. W treści art. 55 ust. 1 KG Ukrainy podmiotami gospodarczości (przedsiębiorcami) są określane uczestniki stosunków gospodarczych, które wykonują działalność gospodarczą (przedsiębiorczą), realizując kompetencję gospodarczą (zestaw praw i obowiązków gospodarczych), mają odrębną własność i są odpowiedzialne za swoje zobowiązania w granicach tej własności, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez prawo.

Oznaki podmiotu działalności gospodarczej (przedsiębiorcy). Podmiotami gospodarczymi (w tym przedsiębiorcami) są uznawane uczestnicy stosunków gospodarczych, które wykonują działalność gospodarczą (przedsiębiorczą).

Artykuł 3 Kodeksu Cywilnego Ukrainy¹⁰ określa zakres stosunków, które z natury mogą być uznane za gospodarcze. Są to stosunki gospodarczo-produkcyjne, organizacyjno-gospodarcze oraz wewnętrzno-gospodarcze.

Gospodarczo-produkcyjne to stosunki w zakresie własności i innych kwestii wynikających między podmiotami gospodarczymi w ramach wykonywania bezpośredniej działalności gospodarczej. Należą do nich w szczególności stosunki umowne (kontraktowe) między podmiotami gospodarczymi i, odpowiednio, stosunki powstające między nimi, w przypadku naruszenia tych zobowiązań.

Relacje organizacyjno-gospodarcze to są relacje między podmiotami gospodarczymi i podmiotami organizacyjno-gospodarczych kompetencji w zakresie zarządzania działalnością gospodarczą. Relacje między podmiotem działalności gospodarczej a organami państwowej służby podatkowej w zakresie opłaty podatku, zakupu patentu handlowego itp nalezą do tych stosunków. Obejmują one również stosunki pomiędzy podmiotem działalności gospodarczej - osobą prawną i jej założycielami. Więcej szczegółów będzie opisano niżej.

Wewnętrznogospodarcze, z kolei, są relacjami między jednostkami strukturalnymi podmiotu gospodarczego oraz stosunki podmiotu gospodarczego z jego jednostkami strukturalnymi (oddziałami). W szczególności w procesie zatwierdzania regulaminu o jednostkach strukturalnych (oddziałach, przedstawicielstwach) i udzielaniu jemu majątku przez podmiot działalności przedsiębiorczej, który jest właścicielem, pomiędzy właścicielem a oddziałem pojawiają się takie relacje.

Jak widać, wszystkie relacje, które z definicji Kodeksu Gospodarczego Ukrainy¹¹ należą do gospodarczych, bezpośrednio lub pośrednio związane są z wykonywaniem działalności gospodarczej, w tym działalności przedsiębiorczej, ich uczestnikami. Oznacza to, że w celu uzyskania statusu uczestnika stosunków gospodarczych, potencjalny podmiot musi mieć prawo do prowadzenia działalności gospodarczej w ogóle, czyli podmiotów gospodarczych w dziedzinie produkcji społecznej, mającej na celu produkcję i sprzedaż towarów, wykonywanie robót lub świadczenie usług o charakterze wartościowym, określone cenowo (art. 3 KC Ukrainy)¹² i działalności przedsiębiorczej, w szczególności, tzn. jest samodzielnej, inicjatywnej, systematycznej, na własne ryzyko działalności gospodarczej w celu osiągnięcia korzyści gospodarczych i społecznych oraz zysku (art. 42 Kodeksu Gospodarczego Ukrainy).

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe, nie należy mylić pojęcia „relacje gospodarcze” z „stosunkami w dziedzinie gospodarowania”, która jest większa w stosunku do pierwszej koncepcji. Ponieważ stosunkami w dziedzinie gospodarowania są stosunki pracy między pracownikiem a pracodawcą – podmiotem gospodarowania (przedsiębiorcą), i relacje między podmiotami gospodarczymi i konsumentami, i relacje które układają się z powodu zwracania się do sądów i innych organów publicznych podmiotów gospodarowania (konsumenta, pracownika, itd.) w celu ochrony swoich praw. W związku z tym liczba uczestników „stosunków w branży gospodarowania” jest większa od liczny uczestników stosunków gospodarczych (te ostatnie, należą do uczestników stosunków w branży gospodarowania). Zgodnie z art. 2 KG Ukrainy uczestnikami stosunków gospodarczych są podmioty gospodarcze, w tym przedsiębiorcy, konsumenci, organy władzy publicznej i organy samorządu terytorialnego, mające kompetencje gospodarcze, a także obywatele, organizacje publiczne i inne podmioty, które występują jako założyciele podmiotów gospodarczych lub mają w stosunku do nich oganizacyjno-gospodarcze pełnomocnictwa na podstawie stosunków własności.

Do stosunków w sferze gospodarczej również należą relacje, które rozwijają się w czasie materialnego zabezpieczenia działalności podmiotów - osób prawnych, które ze względu na swoją działalność nie mogą uzyskać statusu podmiotu działalności gospodarczej. Chodzi w szczególności o instytucje (rządy, władze lokalne, itp) i inne osoby prawne, które w Kodeksie Gospodarczym Ukrainy¹³ (art. 3, 175 i inne) zostały uznane za „niegospodarcze”. Zgodnie z art. 3 ust. 3 KG Ukrainy ich działalność ma na celu stworzenie i utrzymanie niezbędnych warunków materialnych i technicznych w zakresie ich działania, z lub bez udziału subiektów gospodarowania, nie jest działalnością gospodarczą a zabezpieczeniem działalności gospodarczej tych podmiotów.

Stosunki gospodarcze, które pojawiają się na skutek realizacji przez ich uczestników działalności gospodarczej (przedsiębiorczej), ci uczestnicy realizują ich kompetencje gospodarcze, co z kolei jest zbiorem praw i obowiązków tych podmiotów. Oznacza to, że w ramach ogólnego prawa osób fizycznych i prawnych do zrealizowania działalności gospodarczej, w tym przedsiębiorczej (art. 42 Konstytucji Ukrainy, art. 50, 84 Kodeksu Cywilnego Ukrainy, art. 55 Kodeksu Gospodarczego Ukrainy) podmiot uznany w trybie zgodnie prawa podmiotem działalności gospodarczej bezpośrednio wykonuje prawa i ponosi obowiązki z powodu szczególnych stosunków gospodarczych. Na przykład, w ramach tego ogólnego prawa do działalności gospodarczej osoba kieruje się zasadami wolności wyboru dostawców i konsumentów (art. 44 KG Ukrainy), i przedmiotu umowy (art. 67 KG Ukrainy, art. 3 KC Ukrainy) podpisuje umowę na dostawę, zgodnie z którą zobowiązuje się jako dostawca do przekazania w określonym czasie drugiej stronie - nabywcy towaru oraz, w związku z tym, ma prawo wymagać od nabywcy, aby zaakceptować określony produkt i zapłacić za niego określoną kwotę pieniędzy (art. 265 KG Ukrainy art. 712 KG Ukrainy). Nabywca z kolei ma prawo wymagać od dostawcy dostarczenia towaru w podanym zakresie, jakości i czasie określonym w umowie, zobowiązując się do jego zapłacenia. Zestaw wzajemnych praw i obowiązków dostawcy i nabywcy sprawia, że ich kompetencje gospodarcze.

Podmioty gospodarowania (przedsiębiorcy) mają odrębną własność. W odniesieniu do osób prawnych, w szczególności oznacza to, że w czasie ich zarejestrowania jako podmiotów działalności gospodarczej niezbędne jest posiadanie właściwości, skład i porządek, której ustalany jest przez ich założycieli. Dla osób prawnych określonych w ustawodawstwie form prawnych wartość własności, która wnoszona jest przez założycieli nie może być niższa niż wartość ustawiona przez obowiązujące przepisy prawa.

Kodeks Cywilny Ukrainy (art. 80)¹⁴, definiując pojęcie osoby prawnej nie określa obowiązkowej obecności własności jako jej oznaki. Jednak biorąc pod uwagę, że akt szczegółowy (KG Ukrainy) podaje, że dla osób prawnych - podmiotów gospodarowania własność jest wymagana, warto zaznaczyć, w chwili rejestracji osoby prawnej – podmiotu gospodarowania istnienie własności jest obowiązkowe.

Jeżeli chodzi o przedsiębiorcę będącę osobę fizyczną (ani KC ani KG Ukrainy i inne przepisy) nie zawierają przepisów, które bezpośrednio regulują oddzielenie własności używanej w działalności przedsiębiorczej od majątku osobistego. Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest przepis art. 54 Kodeksu Cywilnego Ukrainy¹⁵, który przewiduje, że jeżeli osoba fizyczna przedsiębiorca określa się jako zaginiona, dysfunkcyjna lub jej zdolność cywilna jest ograniczona lub jeżeli jest właścicielem miana, które było wykorzystywane w działalności przedsiębiorczej, została właścicielem osoba niepełnoletnia lub małoletnia, organ opiekuńczy może wyznaczyć zarządce tej własności. , W związku z tym przepisy dotyczące obowiązkowej dostępności odrębnej własności indywidualnej ma charakter deklaratywny i odnosi się tylko do stwierdzenia, że osoba powinna mieć właściwość jako materialną podstawę do zrealizowania jej działalności gospodarczej. Skład takiego majątku, jego ilość, oczywiście, nie może być regulowana z góry, a uzyskanie statusu podmiotu działalności gospodarczej (przedsiębiorczej) przez osobę fizyczną - traktowane, w zależności od jego dostępności.

Oczywiście, przepisy regulujące tryb wykonywania działalności gospodarczej, zawierają wymogi dotyczące obowiązku posiadania przez podmiot działalności gospodarczej, w tym osobę fizyczną określonej własności. Na przykład, p. 64 Wykazu dokumentów dołączanych do wniosku o wydanie licencji dla określonego rodzaju działalności gospodarczej, zatwierdzony przez Gabinet Ministrów Ukrainy¹⁶ dnia 4 lipca 2001 r. № 756, przewiduje, że dla uzyskania licencji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa pracy i odnależenia pracy za granicą wnioskodawca powinien złożyć należycie poświadczoną kopię dokumentu potwierdzającego prawo własności podmiotu działalności gospodarczej lub najmu przez niego pomieszczenia do wykonywania pośrednictwa zatrudnienia za granicą. Taka dostępność własności ma znaczenie tylko dla prowadzenia określonego rodzaju działalności i sprawdzana jest (dokumenty) przy wydawaniu licencji na jej prowadzenie. Oddziały (przedstawicielstwa) inne jednostki osób prawnych (jednostki strukturalne), które według Kodeksu Gospodarczego Ukrainy¹⁷ odnoszą się do podmiotów działalności gospodarczej, w tym także według treści części 1, art. 55 KG Ukraina powinni mieć odrębną własność. Jednak ze względu na brak u nich osobowości prawnej, własność, która „oddziela się” przez gospodarczą organizację-właściciela, jest u nich na podstawie prawa użytkowania operacyjnego i gospodarczego wykorzystywania własności (część. 5, art. 55, art. 138 KG Ukrainy) bez prawa do rozporządzania się ta własnością.

Podmioty gospodarcze ponoszą odpowiedzialność zgodnie swoich zobowiązań w granicach odrębnej własności, z wyjątkiem przypadków nie przewidzianych w prawie.

W stosunku do osób prawnych ten przepis KG Ukrainy skonkretyzowany w art. 96 KG Ukrainy, zgodnie z którym osoba prawna samodzielnie ponosi odpowiedzialność za swoje zobowiązania całym swoim majątkiem. Przy tym uczestnik (założyciel) osoby prawnej nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania osoby prawnej, a osoba prawna nie odpowiada za zobowiązania uczestnika (założyciela), z wyjątkiem przypadków określonych przez dokumenty założycielskie i prawo. Prawo przewiduje pewne wyjątki dotyczące określonych rodzajów spółek oraz przedsiębiorstw państwowych, jak omówiono poniżej.

Jeżeli chodzi o przedsiębiorcę osobę fizyczną KG (art. 128) i KC Ukrainy (art. 52) zawierają identyczne postanowienia, że osoba odpowiada za swoje zobowiązania związane z działalnością gospodarczą (przedsiębiorczą), całym swoim majątkiem, oprócz majątku, który zgodnie z prawem nie może być wyegzekwowany. Dodatkowo, art. 52 ust. 2 KC Ukrainy¹⁸ zawiera przepisy, na podstawie których osoba fizyczna przedsiębiorca, który jest żonaty, jest odpowiedzialny za zobowiązania związane z działalnością gospodarczą, całym majątkiem osobistym i częścią własności wspólnej małżeństwa, która będzie należeć osobie fizycznej w przypadku podziału majątku.

Zakres odpowiedzialności osoby fizycznej - podmiotu gospodarczego, w stosunku do zakresu odpowiedzialności osób prawnych po raz kolejny potwierdza niemożliwość (i bezsensowność) realnego oddzielenia majątku, który jest wykorzystywany przez osobę fizyczną przedsiębiorcę do wykonywania działalności gospodarczej, z majątku ogólnego, który tej osobie należy.

Jeżeli chodzi o oddziały (przedstawicielstwa), inne oddzielne zespoły osób prawnych (jednostki strukturalne) KG Ukrainy o ich odpowiedzialności w ramach oddzielnego majątku są sprzeczne z naturą prawną i systemem prawnym takiego majątku. Zgodnie z częścią 3 art. 95 KC i częścią 2, art. 132 KG Ukrainy one „uzyskują majątek osoby prawnej, która je stworzyła”, który jest przez nich posiadany zgodnie prawa operacyjnego i gospodarczego wykorzystywania. Dlatego odpowiedzialność majątkiem jednostek strukturalnych nie przenosi się na same jednostki lecz na osoby prawne, które je utworzyły.

Klasyfikacja podmiotów działalności gospodarczej (przedsiębiorców)

Część 2 art. 55 KG Ukrainy¹⁹ zawiera ogólny wykaz podmiotów gospodarczych, który można stosować do klasyfikacji podmiotów działalności gospodarczej. Są to:

1) organizacje gospodarcze - osoby prawne utworzone na podstawie przepisów KC Ukrainy²⁰, rządowe, komunalne i inne przedsiębiorstwa utworzone zgodnie z tym Kodeksem i inne osoby prawne prowadzące działalność gospodarczą i są zarejestrowane zgodnie z przepisami prawa;

2) obywatele Ukrainy, cudzoziemcy i bezpaństwowcy zaangażowane w działalność gospodarczą i zarejestrowane na mocy ustawy jako przedsiębiorcy;

3) oddziały, przedstawicielstwa i inne odrębne oddziały organizacji gospodarczych (jednostki strukturalne), ustanowione przez nich do prowadzenia działalności gospodarczej.

Pojęcie osoby prawne zawarte w art. 80 ust. 1 KC Ukrainy, rozumie jako organizacja założona i zarejestrowana zgodnie z przepisami prawa. Jest wyposażona w zdolności cywilne prawne i pełnoprawność, może być skarżącym i skarżonym w sądzie.

Status prawny osoby prawnej charakteryzuje się specyfiką podmiotu, który odróżnia się od innych podmiotów gospodarczych. Po pierwsze, osobą prawną jest organizacją, oznacza to utwór zbiorowy który charakteryzuje się jednością organizacyjną. Jedność organizacyjna ujawnia się przede wszystkim w określonej przez cele osoby prawnej strukturze wewnętrznej, hierarchii, podległości organów zarządzających, które tworzą strukturę i ścisłej regulacji stosunków między wszystkimi jego składnikami. Po drugie, jak już wspomniano powyżej, jednostka ma odrębny majątek (własność), podstawą do tworzenia którego jest majątek przekazywany przez założyciela podczas jego tworzenia. Zgodnie z tym osoba prawna ponosi samodzielnie odpowiedzialność majątkową zgodnie swoich zobowiązań, oprócz przypadków określonych w prawie i dokumentach ustanawiających osobę prawną.

Według art. 55 ust. 2 KG Ukrainy są podmioty gospodarcze, w tym cudzoziemcy i bezpaństwowcy, którzy mają siedzibę i są zarejestrowani w określony sposób.

Artykuł 7 ustawy Ukrainy „O statusie prawnym cudzoziemców i bezpaństwowców” ²¹przewiduje, że cudzoziemcy i bezpaństwowcy mają prawo do podejmowania działalności gospodarczej na Ukrainie i prowadzenia działalności gospodarczej oraz innych zorganizowanych rodzajów działalności gospodarczej przewidzianych w prawie Ukrainy. Jednakże, mają te same prawa i obowiązki jak obywatele Ukrainy, jeżeli inaczej nie postanowiono w Konstytucji i innych ustawach Ukrainy.

Zgodnie z Ustawą Ukrainy „O swobodzie poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania na Ukrainie”²² (dalej - Ustawa № 1382) legalnie przebywać na Ukrainie mają prawo cudzoziemcy i bezpaństwowcy zarejestrowane na Ukrainie i posiadające paszport lub stałe czy czasowe miejsce zamieszkania na Ukrainie lub dokumenty potwierdzające status uchodźcy lub azyl na Ukrainie.

Rejestracja osoby, która zamierza stać się przedsiębiorcą i ma zamiar uzyskania dowodu rejestracyjnego podatnika, przeprowadza się zgodnie art 42 ustawy Ukrainy „O państwowej rejestracji osób prawnych i przedsiębiorców indywidualnych”²³.

Zgodnie z ustawodawstwem ukraińskim przedsiębiorczość - to samodzielna inicjatywa, systematyczna, prowadzona na własne ryzyko działalność w zakresie produkcji wyrobów, wykonywania prac, świadczenia usług i prowadzenia handlu w celu uzyskania dochodu. Na Ukrainie podmiotami działalności gospodarczej (przedsiębiorcami) mogą być obywatele Ukrainy, innych państw dysponujący nieograniczoną przez prawo zdolnością prawną i zdolnością do podejmowania czynności prawnych oraz osoby prawne wszystkich form własności.

Na Ukrainie przedsiębiorcy mają prawo bez ograniczeń podejmować decyzje i samodzielnie prowadzić wszelką działalność, jaka nie jest sprzeczna z ustawodawstwem. Specyfikę regulowania pewnych rodzajów przedsiębiorczości określa ustawodawstwo Ukrainy. Działalność gospodarcza prowadzona jest na Ukrainie według następujących zasad:

• wolny wybór działalności;

• włączenie na zasadach dobrowolnych do prowadzenia działalności gospodarczej majątku i środków pieniężnych osób prawnych i obywateli;

• samodzielne tworzenie programów działalności oraz wybór dostawców i konsumentów wyprodukowanych wyrobów, ustalanie cen;

• swobodne zatrudnianie pracowników;

• badanie i wykorzystywanie zasobów materialno - technicznych, finansowych, zasobów pracy, bogactw naturalnych i innych rodzajów zasobów, których wykorzystywania nie zabrania i nie ogranicza ustawodawstwo;

• swobodne dysponowanie zyskiem pozostałym po dokonaniu określonych przez ustawodawstwo płatności;

• samodzielne prowadzenie działalności w zakresie handlu zagranicznego.

Na Ukrainie działalność gospodarcza prowadzona jest w dowolnej formie organizacyjnej wybranej przez przedsiębiorcę. Tryb powoływania, działania, reorganizacji i likwidacji poszczególnych form organizacyjnych działalności gospodarczej określają odpowiednie akty ustawodawcze Ukrainy.

Na Ukrainie państwo gwarantuje wszystkim przedsiębiorcom, niezależnie od wybranych przez nich form działalności gospodarczej, równe prawa i stwarza równe możliwości dostępu do zasobów materialno-technicznych, finansowych, informacyjnych, zasobów pracy, bogactw naturalnych i innych zasobów. Państwo gwarantuje również nietykalność majątku i zapewnia przestrzeganie prawa własności przedsiębiorcy. Nie dopuszcza się odebrania przez państwo przedsiębiorcy jego środków trwałych i obrotowych ani innego mienia, z którego korzysta, za wyjątkiem przypadków przewidzianych w aktach ustawodawczych Ukrainy. Straty, jakie poniósł przedsiębiorca wskutek naruszenia przez osoby fizyczne i prawne oraz organy państwowe chronionych prawem jego praw majątkowych, są rekompensowane przedsiębiorcy zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem. Na Ukrainie państwo gwarantuje ustawodawczo swobodę konkurencji między przedsiębiorcami, chroni konsumentów przed przejawami nieuczciwej konkurencji i monopolizmu we wszystkich sferach działalności gospodarczej.

Na Ukrainie organy państwowe kształtują swoje stosunki z przedsiębiorcami wykorzystując:

• politykę podatkową i finansowo-kredytową, łącznie z ustalaniem stawek podatków i stóp procentowych na kredyty państwowe;

• ulgi podatkowe; ceny i zasady tworzenia cen; dotacje na określone cele;

• kursy walut; zakres sankcji ekonomicznych;

• majątek państwa i system rezerw, licencje, koncesje, leasing, socjalne, ekologiczne i inne normy i normatywy;

• naukowo-techniczne, ekonomiczne i społeczne programy państwowe; umowy na wykonanie prac i dostaw na potrzeby państwa.

Ingerencja organów państwowych w działalność gospodarczą przedsiębiorców na Ukrainie jest niedopuszczalna, jeżeli nie dotyczy przewidzianych w ustawodawstwie Ukrainy uprawnień organów państwowych w zakresie sprawowania kontroli działalności przedsiębiorców. Ukraińskie organy państwowe i członkowie ich kierownictwa mogą udzielać przedsiębiorcom wskazówek wyłącznie w ramach swoich kompetencji określonych przez ustawodawstwo. W przypadku wydania przez państwowy lub inny organ dokumentu niezgodnego z jego kompetencjami lub wymogami ustawodawstwa, przedsiębiorca ma prawo zwrócić się do sądu powszechnego bądź arbitrażowego z wnioskiem o uznanie takiego dokumentu za nieobowiązujący.

Niedopuszczalne jest przyjmowanie przez organy państwowe dokumentów, które przyznają uprzywilejowany status podmiotom działalności gospodarczej jednej z form własności w stosunku do podmiotów działalności gospodarczej innych form własności. Straty poniesione przez przedsiębiorcę wskutek wykonania wskazówek państwowych lub innych organów bądź ich kierownictwa, które spowodowały naruszenie praw przedsiębiorcy oraz wskutek nienależytego wykonania przez takie organy albo ich kierownictwo przewidzianych w ustawodawstwie obowiązków wobec przedsiębiorcy, podlegają wyrównaniu przez ten organ. Spory dotyczące wyrównania strat rozstrzyga sąd powszechny lub arbitrażowy.

Normy specjalnego ustawodawstwa ukraińskiego, które regulują prowadzenie na Ukrainie działalności gospodarczej stanowią, że jeżeli umowa międzynarodowa, której stroną jest Ukraina, ustala inne zasady niż przewidziane w ustawodawstwie Ukrainy o przedsiębiorczości, należy stosować zasady umowy międzynarodowej.