3.6. Таңғыштардың түрлері

Таңу түрлері және дененің түрлі бөліктері. Таңу түрлері және дененің әртүрлі бөліктері. Дененің түрлі бөліктер-бас, аяқ-қол, кеуде, іш, сүйек сынуы туралы түсінік және олардың аяқ-қол сынуы жағдайында құрсаулаудың табельді және бас, бет сүйектері, омыртқа сынуы жағдайында таңу түрлері және дененің түрлі бөліктері:

Жараланғанда, зақымдалғанда, операциядан кейін әрқашан жараны таңудың екі-жұмсақ және қатты түрі бар. Желімдік таңулар негізінен сыртқы орта әсерінен таңу материалын лейкопластырь жолағының көмегімен ұстатуға желімдік таңулар қарын, кеуде, мойын үстіндегі бір байламдық таңу бинтпен таңу киын бір байламның көмегімен дененің кез-келген бөлігін сирақты байлағанда ораманы спираль бойынша сирақты бинттік байлауларды бинттің көмегімен жүзеге асырады. Бинттік танудың түрлері:

— айналдыра (дөңгелек) таңу бинттің дөңгелекті спиральды таңу - бинттің алғашқы жүрісі орналасады, ал содан кейін спираль түрін қалындығы бірдей болмаса, бинтті бүгу ұсынылады; крест түріндегі немесе сегіздік түріндегі таңу бинттеуде қолданылады; масақ түріндегі таңу крест түріндегі таңудың табылады, иық буындары таңылады.

— тасбақалық таңу жартылай бүгілген буындарға. Таңу кезінде кейбір ортак ережелерді сақтау. Таңғыш салынатын дененің бөлігі қозғалыссыз болуға бинттің ұшын оң қолымен, ал оның ұстап, таңғышты салушы жараланған адамға бетімен ол оң қолымен бинттің басын тарқатады таңғышты ұстап тұрады да, бинтті түзетеді. Бинт бір бағытта — солдан оңға таңғышты байлаудағы бинттің дұрыс бас жараланғанда зарарсыз таңғышты ораудың ережесі.

Зарарсыздандырылған таңуды аяқ-қолға салу ережесі. Аяқ-қолға әдетте зарарсыздандырылған, масақ түріндегі және саусақтың алақан немесе сыртқы беті жарақаттанғандағы иық пен білекті төменнен жоғары карай шынтақ буынына бинттің

9-сурет. Қолды тану түрлері

10-сурет. Аяқты тану түрлері.

3.7. Аяқ-қол сүйектерінің сынуы

Оқыс қимылдаған кезде, буында сүйектердің ығысуы шекті шамадан асып кеткенде байламдар закымдалады немесе созылады. Закымдалғаң буын айналасы ісіп, қатты ауырады. Байлам созылғанда тамырлар үзіліп, жарақаттанған жерге қан құйылады. Бұл кезде, алдымен, зақымданган жерге мұз, қар немесе салқын шүберек басу керек. 20 минуттан кейін қысып буатын таңғыш салып, зардап шеккен адамды медициналық мекемеге жеткізу керек.

Буынның шығуы. Буын басы буын ойысынан шығып кеткенде буын беттерінің жанасуы бұзылады. Сәл ғана қимыддан қатты ауыру байқалады. Мұндай жағдайда зақымданған жерге суық затты басып, зардап шеккен адамды қозғалтпай, жедел медициналық мекемеге жеткізу керек.

Сүйектің сынуы. Сүйектің механикалык беріктігі жоғары. Сүйек тұтастығының бұзылуы сыну деп аталады.Ашық сыну кезіндеі сүйек қана емес, тері, бұлшық ет және қан тамырлары да зақымданады. Мұндай жағдайда алдымен қан кетуді қысатын таңғыш көмегімен тоқтатып, жараны стерильді салфеткамен таңады. Содан кейін закымдалған жерді қозғалтпай шендеуіш (шина) салып немесе кез келген қолданбалы материалды (тегіс немесе мата оралған тақтай, қатты қатырмақағаз, т.б.) пайдаланып немесе зақымдалған аяқты сау аяққа қосып таңу керек (64, ө-сурет).

Кеуде қуысы сүйектерінің сынуы. Егер бұғана немесе жауырын закымданса, жарақаттанған қолды орамалмен мойынға таңып, қолтыққа мақта немесе кез келген матаны бүктеп қояды. Егер кабырга сынса, зардап шеккен адамды орындыққа отырғызып, терең дем шығартады да, кеуде куысын кысып дөкемен орап тастайды