IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Үйсіндердің мемлекет басшысының лауазымы ?

2. Үйсін мемлекетінде құлдар қай жолмен пайда болды ?

3. Үйсін мемлектінде мүліктік теңсіздік және жеке меңщіктің бар болғандығы туралы неден аңғаруға болады ?

V. Бағалау: Серебренников А.:________ Шайкен Н.:__________

VI. Үйге тапсырма: параграф 21 оқу, қайталау, мәтін астындағ сұрақтарға жауап беру.

Сынып: 6 «а». Сабақ №:____________ Күні:_______________

Пән: Ежелгі Қазақстан тарихы.

Сабақтың тақырыбы: Үйсіндердің салт-дәстүрі және наным-сенімі.

Сабақтың мақсаты:

• Үйсін тайпаларының салт- дәстүрлері,дәни наным- сенімдерінің ерекшеліктері туралы мәлімет бере отырып оқушылардың қазіргі қоғамнан айырмашылықтарын ажырата білуге үйрету;

• Қоғамдық қатынастардың даму сатысының өркендеу себептері, оның Қазақстан тарихындағы орнын айқындау;

• Оқушыларға үйсіндердің қоғамдық құрылысы туралы баяндай келе өз жерінде одан бұрыңғы уақытта өмір сүрген халықтардың мәдениетін, тарихын құрметтеуге үйрету.

Сабақтың түрі: аралас.

Әдісі: жаңа сабақты баяндау, дәріс.

Сабақтың жоспары : I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III. Жаңа сабақ.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

V. Бағалау.

VI. Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

• Оқушылармен амандасу.

• Оқушыларды түгендеу.

• Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II.Үй тапсырмасын тексеру.

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Үйсіндердің салт-дәстүрі мен діни-наным сенімдері.

III. Жаңа сабақ.

Үйсіндердің салт-дәстүрі туралы ғылыми деректер аз. Ертедегі үйсіндердің түсінігі бойынша, қайтыс болған адам қайта тіріледі деп есептеген. Сол себепті адамды жерлегенде оған о дүниеде керек болады дептұрмыстық заттарды, қару – жарақты, әскерилері аттарымен бірге жерледі.

Түрү кезңнде пайдаланып жүрген заттарын жанына қоса қойған. Көптеген бейіттерді қазғанда табылған заттар осыны дәлелдейді.

Тамақ ішетін ыдыс-аяқтар, тұрмысқа керекті басқа да бұйымдар жиі кездеседі. Ер адамдардың жанында сауыт-сайманы, қару-жарағы: садақ, жебе, қанжар, найза, қамшы, мышақ секілді заттар қойылған.

Ертедегі үйсіндер жаратушы күшке сенген. Олар сол жаратушы күшке арнап құрбандықтарын шалып отырған. Бұл олардың пайдаланған заттары, салған суреттері дәлелдейді.

Археологтар арнайы шырақжағатын табақ, құрбандық ыдыстарды тапқан. Қыш заттар мен ыдыстарға күннің суреті салынған.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Үйсіндерді сақтардың мұрагерлері деп атайды. Сол себепті сақ және үйсін мәдениетін салыстыру беріледі, яғни ұқсастықтар мен айырмашылықтар.

   Сақтар мәдениеті	Үйсін мәдениеті

2. Үйсіндердің өмірі туралы кішігерім әңгіме құрастыру.

3. Үйсін тайпаларының діни наным-сенімі қандай болды ?

V. Бағалау: Серебренников А.:________ Шайкен Н.:__________

VI. Үйге тапсырма: параграф 21 оқу, қайталау, мәтін астындағ сұрақтарға жауап беру.

Сынып: 6 «а». Сабақ №:____________ Күні:_______________

Пән: Ежелгі Қазақстан тарихы.

Сабақтың тақырыбы: Қаңлылар.

Сабақтың мақсаты:

• Қаңлы қоғамы, олардың орналасуы, олар туралы деректер, қоғамдық құрылысы, археологиялық ескерткіштері туралы айта отырып оқушылардың олар жөнінде білімін қалыптастыру;

• Қаңлылар туралы жазба деректерден мәлімет бере отырып, білім деңгейін жоғарлату, ойлау қабілетін, қорытынды шығаруды дамыту;

• Оқушыларға қаңлылар туралы әңгімелей отыра өз еілін, сүйетін азамат тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: аралас.

Әдісі: жаңа сабақты баяндау, дәріс.

Сабақтың жоспары : I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III. Жаңа сабақ.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

V. Бағалау.

VI. Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

• Оқушылармен амандасу.

• Оқушыларды түгендеу.

• Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II.Үй тапсырмасын тексеру.

1. Үйсіндер өздерінің қоныстарын салғанда нені ұстанған ?

2. Үйсіндердің діні қандай болды ?

3. Үйсіндердің ескерткіштері қай жерде табылған ?

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Қаңлылар туралы деректер.

2. Қаңлылардың орналасуы.

III.Жаңа сабақ.

Екі мың жылдан астам Қытай императры елшілік жібереді. Оның мақсаты батыс жақтағы елді-мекендер туралы ақпарат тауып, сауда-саттық қатынастарын орнату. Елші өзінің көргенін жазып, императорға әкеледі, жазғанның арасында қаңлы деген атау да кездеседі. Ежелгі Иранда «Авеста» кітабында «кангха» деген сөз кездеседі. «Кангүй», «канха» сөздері қазақтардың Ұлы жүз тайпалық бірлестіктерінің бірі Қаңлы атауына ұқсас. Қытай тарихшысы Сыма Цянь өзінің «Тарих жазбаларында» көшпелілердің өмірі мен тұрмысын сипаттаған. Қытайдың «Цянь Ханьшу» атты тарихи деректерінде Қаңлы мемлекетінің пайда болған уақыты, оның шекарасы, басқа да маңызды мәселелері туралы айтылған. Тарихшылардың бірі қаңлыларда жазу болғаның дейді. Оған дәлел қытай елшілерінің қаңлы Заң жарғыларын көргендері туралы жазылған, бірақ жарғылар бізге дейін әлі де жеткен жоқ. Қаңлылардың саяси тарихы туралы мәлімет аз. Б.з.д. 46-36 ж.ж. қағлылардың Қытайға қарсы соғыс жүргізгенде ғұнндардың көмектескені туралы ғалымдар айтылған.

Қаңлы тайпаларының негізгі ата-мекені Сырдария өзенінің орта ағысында жатыр. Жазба деректерде қаңлылар Арыс, Талас жағалауларында, Сырдарияның төменгі ағысында өмір сүргені айтылады. Қолайлы географиялық жағдай Ұлы Жібек жолыныңбір бөлігін басқаруға мүмкіндік берді. Қытай деректерінде қаңлылар күшті болғанда оларға сармат, аландар тәуелді болды делінген.