3.Бетон араласпаны тасымалдау.

Бетон араласпаны салу орнына тасымалдау кезінде оның біркелкілігін және технологиялық қасиеттерінің сақталуына ерекше назар аудару қажет. Бөлінбей және қажетті салымдығын сақтайтын бетон араласпалардың қасиеттері толтырғыш түріне және сапасына тәуелді болады.

Алдынғы сабақтарда цементтің өз шығынын бетонның ең жоғары тығыздықты қамтамасыз ететін үздік – үздік түйіршік құрамындағы толтырғыштардың тиімділігі туралы мәліметтер келтірілді. Бірақ осындай араласпалар бөлініп кетуі мүмкін,яғни олардың уақ түйіршікті бөлігі ірі толтырғыш фракцияларының түйірішік арасындағы қуыстылықтан өтіп кетеді. Сондықтан осындай араласпалар ерекше жайып салу технологиясын талап етеді.

4.Бетонның қатаюы.

Белгілі өлшемде бетон қатаю жағдайы мен қарқындылығы толтырғыштардың қасиеттеріне тәуелді. Бетон табиғи жағдайда қатайған кезде кеуекті толтырғыштарды қолданған жақсы болады, яғни олар сіңірген суды өзінің кеуектілігінде сақтап оны қажеттілік болғанда қатаятын цементтік тасқа қайтып береді. Мұндай бетондар судың қоры бар болғанына байланысты ашық ауада қатаюдың жағымсыз жағдайларына сезімталдылығына төменірек болады.

Жылулық өңдеу кезінде өнімдердің қыздыру және салқандату жылдамдығына толтырғыштардың жылу өткізгіштігі әсер тигізеді.

Сонымен, бетонның қатаюымен цемент гидротациясының экзотермикалық реакциялардың нәтижесінде болатын жылудың шығуымен байланысты. Егер бетонды алатын ғимарат үлкен, массивті болса, онда бұл бетон тереңдігі қабаттарының тым қызып қалуына, біркелкі емес температуралық жүктемелер мен өзгерістеріне, жарықшақтардың пайда болуына әкелу мүмкін. Әдеттегі портландцементтер үшін қатаюдың бірінші күндері жылу 200 кДж/кг - ға дейін шығады. Әрине неғұрлым бетонда цемент аз болса, соғұрлым жылу аз шығады, ал ол бетон араласпаны тиісті түйіршікті толтырғышпен қанықтыру арқылы жеткізіледі. Әдетте бетонның 1 м³ 200...500кг цемент және 2т шамасында толтырғыштар болады. Толтырғыш шығарылатын жылудың таралуына көмек береді, температуралық өзгерістер мен деформацияларды төмендетеді.

Бетон араласпаны берілген қоюлығы кезінде болатын толтырғыштардың түйіршік құрамы мен сапасы оның су қажеттілігін анықтайды цементті аз шығындап бетонның ең жоғарғы тығыздығы мен беріктігін қамтамассыз ету үшін толтырғыштардың ең төмен су қажеттілігі бар түйіршік құрамын таңдау жолымен жүзеге асырады.Яғни берілген қоюлықты қамтамассыз ету үшін неғұрлым араласпаның су қажеттілігі төмен болса, соғұрлым цементті минимал шығыны кезінде су цемент қатынасы төмен болады.Басқа жағынан қарасақ берілген су цемент қатынасы кезінде толтырғыштар бетон араласпасының ыңғайлы салуына маңызды әсер береді.Көптеген зерттеулер мен тәжірибелер көрсетті басқа кең жағдайларда бетон араласпаның ыңғайлы салымдылығы щебеньге қарағанда гравийда жақсы болады,ал кеуектілерге қарағанда тығыз толтырғыштарда жақсы болады.Ол толтырғыштың ең ірілері төмендеген сайын нашарлайды, яғни толтырғыштар араласпасында құм тым асып немесе жетпеген жағдайға байланысты.

Бетон араласпалардың ыңғайлы салымдылығында толтырғыш түйіршіктерінің құрылысы және сыртқы бет қабатының құрылымы олардың су сіңірушілігі үлкен өсер береді.Әсіресе кеуекті толтырғыштарда жасалға бетон араласпаларды дайындағаннан кейін тез жылжымалығын жоғалтып , ал салу кезінде вибро тығыздауды талап етеді.Вибро өндеу әрекетінен толтырғыш түйіршіктермен сіңірілген су олардың бетіне шығып түйіршіктерді майлап, үйкелісті төмендетіп олардың компанты түрде салуына әкеледі.Толтырғыштардың ірілігі және түйіршік құрамымен бетон бұйымдарды қаптау әдісін таңдауына байланысты.Вибро өндеу кезінде ірі түйіршікті араласпалар үшін төмен жиелікті вибрация 3000 тер/мин.тиімді болатын және тербеліс амплитудасы (05-07мм) болуы тиіс, ал уақ түйіршікті құрамы үшін жоғары жиелікті вибратор (7000-14000тер/мин.) және тербеліс амплитудасы ( 02-04мм) болуы тиіс.Престеу немесе вибраторды прокаттау үшін уақ түйіршікті араласпаларды қолданған жөн.