4. Жылыту жүйесінің жылулық қуатын есептеу

Жылыту жүйесі бөлмелердің ішіндегі ауаның есепті температурасын нормативтерде келтірілген аралықта жеткілікті ұстауды қамтамыз етуі қажет.

Жылыту жүйесін жобалағанда есептелетіндер:

• бөлменің қоршаулары арқылы жылудың ысырабы;

- бөлменің ішінде саңылалулар арқылы кіретін ауаны қыздыруға қажет жылу;

• бөлменің ішінде электр аспаптардан, жарықтандырудан, техникалық құралдардан және басқа жылу көздерінен кіретін жылулық ағыны.

Жылыту жүйесінің жылулық қуатын бөлменің балансалы теңдеуі бойынша есептейді:

Q_ж = Q_жш - Q_жк, (4.1)

мұнда:

Q_жш–бөлмеден шығатын жылудың мөлшері. Оған жататындар: негізгі және қосымша ысыраптар, Вт;

Q_жк – бөлме ішіндегі жылу көздерінің қуаты, Вт.

Технологиялық құрал-саймандар (механикалық, электрлік т.б.) бөлменің ішіне жылу кіргізетін көздер болып табылады. Механикалық құрал-саймандар көбінесе электрқозғалтқыштар көмегімен жұмыс істейді.

Осындай саймандардан шығатын жылуы, Вт.

Q_сай=N_қ·10³·k_ж·k_с·η_дв, (4.2)

мұнда: N_қ – электр қозғалтқыштың орнатылған (номиналды) қуаты, кВт;

k_ж –аталған саймандардан жылу шығу коэффициенттері, мұнда бөлмеден материалдармен, ауамен, сумен ж.т.б. жылудың шығуы ескеріледі;

k_ж – ның мәндері: метал жонатын станоктарға k_ж=1,0; насос және желдеткіштерге k_ж=0,1 ... 0,3;

k_с – электр энергияның қажеттілік (сұраныс) коэффициенті;

η_дв – берілген қуаттағы электрмотордың пайдалы әсер коэффициенті, η_дв=0,85...0,97.

Әр түрлі өндірістерге k_с –ның мәндері: метал өңдейтін өндірісте k_с=0,2; пісіру өндірісінде k_с=0,35...0,6; ағаш өңдейтін өндірісте - k_с=0,5; сырлау өндірісінде - k_с=0,65...0,8; құрама жемін өндіретін өндірісте k_с=0,35...0,45;

Саймандардан жылу шығуының жалпы мөлшері:

Q_сай=n·Q_сай, (4.3)

мұнда: n – станоктар саны.

Жасанды жарықтандыру көздерінен жылу кіруі жарықтандыру аспаптарының қуатымен анықталады:

Q_ж=N_ж, (4.4)

мұнда: N_ж – жарықтандыру көздерінің қосынды қуаты, Вт.

Егерде жарықтандыру аппаратурасы бөлмеден тыс орнатылған болса (шатыр бөлмесінде, әйнек артында ж.т.б), онда жылудың шығу мөлшері азаяды:

Q_ж=N_ж·η_ж, (4.5)

мұнда: η_ж – жарықтандырудан шыққан жылудың бөлмеге кіретін үлесін ескеретін коэффициент. Люминсцентті лампаларға η_ж =0,45; қызу лампаларына η_ж =0,15;

Тек қана жұмыстық орындарды жарықтандыратын шамдардан шығатын жылу жыл кезеңдері және тәулік мезгілдері ескерілмей үнемі толық есепке алынады, ал жалпы жарық беретін шамдардың шығаратын жылуы архитектуралық жоба шешімдеріне және тәулік мезгілдеріне қарап есепке алынады.

Саймандардың, трубалардың қызған беттерінен ж.т.б. беттерден бөлмеге берілетін жылу мөлшерлері:

Q_қ.б=∑F_i·α_i·(t_қ.б.і-t_і)·10^-3, (4.6)

мұнда: F_i – жылу шығаратын (беретін) беттің ауданы, м²;

α_i – сыртқы беттерден бөлмедегі ауаға жылу бергіштік коэффициенті, Вт/м²· ^оС

t_қ.б.і – қызған беттің температурасы, ^оС;

Жылу бергіштік коэффициент: - қатты беттерге – α= 11,6С Вт/м²· ^оС; - ыстық судың бетіне - α= 5,7+4,1С, Вт/м²· ^оС;

мұнда С - алынған беттің қасындағы ауа қозғалысының жылдамдығы, м/с.

Адамдардан бөлмеге шығатын жылу мөлшері (нақты және толық жылулық) жұмыстың ауырлығына және бөлменің ішіндегі температураға тәуелді:

Q_н=n·q_н·10^-3 (4.7)

Q_т=n·q_т·10^-3 (4.8)

мұнда: n – бөлме ішіндегі адамдар саны;

q_н,q_т – бір жұмысшыдан нақты және толық меншікті жылу шығу (таралу) мөлшері, Вт.

Ер адамдардан шығатын жылу мөлшерін 100% деп алса, ересек әйелдерден 85%, балалардан 75% жылу шығады (4.1 кесте). Жылыту жүйесін есептеу кезінде адамдардан шығатын нақты жылу мөлшері есепке алынады.

Кесте 4.1 - Ер адамдардан шығатын жылу мөлшерлерінің орташа мәндері

Параметр	Бөлмедегі ауаның температурасы, оС
	15	20	25	30	35
Тыныш күйінде
Жылу мөлшері, Вт нақты толық Ылғал, г/сағ Көмір қышқыл газ, л/сағ	116 145 40 23	87 116 40 23	58 93 50 23	40 93 75 23	16 93 115 23
Женіл жұмыс
Жылу мөлшері, Вт нақты толық Ылғал, г/сағ Көмір қышқыл газ, л/сағ	122 157 55 25	99 151 75 25	64 145 115 25	40 145 150 25	8 145 200 25
Ауырлығы орташа жұмыс
Жылу мөлшері, Вт нақты толық Ылғал, г/сағ Көмір қышқыл газ, л/сағ	133 208 110 35	104 203 140 35	70 197 185 35	40 197 230 35	8 197 280 35
Ауыр жұмыс
Жылу мөлшері, Вт нақты толық Ылғал, г/сағ Көмір қышқыл газ, л/сағ	162 290 185 45	128 290 240 45	93 290 295 45	52 290 355 45	16 290 415 45