12.Өндірісті электрмен қамтамасыз етудің ерекшеліктерін мысал арқылы айтып беріңіз.

Электрмен қамтамасыз ету қызметі – өзінің жұмысында тұтынушылардың электрқондырғыларды техникалық пайдалану ережелерін (ТЭ ТПЕ), электрқондырғыларды пайдаланған кезде еңбекті қорғау ережелерін (қауіпсіздік ережелері), метрополитеннің ТПЕ, Алматы қаласы метрополитенінде поездар қозғалысы және маневрлік жұмыстар бойынша нұсқаулықты және ББН (белгі беру нұсқаулығы), электрқондырғы құрылғыларының ережелерін ЭҚЕ, еңбекті қорғау жөніндегі қолданыстағы нұсқаулықтарды, шұғыл және технологиялық нұсқаулықтарды, еңбек заңнамасын, "Метрополитен" КМК басшылығының бұйрықтарын және өкімдерін басшылыққа алады.

      Электрмен қамтамасыз ету қызметінің негізгі тапсырмасы жылжымалы құрамды және метрополитеннің барлық құрылғылары жұмысын   электрэнергиямен үзіліссіз қамтамасыз ету болып табылады. Электрмен қамтамасыз ету құрылғыларының тұрақты жұмысынан көбінесе поездар қозғалысының қауіпсіздігі, жабдықтың сенімді жұмысы және жолаушыларға мәдени қызмет көрсету байланысты болады​. Электрэнергиядағы метрополитеннің талаптары жалпы есептелген қуаты  17МВт 6 тартымдық-төмендеткіш және төмендеткіш қосалқы станцияларды қамтамасыз етеді. Кабельдік желінің ұзындығы 258 мыңнан астам километрді құрайды. 127 мыңнан астам жарықтандырғыш аспаптар мен құрылығылар пайдаланылуда​.

13.Қалалық электр торабында кернеудің жоғалу процедурасын тізімдеңіз.

14.Қалалық электр торабында кернеудің төмендету процедурасын түсіндіріңіз

Қоректендіру көздерімен өндірілетін және электрқабылдағыштардың жұмыс істеуіне арналған электрлік энергия, сапалы көрсеткіштерге, яғни олардың сенімділігі мен экономдылығын анықтайтын, ие болуы тиіс. Электр энергиясының сапалы көрсеткіштері мемлекеттік стандарттарымен нормаланады; осы нормаларға өнеркәсіп шығаратын электрқабылдағыштардың жұмыстарына техникалық жағдайлары бағдарланған.

МЕМСТ ке [17] сәйкес кернеу ауытқулары келесі аралықта жіберіледі: электрлік жұмысшы жарықтандыру аспаптарынын қыспағында номинал керенуінен +2,5 до +5%, электрқозғалтқыштардың және жібергіш аппараттардың қыспақтарында -5 до + 5%; қалған электрқабылдағыштардың қыспақтарында ±5%. Авариядан кейінгі режимдерде кернеудің түсуі 5% дейін жіберіледі.

Кернеу ауытқуларына жарықтандыру қондырғылары өте сезімтал. Кернеу 5% төмендеген кезде, қыздыру шамның жарық ағыны 20% төмендейді. Сондықтан жұмысшы жарытандырудың кереу ауытқуының ең төмеңгі шегін орнатады, яғни +2,5 бастап және жоғарғы жағы +5%. Бұл шамның жұмыс істеу мерзімін 1000 сағат аралығында ұстап тұрады. Берілген нормаларды ұстап тұру үшін, реттеу құрылғыларын және реттеу аралықтарын дұрыс таңдау керек.

Кернеуі 10/0,4 кВ торабындағы кернеуді реттеу бойынша есебі қарастырылады.

δU_ш-10 - қосалқы станцияның 10 кВ шиналарындағы кернеу деңгейлері (сурет 5), «Қалалық тораптары» АҚ режим қызметтерінің берілгендеріне сәйкес +5%;

∆U10 – 10 кВ КЖ кернеу шығындары, -0,12% (кесте 6 қара) 100% жүктеме үшін және 25% жүтемесі үшін сәйкесінше -0,03%;

∆U_тк– ҚС10/0,4 кВ тұрақты түрде болып тұратын үстемелелер, +5% тең етіп аламыз [11];

∆U_т – трансформатордағы кернеу шығындары, келесі формула арқылы анықталады[11]:

∆U= (Р_р ∙ R_т +Q_р ∙ Х_т) / U_н;

мұндағы Р_р – 399,7 кВт учаскедегі есептік активті қуаты;

Q_р – 226,99 квар учаскедегі есептік реактивті қуат;

R_т .– трансформатордың активті кедергісі, төмендегі формула арқылы анықталады [12],

;

Х_т –трансформатордың индуктивті кедергісі, төмендегі формула арқылы анықталады[12],

мұндағыΔP_к.з –трансформатордағықысқатұйықталудыңқуатшығындары (паспорттыберілгендері), кВт;

U_к.з–трансформатордағықысқатұйықталукернеуі, %;

U_н –шығындардыескереотырып, кернеуі10 кВжелідегіесептелгенкернеу [11],

U_н = U_с – U_л =10,5 - 0,013 = 10,487 В;

мұндағыU_л –желідегікернеушығыны (кесте6 қара).

Трансформатордағыкернеушығындарытөмендегіформуламенанықталады [11],

∆U= (399,7 ∙ 1,9+ 226,99∙ 13,85)/ 10,487 = 372B,

Проценттікқатынаста 3,6% құрайды;

∆U_тр - реттелетінүстеме, -5% теңетіпаламыз [11];

∆U_1-0,38 - кернеуі 0,38 кВкернеушығыны, ТҚ  0,4 кВбастаптұрғынүйдіңеңалысорналасқан 1-1 секциясына КТҚ дейінгі -8,5% құрайды (кесте 6) 100% жүктемеүшінжәнежүктеменің 25%, сәйкесіншеоныңтөртіншібөлігі -2,12%;

∆U_2-0,38 - кернеуі 0,38 кВкернеушығыны, ТҚ  0,4 кВбастапжақынсораптыстанцияның КТҚ 1-6 секциясынадейінгі -0,84% (кесте 6), 100% жүктемеүшінжәнеоның 25% жүктемесі, сәйкесіншеоныңтөртіншібөлігі -0,21%;

∆U_1-пр – еңалыс КТҚ үшінтұтынушыдағыкернеуауытқуы, төмендегідейанықталады:

100% жүктемеүшін

∆U_1-пр = δU _ш-10 + ∆U₁₀ + ∆U_тк + ∆U_т+ ∆U_тр + ∆U_1-0,38

∆U_1-пр = + 5 + (– 0,12) + 5 + (– 3,6) + (– 3,49) = +2,79%

25% жүктемеүшінсәйкесіншеанықталады.

∆U_1-пр = - 0,03 + 5 + (– 0,92) + (– 2,12) = +1,93%;

∆U_2-пр – еңжақын КТҚ үшінтұтынушыдағыкернеуауытқуы, төмендегідейанықталады:

100% жүктемеүшін

∆U_2-пр = δU _ш-10 + ∆U₁₀ + ∆U_тк + ∆U_т+ ∆U_тр + ∆U_2-0,38 

∆U_2-пр = 5 + (– 0,12) + 5 + (– 3,6) + (– 3,48) = + 2,8%

25% жүктемеүшінсәйкесіншеанықталады

∆U_2-пр = 5 + (- 0,03) + (– 0,92) + (– 0,55) = + 3,84%

Тұтынушылардыкернеуауытқуынтөмендетуүшінтрансформатордағыреттелетінүстеменіорнатамыз - 2,5%.

Есептеунәтижелерінкесте 3 енгіземіз.

Тұтынушылардағыалынғанкернеуауытқуларыпайдаланунормаларышарттарынқанағаттандырады