Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Комп жүйелер жауаптар.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
628 Кб
Скачать
☆

3) Сцитала

Жауабы:

З

О

В

У

Т

Е

Б

Я

Н

Е

Д

Л

Я

Т

О

Г

О

Ч

Т

О

Б

У

К

О

Р

Я

Т

Ь

Л

Ю

Д

Е

Й

Ч

Ь

Я

З

Л

О

Б

А

У

Б

И

Л

А

Д

Р

У

Г

А

М

О

Е

Г

О

И

Л

Ь

Ч

Т

О

Б

И

З

В

Е

Д

А

Т

Ь

Т

А

Й

Н

Ы

Г

Р

О

Б

А

№8

  1. Операциялық жүйелерді парольмен жабдықтау

Операциялық жүйелерді парольмен жабдықтау Операциялық жүйелерді парольдік қорғау компьютерлік тораптардағы ақпараттарды қорғаудың негізгі деңгейі болып саналады. Бұл қорғау жүйесі барлық операциялық жүйелерде қолданылады. Компьютермен жұмыс бастағанда, қолданушы операциялық жүйелерге кірерде өзін тіркеу тиіс, яғни аты мен паролін енгізу керек. Аты операциялық жүйелерге қолданушыны идентификациясы үшін керек етіледі. Ал пароль енгізілген идентификацияның дұрыстығын дәлелдейді. Диалогтық режимде қолданушының енгізген ақпараты операциялық жүйелерінің үкімінде бар ақпаратпен салыстырылады. Егер салыстыру сәтті аяқталса, онда қолданушы операциялық жүйелердің барлық ресурстарымен жұмыс жасауына болады. Қазіргі таңдағы операциялық жүйелердегі қолданушылардың парольдарын шифрлауға арналған криптографиялық алгоритмдер көп жағдайда өте берік келеді. Мұндай парольдарды бұзу үшін арнайы бағдарламалар – парольды бұзу бағдарламалары жасалынған. Парольды бұзу бағдарламалары операциялық жүйелерге қойылған парольді сол криптографиялық алгоритмдердің көмегімен кері шифрлау арқылы тауып, табылған сөзді жүйелік файлдағы жазылған сөзбен салыстырады. Белгілі бір символдар жиыны мен автоматты реттелген символдар тізбегін парольдық бұзу бағдарламалары варианттар есебінде қолданады. Бұл әдіс барлық парольдарды бұзуға мүмкіндік береді. Егер парольдық шифрланған түрі белгілі болып және ол осы жиын символдарынан тұратын болса, парольды бұзуға кететін максимальді уақытты келесі формуламен есептеуге болады:

Мұндағы N – жиындағы символдар саны;

L - әр секундтағы тексеру саны;

S – парольдың шектік ұзындығы;

S – парольдың қауіпсіздігін бұзатын компьютердің жылдам істеуі мен операциялық жүйеге тәуелді. Операциялық жүйелердің парольдық қауіпсіздігін бұзуға арналған бұл әдіс өте көп уақытты алады.

  1. Желілік және макровирустар

Вирустар сақтау орнына және тұратын ортасына қарай мына түрлерге бөлінеді: Файлдық вирустар – .com, .exe, .sys кеңейтпелеріне ие бағдарламаларға зақым келтіріп, компьютердің өшуіне дейін алып келеді. Заңсыз бағдарламаларды, әсіресе, ойындарды көшіріп алу арқылы компьютерге кіреді.

Жүктелуші вирустар – кейбір бағдарламаларды, ақпараттарды жүктегенде зақымдану пайда болады. Қорғану жолдары: 1) күмәнді сілтемелерге, жүктеу көрсетілген сілтемелерге басуға, кіруге болмайды. 2) компьютер жүктеуден зиян көрмеу үшін BIOS (Setup) қорғаныс қою керек.

Макровирустар – Word және Excel құжаттарына зиян келтіреді. Бұл вирустар макрокомандалардан (макростардан) тұрып, құжаттарға салынады және құжаттардың стандартты шаблонына зақым келтіреді. Word, Excel құжаттарды ашқанда, онда макрос бар екендігі туралы хабар келеді. Егер макростардың жүктелуіне тыйым салуды қаласаңыз, макростардың пайдалы мүмкіндіктерінен де мақрұм боласыз. Макровирустар үлкен кеңселік орындардағы электрондық кестелер мен құжаттар-файлдарды жояды.

Желілік вирустар компьютерлік желілер мен электорндық поштада өзінің хаттамаларын немесе командаларын тарату үшін қолданылады. Зақымдалатын операциялық жүйе вирустардың класқа бөлінуінің екінші деңгейі болып табылады. Әрбір файлдық немесе желілік вирус кез келген қандай да бір операциялық жүйелердің, яғни MS DOS, MS Windows, т.б. файлдарын зақымдайды. Макровирустар MS Office пакетін, MS Word, MS Excel форматындағы файлдарды да зақымдайды. Жүктемелік вирустар дискілердің жүктемелік секторларында орналасқан нақты форматты мәліметтерге бағытталған.

Зақымдалған объектілердің түрлеріне байланысты компьютерлік вирустардың келесі түрлері бар:

  • полиморфты компьютерлік вирустар (Polymorphic viruses);

  • MtE компьютерлік вирусы (MtE viruses);

  • резидентті (жадта) компьютерлік вирус (Memory resident virus);

  • скрипт-вирустар (Script virus);

  • стелс вирустар (Stealth virus);

  • шифрленген компьютерлік вирусы (Encrypted viruses);

  • анти-антивирусты вирус (Anti-antivirus Virus, Retrovirus);

  • антивирусты вирус (Antivirus Virus);

  • червь-вирустық бағдарламасы (Worm-virus);

  • вирустық мистификатор (Hoax);

  • вирус-спутниктер, вирус-компаньондар (Virus-companion);

  • дроппер (Dropper);

  • зоологиялық вирус (Zoo virus).

3) Әріптік криптограмма

Ең соңғы қатарда Ш әріпі нөлге тең екендігін оңай анықтауға болады. Сонда біз алғашқы бағаннан И әріпі бірге тең екендігін табамыз. Сосын соңғы бағаннан Ф әріпі екіге тең екендігін анықтаймыз. Сонымен,

Из последней строчки легко заметить, что Ш=0. Тогда из первого столбца находим, что И=1. Затем из последнего столбца находим Ф=2. Итак, 

2Н

×

Ы

=

2А2

+

×

-

ЕЕ

+

Е

=

НЗ

=

=

=

10А

+

МР

=

1МН

Ортаңғы қатардан Н > Е анық. Бірінші бағаннан Е=7 екендігін табамыз. Ортаңғы қатардан Н и З: Н=8 и З=4 есептеп шығара аламыз. Содан мынаны аламыз:

Из средней строки ясно, что Н > Е. Из первого столбца находим Е=7. Из средней строки можно вычислить значения Н и З: Н=8 и З=4. Получим 

28

×

Ы

=

2А2

+

×

-

77

+

7

=

84

=

=

=

10А

+

МР

=

1М8

Ары қарай, А=5,Ы=9, М=6, Р=3. Мәндерін таба аламыз.

Далее, последовательно вычисляем значения: А=5,Ы=9, М=6, Р=3.

Жауабы: ШИФРЗАМЕНЫ

№9

1) Желілерді қорғау деген не?

Желідегі ақпаратты қорғауды арнайы “шуыл генераторын” қолдану арқылы жүзеге асыруға болады. Оптоволокондық кабелдер электромагниттік өрістің әсерінен оқшауланған, және бұлар санкционирленбеген қосуларды таба алады. Ақпаратты қорғауды қамтамасыз ететін құралдарды үш топқа бөлуге болады:

  1. Техникалық құралдар, бұлар физикалық кіруге кедергі жасайды (кілттер, терезедегі решеткалар, сигнализация және т.б.). Техникалық құралдың құндылығы субъектілік факторлардан тәуелсіздігімен және жоғары модификацияға беріктігімен байланысты. Кемшіліктері – жеткіліксіз сапасы, қымбат тұратындығы және т.б.

  2. Бағдарламалық құралдар, бұған қоса пайдаланушыларды идентификациялауға арналған бағдарламалар, ақпаратты шифрлау, уақытша файлдарды жою, жүйені қауіпсіздендіретін текстік бақылау және т.б. Бағдарламалық құралдың құндылығы – универсалдығы, беріктігі, орнатудың қарапайымдылығы, модификациялауға мүмкіншілігі. Кемшіліктері – желінің физикалық мүмкіншілігін шектеуі, файл-сервердің және жұмыс орындардың жарты ресурстарын қолдану, кездейсоқ немесе келісілген өзгертулерге жоғары сезімталдығы, компьютердің типіне (аппараттық құралына) тәуелді мүмкіндігі.

  3. Ұжымдық құралдар, бұған қоса ұжымдық-техникалық және ұжымдық-құқықтық құралдар. Ұжымдық құралдардың құндылығы - әр түрлі мәселелерді шешуге мүмкіншілігі, құрудың қарапайымдылығы, желідегі өзгерістерге тез сезімталдығы, модификациялауға мүмкіншілігінің шексіздігі. Кемшіліктері – субъектік факторларға жоғары тәуелдігі және нақты бөлімшелердің жалпы ұжымдық жұмыстармен байланысы.

  1. RSA электрондық қол қоюы

  2. RSA қол қоюы. М – қол қоятын ақпарат болсын. Қол қоя келесі алгоритм бойынша алынады:

  3. С = М (mod n),

  4. онда (М, С) – қол қойылған ақпарат. Қойылған қол келесі түрде тексеріледі

  5. С ( mod n) = М (mod n) = М’.

  6. Егер М = М’, болса, қойылған қол расталынады.