11. Сабақ құрылымы:

11.1. ӨЗДІК ЖҰМЫС

1.  Оқытушыдан тапсырма алып, жұмыс кестелері бар қажетті файлды аш.

2.  Бесінші “Лист 6” бетті аш. Мұнда “Максимал артериялық қысымды өлшеу нәтижесі” деген кесте бар. Максимал артериялық қысымның 120-ға тең шамасын қалыпты деп, 110-ға тең шамасын төменгі мүмкін шек ТМүмШек деп, 128-ге тен шамасын жоғарғы мүмкін шек ЖМүмШек деп және қысымның 130-дан артық мәндерін өмірге өте қауіпті ӨмӨтҚауып деп есептеу керек.

4. В14 және В15 ұяшықтарды шертіп олардың есімдер алаңындағы есімін 4-кестеге жаз.

5. В14 және В15 ұяшықтарын сол жақтағы есімдермен есімдеу әрекеттерін орында. Дәптерге орындау тәртібімен түсіндірме жаз. Есімдеуді орындаған соң осы ұяшықтарды шертіп, олардың есімін 4-кестеге жаз.

6. А28, А29, А30, А31, А32, А33, А34 және А35 ұяшықтарды шертіп олардың есімдер алаңындағы есімін 4-кестеге жаз.

7. А28, А29, А30, А31, А32, А33, А34 және А35 ұяшықтарының әрқайсысын жеке-жеке өздеріндегі есімдермен есімдеу әрекеттерін орында. Дәптерге орындау тәртібімен түсіндірме жаз. . Есімдеуді орындаған соң осы ұяшықтарды шертіп, олардың есімін 4-кестеге жаз.

8. В26, В27, В28, В29, В30, В31, В32, В34 , В35 ұяшықтарына санау жүргізу үшін статистикалық функциялардан СЧЕТЕСЛИ(диапазон, условие) функциясын енгізу керек және бұл функцияның бірінші аргументі барлық ұяшықтар үшін В16:В25 ұяшықтар диапазоны, ал екінші аргумент “условие” формула енгізілетін ұяшықтың сол жағындағы ұяшық есімі. Олар ұяшық есімін енгізу әдісімен енгізіледі, тек кана В26 үшін “ИСТИНА”, В27 үшін “ЛОЖЬ” өрнектері клавиатурадан теріледі. 6-кестені толтырып, түсіндірме жаз.

9. В26:В35 ұяшықтарын белгілеп, жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал.

10. В16 ұяшығына мына формуланы жаз:

Тапсырма 1. Логикалық НЕ(логикалық_өрнек) функциясын, логикалық_өрнек ретінде В4=120 деп алып, функция аргументіндегі ұяшық адресі В4 тышқанмен осы ұшықты шерту арқылы енгізіледі, ал =120 клавиатурадан теріледі. Осы формуланың тік бағытта В16:В25 ұяшықтар диапазонында көшірмесін алып, сонан кейін осы диапазондағы формулалардың көшірмесін жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал.

В16:F25 және В26:F27 ұяшықтарының толтырылуына көңіл аудар. Нәтижені оқытушыға көрсет. 5-ші және 6-шы кестелерді толтыр. Оқытушы рұхсатымен В16:F25 ұяшықтар диапазонын тазала.

Тапсырма 2. Логикалық НЕ(логикалық_өрнек) функциясын, логикалық_өрнек ретінде В4<>120 деп алып, функция аргументіндегі ұяшық адресі В4 тышқанмен осы ұшықты шерту арқылы енгізіледі, ал <>120 клавиатурадан теріледі. Осы формуланың тік бағытта В16:В25 ұяшықтар диапазонында көшірмесін алып, сонан кейін осы диапазондағы формулалардың көшірмесін жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал.

В16:F25 және В26:F27 ұяшықтарының толтырылуына көңіл аудар. Нәтижені оқытушыға көрсет. 5-ші және 6-шы кестелерді толтыр. Оқытушы рұхсатымен В16:F25 ұяшықтар диапазонын тазала.

Тапсырма 3. Логикалық И(логикалық1;логикалық2;…) функциясын, бірінші аргумент ретінде В4>ТМүмШек, екінші аргумент ретінде В4<ЖмүмШек алу керек, ТмүмШек пен ЖмүмШек В14 және В15 ұяшықтарының есімі, олар үшін ұяшықтар есімін формулаға енгізу әдісін қолдану керек. Функция аргументіндегі ұяшық адресі В4 тышқанмен осы ұшықты шерту арқылы енгізіледі, ал < белгісі мен > белгісі клавиатурадан теріледі. Осы формуланың тік бағытта В16:В25 ұяшықтар диапазонында көшірмесін алып, сонан кейін осы диапазондағы формулалардың көшірмесін жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал. В16:F25 және В26:F27 ұяшықтарының толтырылуына көңіл аудар. Нәтижені оқытушыға көрсет. 5-ші және 6-шы кестелерді толтыр. Оқытушы рұхсатымен В16:F25 ұяшықтар диапазонын тазала.

Тапсырма 4. Логикалық ИЛИ(логикалық1;логикалық2;…), функциясын, бірінші аргумент ретінде В4<ТМүмШек, екінші аргумент ретінде В4>ЖмүмШек алу керек, ТмүмШек пен ЖмүмШек В14 және В15 ұяшықтарының есімі, олар үшін ұяшықтар есімін формулаға енгізу әдісін қолдану керек. Функция аргументіндегі ұяшық адресі В4 тышқанмен осы ұшықты шерту арқылы енгізіледі, ал < белгісі мен > белгісі клавиатурадан теріледі. Осы формуланың тік бағытта В16:В25 ұяшықтар диапазонында көшірмесін алып, сонан кейін осы диапазондағы формулалардың көшірмесін жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал. В16:F25 және В26:F27 ұяшықтарының толтырылуына көңіл аудар. Нәтижені оқытушыға көрсет. 5-ші және 6-шы кестелерді толтыр. Оқытушы рұхсатымен В16:F25 ұяшықтар диапазонын тазала.

Тапсырма 5.  Логикалық ЕСЛИ(логикалық_өрнек; ақиқат_болғандағы_нәтиже; ақиқат_болмағандағы_нәтиже) функциясын, бірінші аргументі “логическое_выражение” В4=120, екінші аргументі “значение_если_истина” - “Қалыпты”, үшінші аргументі “значение_если_ложь” - “Өзгерген”. Функцияның 2-ші аргументі “Қалыпты” және 3-ші аргументі “Өзгерген” А29 және А28 ұяшықтарының есімі, олар үшін ұяшықтар есімін формулаға енгізу әдісін қолдану керек. Функция аргументіндегі ұяшық адресі В4 тышқанмен осы ұшықты шерту арқылы енгізіледі, ал =120 клавиатурадан теріледі. Осы формуланың тік бағытта В16:В25 ұяшықтар диапазонында көшірмесін алып, сонан кейін осы диапазондағы формулалардың көшірмесін жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал. В16:F25 және В28:F29 ұяшықтарының толтырылуына көңіл аудар. Нәтижені оқытушыға көрсет. 5-ші және 6-шы кестелерді толтыр. Оқытушы рұхсатымен В16 :F25 ұяшықтар диапазонын тазала.

Тапсырма 6. Логикалық ЕСЛИ(логикалық_өрнек; ақиқат_болғандағы_нәтиже; ақиқат_болмағандағы_нәтиже) функциясын, бірінші аргументі В4>130, екінші аргументі “ӨмӨтҚауып”, үшінші аргументі “Қауыпсыз”. Функцияның 2-ші аргументі “ӨмӨтҚауып” және 3-ші аргументі “Қауыпсыз” А31 және А32 ұяшықтарының есімі, олар үшін ұяшықтар есімін формулаға енгізу әдісін қолдану керек. Функция аргументіндегі ұяшық адресі В4 тышқанмен осы ұшықты шерту арқылы енгізіледі, ал >130 клавиатурадан теріледі. Осы формуланың тік бағытта В16 :В25 ұяшықтар диапазонында көшірмесін алып, сонан кейін осы диапазондағы формулалардың көшірмесін жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал. В16 :F25 және В31 :F32 ұяшықтарының толтырылуына көңіл аудар. Нәтижені оқытушыға көрсет. 5-ші және 6-шы кестені толтыр. Оқытушы рұхсатымен В16 :F25 ұяшықтар диапазонын тазала.

Тапсырма 7.  Логикалық ЕСЛИ(логикалық_өрнек; ақиқат_болғандағы_нәтиже; ақиқат_болмағандағы_нәтиже) функциясын, бірінші аргументтің өзі функция түрінде И(В4>ТмүмШек;В4<ЖмүмШек) алынған, екінші аргументі “Қалыпты” , үшінші аргументі “Қатерлі”. Функцияның 2-ші аргументі “Қалыпты” және 3-ші аргументі “Қатерлі” А29 және А30 ұяшықтарының есімі, олар үшін ұяшықтар есімін формулаға енгізу әдісін қолдану керек. 1-ші аргументтегі И функциясының есімі мен жақша белгілері клавиатурадан теріледі, ал қалған өрнектер тапсырма 4-тегі әдіспен ендіріледі. Осы формуланың тік бағытта В16 :В25 ұяшықтар диапазонында көшірмесін алып, сонан кейін осы диапазондағы формулалардың көшірмесін жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал. В16 :F25 және В29 :F30 ұяшықтарының толтырылуына көңіл аудар. Нәтижені оқытушыға көрсет. 5-ші және 6-шы кестелерді толтыр. Оқытушы рұхсатымен В16 :F25 ұяшықтар диапазонын тазала.

Тапсырма 8. В16 ұяшығына логикалық ЕСЛИ функциясын енгіз: =ЕСЛИ(B4>120 ;Артты ; ЕСЛИ(B4=120 ; Қалыпты ; Кеміді)), мұндағы “Артты”, “Қалыпты”, “Кеміді” – А29, А33, А35 ұящықтарының есімдері. Формуланы енгізгенде:

- В4-ті осы ұяшықты шертіп;

- “Артты”, “Қалыпты”, “Кеміді” ұяшық есімін енгізу әдісімен,

- функцияның элементтері: >, =, (, ) – клавиатурадан теріледі.

Осы формуланың тік бағытта В16 :В25 ұяшықтар диапазонында көшірмесін алып, сонан кейін осы диапазондағы формулалардың көшірмесін жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал. В16 :F25 және В29: F29, В33:F33, В35:F35 ұяшықтарының толтырылуына көңіл аудар. Нәтижені оқытушыға көрсет. 5-ші және 6-шы кестелерді толтыр. Оқытушы рұхсатымен В16 :F25 ұяшықтар диапазонын тазала.

Тапсырма 9. В16 ұяшығына логикалық ЕСЛИ функциясын енгіз:

=ЕСЛИ(И(B4<ЖМүмШек ;B4>ТМүмШек);Қалыпта;ЕСЛИ(B4>ЖМүмШек;Артты;Кеміді)), мұндағы “ТМүмШек”, “ЖМүмШек”, “Артты”, “Қалыпта”, “Кеміді” – В14, В15, А33, А34, А35 ұящықтарының есімдері. Формуланы енгізгенде:

- В4-ті осы ұяшықты шертіп;

- “ЖМүмШек”, “ТМүмШек”, “Артты”, “Қалыпты”, “Кеміді” ұяшықесімін енгізу әдісімен,

- функцияның элементтері: >, <, (, ) – клавиатурадан теріледі.

Осы формуланың тік бағытта В16 :В25 ұяшықтар диапазонында көшірмесін алып, сонан кейін осы диапазондағы формулалардың көшірмесін жатық бағытта F бағанасына дейін көшірмесін ал. В16 :F25 және В33 :F35 ұяшықтарының толтырылуына көңіл аудар. Нәтижені оқытушыға көрсет. 5-ші және 6-шы кестелерді толтыр. Оқытушы рұхсатымен В16 :F25 ұяшықтар диапазонын тазала.