1 Бастапқы дайындаманы таңдау және оны конструкциялау

Легірленген жоғары төзімді болат 19ХГН алғашқыда көлденең – соғу машиналарында (КСМ) шыңдалған түрінде келеді. Базалық кәсіпорындағы технологиялық жабдықтарды есепке алсақ, жетектегі тістегергіштің дайындамасын алу үшін келесі әдістерді қолдануға болады:

• Пресстерде қалыптау (штамповка);

• КСМ-да, суықтай сығып шығару (выдавливание) әдісімен;

Әдебиетте көрсеткендей КСМ арқылы өңделген дайындамада, қалыптау әдісіне қарағанда үлкен әдіптер болады.

Таблица 2.1. Әдіп, шақтама, массаны анықтау

Размеры	Припуски, мм		Допуски, мм			Масса, кг
	ГКМ	Выдавл.		ГКМ	Выдавл.		ГКМ	Выдавл.
19	1,4	1,3		+1,1 -0,5	+0,9 -0,5		2,55	2,3
21	1,4	1,3
25,44	1,4	1,3
165	1,3	1,2		+0,8 -0,4	+0,7 -0,3
156	1,3	1,3			+0,8 -0,4
96	1,2	1,1		-0,7 -1,3	-0,7 -0,3

Қалыптау әдісі мен КСМ-да сығып шығару әдістерін экономикалық жағын салыстырсақ:

Sзаг= (Сi*Q*Кт* Кс* Кв* Км* Кп) – (Q-q)*Sотх/1000; (1)

Мұнда Сi – 1 т дайындаманың бастапқы бағасы,

Q – дайындама массасы, кг,

Кт* Кс* Кв* Км* Кп – Дәлдік классына, қиындық тобына, массаға, материал маркасына және дайындаманың өндіріс көлеміне тәуелді коэфиценттер,

q – дайын өнім массасы, графикалық бөлімнің сызбасына қарай q – 1,843 кг

Sотх – 1 т болат 19ХГН қалдығының бағасы, Sотх=1275 тг.

1. Формула көрсеткіштерін 2 таблицаға келтіреміз.

Таблица 2.2. Определение показателей к расчету стоимости заготовки

Дайындама алу әдісі	Сi, тг.	Q, кг	М	С	Т	Кт	Кс	Кв	Км	Кп
КСМ-да	13500	1,85	1	2	3	1,0	0,88	1,15	1,21	0,8
Сығып-шығару	16800	1,78	1	2	2	1,0	0,88	1,15	1,21	0,8

SзагКСМ=(13500/1000*2,45*1,0*0,88*1,15*1,21*0,8) – (2,45–1,84)*1275/1000=31,6 тг.

Sзагсығып=(16800/1000*2,3*1,0*0,88*1,15*1,21*0,8) – (2,3–1,84)*1275/1000=37,3 тг.

Есептеулер көрсеткендей, сығып шығару арқылы өңделген дайындама КСМ-да қалыптау арқылы өңделген дайындамаға қарағанда қымбат, әрі қосып айтар болсақ, бұл тістегергішті сығып – шығару әдісімен толықтай толықтай алу мүмкін еместігін көрсетеді. Сондықтан бөлшекті КСМ қалыптау әдісімен алуға шешім қабылдауға болады. Жоғарыдан көретініміздей, әдіпті төмендету:

SзагКСМбаз=(13500/1000*2,0*0,98*0,88*1,15*1,21*0,8) – (2,55–1,84)* 1275/1000=25 тг

Эгод= (SпроектКСМ -SбазКСМ)*Nг, (2)

Мұнда Nг – бөлшекті шығарудың жылдық басқармасы, Nг =15000 шт.

Эгод=(31,6 - 25)*15000=99000 тг.

Қорытынды: дайындама алу әдісі ретінде 99000 тг жылдық экономиясы бар КСМ-да қалыптау әдісін қолданамыз.

Дайындаманы жобалау

Дайындаманың ақырғы жұмысшы сызбасын әдіпті, операциялық өлшемдерді және дайындама өлшемін анықтайтын өлшем талдау есептерінен кейін сызуға болады.

Өндірістің типін анықтау

Өндіріс типі 2 факторға тәуелді, олар: берілген шығару бағдарламасына және өнімнің жасау еңбек сыйымдылығына. Көбінесе еңбек сыйымдылықты (өндіріс типін анықтағанда) бұйымның массасы арқылы белгілейді.

Берілген бағдарлама негізінде шығару тактісі есептелінеді, ал еңбек сыйымдылық өндірісте орындалып жатқан операциялар бойынша немесе аналогиялық техүрдіске қарай орташа дана уақытымен Тшт.ср анықталады. Осы шамалардың қатынасын сериялық коэфицент К_C деп атайды.

Мұнда, , t_в – шығару тактісі;

Т_шт.ср=16 мин;

Мұнда, Ф_ЭФ = 4032 сағ – 2 сменді жұмыс кезіндегі жұмыс уақытының тиімді жылдық фонды;

N = 15000 бұйым/жыл – бұйымды шығару мөлшері

tв=16,128 мин

Онда сериялық коэффицент:

Кс=1,008

Сериялық коэффицент:

Жаппай өндіріс үшін К_С<1;

Сериялық өндіріс үшін 1< К_С <10.

К_С шамасына қарап өндіріс типі сериялық екенін байқаймыз.