Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Сулет нері, дизайн.docx
Скачиваний:
5
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
150 Кб
Скачать
☆

8. Берілген сөздермен, сөз тіркестерімен сөйлем құрастырыңыз, қазақ тіліне тән дыбыстарға назар аударыңыз.

қолдану

С уретшілік өнерді меңгеру

Пайдалану

9. Көп нүктенің орнына «қ» немесе «к» әрпін қойып жазыңыз.

Мен живопись жазғанда бейнені бөле... - бөле... ай...ындауға еш...ашан асы...қан емеспін. Мені ең әуелі қызы...тыратын шығарманың жалпы салмағы мен мінезі. Егер осылардың шешімін тапсам, әрі ...арай нысанның нәзі... жерлері мен әрін іздеуге ...ірісемін. Мен барлы... уақытта ешнәрсеге алаңдамай және де еш...андай жүйеге то...тамай солармен жұмыс істеймін .

(Сергей Калмыков)

4-тәжірибелік сабақ

Егер мақсатың болмаса,

Түк те тындыра алмайсың,

Ал мақсатың мардымсыз болса,

Ешқандай көрнекті нәрсе тындырмайсың.

Д.Дидро

Қарындаш

Осы заманғы қарындашты ХҮІІІ ғасырдың аяғында француз оқымыстысы Н. Конте ойлап тапты. Сурет салуға қажетті қарындаштың ұзындығы көбінесе – 18см. болып келеді. Ал, олардың сыртқы түрі әр түрлі болып келуі мүмкін, ол әр суретшінің өз талғамына байланысты. Көп жағдайларда алты қырлы қарындаштар қолдануға қолайлы. Себебі, бұл қарындаштың ұшымен ғана емес, оның қырымен де сурет салауға ыңғайлы. Дөңгелек қарындашқа келетін болсақ, саусақтарда тұрмай жылжи береді.

Қарындаштар қатты, жұмсақ боп екіге бөлінеді. Қатты қарындаштар сызуға пайдаланылады. Олардың сыртынан Т, 2Т, 3Т деген жазуларды көруге болады. "Т" орыстың "твердый" деген сөзін білдіреді, ал 2,3 деген цифрлар қарындаштың қаншалықты қатты екенін білдіреді. Мәселен "2Т" деген қарындаш жай "Т" - дан қаттырақ, ал - "3Т" әлгі екеуінен де қатты.

Сурет салуға жұмсақ қарындаш қолайлы. Олардың сыртына орыстың "мягкий" деген сөзін білдіретін "М" әрпі жазылады. "М" әрпінің қасындағы цифр неғұрлым көп болған сайын, қарындаш та солғұрлым жұмсақ болады. Суретшілер италия қарындашы деген арнаулы қарындашты пайдаланады. Ол жай қарындаштардан гөрі жуан жұғады, қағаз бетіне жұмсақ қара сызықтар салады.

Сөздік

Оқымыстысы – ученный

Ойлап тапты – придумал

Көруге болады – можно увидеть

Қатты – твердый

Жұмсақ – мягкий

Өз түсінігіңізді айқындайтын сұрақтар:

  1. Қарындашты кім ойлап тапты?

  2. Қарындаштың түрлерін ата.

  3. Жұмсақ түрі қалай белгіленеді?

  4. Суретшілер қандай қарындашты пайдаланады?

  5. Қатты түрі қалай белгіленеді?

  6. Сурет салуға қандай қарындаш қолайлы?

  7. Суретшілер Италия қарындашын неге пайдаланады?

Назар аударыңыз! Септік жалғаулары

№

Септіктер

Сұрақтары

Жалғаулары

Мысалы

1

Атау септік

Кім ? Не ?

-

мүсін

2

Ілік септік

Кімнің ? Ненің ?

-ның, -нің, -дың,

-дің, -тың, -тің

мүсіннің

3

Барыс септік

Кімге ? Неге ? Қайда ?

- ға, - ге, - қа, - ке,

- на, - не, -а, -е

мүсінге

4

Табыс септік

Кімді ? Нені ?

- ды, - ді, - ты,

- ті, -ны, -ні, - н

мүсінді

5

Жатыс септік

Кімде ? Неде ? Қайда ?

- да, -де, -та, -те,

- нда, - нде

мүсінде

6

Шығыс септік

Кімнен ? Неден ? Қайдан ?

- нан, - нен, - дан, - ден, - тан, -тен

мүсіннен

7

Көмектес септік

Кіммен ? Немен ?

- мен, - бен, - пен

мүсінмен