Словообразовательный аффикс -la-, -le-

Аффикс -la-, -le- в турецком языке глаголообразующим, т.е., присоединяясь к именам существительным, прилагательным, реже к числительным, образует глаголы:

Temiz-le-mek - чистить Kötü-le-mek - ухудшать, портить Hazır-la-mak - готовить Su-la-mak - поливать Pis-le-mek - загрязнять Şişman-la-mak - толстеть Zayıf-la-mak - худеть Ütü-le-mek - гладить (утюгом) Kilit-le-mek - запирать (на замок) Zehir-le-mek - отравлять Karşı-la-mak - встречать Kuru-la-mak - сушить Tekrar-la-mak - повторять Göz-le-mek - ждать, ожидать, выжидать Yol-la-mak - посылать, отправлять Tuz-la-mak – солить

İş-le-mek - работать, функционировать Etki-le-mek - влиять

Упражнение 14.10. Присоедините словообразовательный аффикс -la-, -le- к словам, стоящим в скобках.

1. Mustafa, babasını Ankara’ya    (yol).

2. Tank odasını    (temiz).

3. Nazmeye Teyze, gömleklerini yarın   (ütü).

4. Babam bu yıl çok    (şişman).

5. Annem, tabakları   (kuru).

Упражнение 14.11. Прочитайте текст и ответьте на вопросы.

Nasrettin Носа

Bir gece Nasrettin Hoca’nın evine hırsız girmiş. Hoca, hırsızın eve girdiğini görmüş  , hemen dolaba saklanmış. Hırsız, Nasrettin Hoca’nın evinde çalacak bir şey  bulamamış. Gözüne bir dolap çarpmış  . Belki içinde pahalı şeyler vardır diye dolabın kapağını açmış. Dolabı açtığı zaman  karşısında Hoca’yı görmüş. Çok şaşırmış. «Aman Hocam siz burada mıydınız?» diye sormuş. Hoca «Evet buradaydım». Evde hiç bir şey yok, o yüzden utandım, buraya saklandım diye cevap vermiş.

1. Nasrettin Носа, dolaba niçin saklanmış?

2. Hırsız dolabı niçin açmış?

3. Hırsız, dolabı açınca niçin şaşırmış?

4. Hoca, hırsıza ne demiş?

Тема: Извините, где банк? Affedersiniz banka nerede?

Упражнение 14.12. Прочитайте диалог.

—	Affedersiniz, buralarda banka var mı?
—	Evet, var.
—	Nasıl gidebilirim? Tarif eder misiniz?
—	Tabii ki. Bu çok kolay. Şimdi o mağazadan sola dönün. Sonra Millet caddesinden doğru yürüyün. Az ileride büyük bir süpermarket göreceksiniz. Banka süpermarketin karşısında.
—	Yardımınız için çok teşekkürler.
—	Rica ederim. Önemli değil.

—	Affedersiniz, yakınlarda hastahane var mı?
—	Evet, var.
—	Tarif eder misiniz?
—	Işıklardan sağa dönün. Orada bir durak var. 3 numaralı otobüse binin. Beşinci durakta inin. Sonra caddenin karşı tarafına geçin. Biraz ileride hastahane göreceksiniz.
—	Çok teşekkür ederim.
—	Bir şey değil.

Affedersiniz - Извините Nasıl gidebilirim? - Как я могу добраться? Tarif eder misiniz? - Не подскажите (как добраться)? (досл.: дадите описание) Mağazadan sola (sağa) dönmek - от магазина поворачивать налево (направо) Millet caddesinden doğru yürümek - идти прямо по улице Millet Ileride - впереди Işıklar - светофор Yakınlarda - поблизости Otobüse binmek - садиться на автобус Beşinci durakta inmek - выходить на пятой остановке Geçmek - проходить, переходить