5. Рэфлексія

БЕЛАРУСКАЯ МОВА

Тэма: Ужыванне займеннікаў у мове

Мэты: фарміраваць уменне пазбягаць паўтораў у мове, выкарыстоўваючы асабовыя займеннікі; практыкаваць у правільным ужыванні ў мове ўскосных склонавых формаў асабовых займеннікаў; выхоўваць павагу і любоў да людзей.

1. Арганізацыйны момант

Настаўнік выкарыстоўвае метад "Вітанне".

— Я вітаю тых:

• хто сёння з задавальненнем ішоў у школу;

• хто трывожыўся з розных прычын;

• у каго добры настрой;

• хто любіць вучыцца;

• хто хоча атрымаць на ўроку добрую адзнаку;

• хто ведае, як пішуцца прыназоўнікі з займеннікамі.

2. Арфаграфічная размінка

Вучні чытаюць верш У. Місуна "Родныя рукі", устаўляюць прапушчаныя літары і тлумачаць правапіс.

Я ласкай сагрэты,

П..шчотай тваёю.

Ты ясн.. сонца,

Што рана ..стае.

I робяць усе

Для мяне з любоўю

Р..дныя рукі,

Мама, твае.

Пытанні і заданні

• Чаму матуліны рукі самыя ласкавыя?

• Як трэба адносіцца да мамы?

• Назавіце займеннікі, вызначце асобу і лік займеннікаў.

3. Хвілінка чыстапісання

Вучні прапісваюць на розных радках: м М Мм мы ма ям

Марыя матуля мара

Лексічная работа

Дзеці знаходзяць у слоўніку тлумачэнне слова мара. Падбіраюць аднакаранёвыя словы.

4. Замацаванне ведаў

У кожнага вучня на парце ліст з тэкстам:

Дзядуля спазняўся на аўтобус. Ледзь зайшоў дзядуля ў салон, як дзверы зачыніліся. У аўтобусе было многа дзяцей. Дзеці спачатку не заўважылі дзядулю. Дзе б прысесці? Тут адзін хлопчык убачыў старога. Хлопчык ускочыў і прапанаваў старому свае месца. Слаўны хлоп­чык. Ветлівы. Вось каб усе такія!

Вучні замяняюць назоўнікі займеннікамі. Высвятляецца, хто з дзяцей робіць так, як гэты хлопчык.

Фізкультхвілінка

Работа ў парах па картках

Замяніць займеннікі, што ў дужках, як таго патрабуе сэнс. Скласці і запісаць 2—3 сказы з гэтымі словазлучэннямі. Правесці ўзаемаправерку.

Сябраваў з (яна), напісаў аб (ён), шумеў над (мы), расказаў аб (ты), прыязджаў да (я), дзякаваў (яна), клапаціўся пра (ён).

Дзеці ўспамінаюць, якія займеннікі адносяцца да 1, 2, 3-й асобы адзіночнага і множнага ліку. Потым настаўнік называе словы, а вучні замяняюць іх займеннікамі: сябар, сяброўка, кацяня, вучні.

Самастойная работа

Падабраць замест займеннікаў у дужках адпаведныя назоўнікі.

Кожную восень (яны) ляцяць у вырай. I хоць доўгая і небяспечная (яна), затое там цёпла і ёсць корм. Кожную вясну іх кліча роднае (яно). Суровы, але родны (ён) даражэйшы за ўсё.

Для даведак: журавы, дарога, гняздо, край.

Адзін вучань на дошцы запісвае займеннікі, якія сустракаюцца ў тэксце, у слупок (разам з прыназоўнікамі), а астатнія — у сшытках. Вызначаюць іх склон.

Я пайшоу гуляць на двор. Там хлопчыкі гулялі ў хакей. У мяне не было клюшкі. Мой сябар Дзіма даў мне сваю і прапанаваў пагуляць. Хлопчыкі паглядзелі на мя­не і згадзіліся. Са мной у адной камандзе гулялі Саша, Толя і Рыгор. Калі скончылася гульня, пра мяне гаварылі з павагай. I гэта недарэмна, таму што я забіў аж чатыры шайбы!

я

(у) мне

(на) мяне

(са) мной

пра мяне

Гульня "Хто я?"

На стале настаўніка стаіць скрынка. У ей ляжаць папяровыя сняжынкі. На кожнай запісаны займеннік у якім-небудзь склоне. Трэба вызначыць асобу, лік і склон займенніка, паставіўшы яго ў пачатковую форму.

Яе, табе, мной, яму, намі, яго, вас, аб ей, нам, вамі, цябе.

Работа ў парах

Практ. 84 вучні выконваюць па радах:

1-шы рад спісвае 1 абзац;

2-гі рад — 2 абзац;

3-ці рад — 3 абзац.

Пытанні-жарты

• Якія два займеннікі ўтвараюць назоўнік, што псуе дарогі? (Ямы)

• 3 дапамогай якіх трох займеннікаў і прыстаўкі па-рукі стануць чыстыя? (Памытыя)

• 3 дапамогай якіх займеннікаў можна ўтварыць дзеяслоў, падобны да папярэдняга? (Вымытыя)

• Прачытайце рыфмаванку, выпішыце займеннікі, вызначце асобу, лік і склон.

Ён, яна, яны і мы

елі смачныя бліны.

Мне, табе, ей і яму

Далі зноў па аднаму.

Шчыры дзякуй кажам мы

за сняданак, за бліны.

Затым дзеці складаюць рыфмаванку самі.

Я спяваў, ты... (танцаваў).

Я чытаў, а ты... (пісаў).

Я спытаў, ты... (адказаў),

Словы сэнсам я звязаў.

Мы гулялі, рыфмавалі I займеннікі назвалі.