6. Мектептегі дене тәрбиесі жұмыстарын бақылау және есепке алу

6.1. Мектепте бақылау

Және есепке алу жұмыстарын ұйымдастыру

Дене тәрбиесі жұмысын дұрыс, жақсы ұйымдастыру, жұмысты орнықты орындау үшін, орындаған жұмыстарды бақылау және есепке алуға, тіркеу жүргізуге өте үлкен мән беруіміз қажет. Бақылау, есепке алу, тіркеу оқу және сыныптан тыс жұмыстардың дұрыс орындалғанын білуге, оқу үлгерімін бақылауға көмектеседі.

Мектеп тәжірибесінде есепке алу мен бақылау үш кезеңнен тұрады. Олар: алдын ала есепке алу, ағымдық есепке алу және қорытынды есепке алу.

1. Алдын ала есепке алу оқушылардың денсаулығын, дене дайындығын білу үшін қолданылады. Ол жұмыстар: оқушының жеке құжатымен танысу, ата-анамен әңгімелесу, дәрігерлік бақылау кездерінде дене тәрбиесі мұғалімінің қатысуы.Жыл басындағы алғашқы сабақтар кезінде оқушының оқуға дайындығын, дене қуаты деңгейін білу үшін әр түрлі сынақ жаттығулары алынады.

2.Негізгі есепке алу түрі – ағымдағы есеп. Бұл есеп кезінде жалпы дене тәрбиесі жұмысының жүргізілуі, оқушылардың сабаққа, спорт түрінен жаттықтыруларға қатысуы, оқу үлгерімі, жарыс нәтижелері бақыланып, есепке алынып отырылады. Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысуын, ынтасын бақылайды, сабақ кездерінде баға қояды. Бапкер жаттығуға қатысуын белгілейді, жарыстарда орындаған нәтижелерін, разрядтарын бақылап, есепке алып отырады.

3. Қорытынды бақылау және есепке алу әрбір тоқсанның және жылдың аяғында жүргізіледі. Оқушыларға тоқсандық, жылдық баға қойылады, оқу жоспарының қалай орындалғаны тіркеледі, бақылауға алынады.

Есепке алу жүйесінде жоғарыда айтылған негізгі түрлерден басқа статистикалық, бухгалтерлік, қолма-қол тексеру түрлері қолданылады.

Негізгі есеп алу құжаты мектептің сынып жорналы болып есептеледі. Жорналда оқушылардың сабаққа қатысуы, оқу үлгерімі, өтілген сабақ міндеттері, үй тапсырмасы жазылады. Жорналдағы оқушылардың фамилиясы тұсына тек қана сабақта жоқ болса «ж» әрпі және сабақтағы алған бағасы қойылады. Қазір біздің мемлекеттің жалпы білім беру мектептерінде пайдаланып жүрген сынып жорналының мазмұнымен және оны жұмыс барысында қалай толтыру керек екенімен танысайық.

12-кесте – Сынып жорналының сол жақ беті

Пәннің аты...

№	Оқушының тегі, аты	Айы, күні
1
2
3

13-кесте – Сынып жорналының оң жақ беті

Мұғалімнің тегі, аты-жөні...

Айы, күні	Сабақта не өтілді?	Үй тапсырмасы	Мұғалімнің ескертпесі

«Сабақта не өтілді?» бағанасына өтілген сабақ материалы қысқа, нақты түрде жазылады. «Үй тапсырмасы» бағанасына мұғалімнің үйде орындауға берген тапсырмалары жазылады. Олар: сабақта үйренген жаттығу техникасын қайталау, жетілдіру, дене қасиеттерін дамыту жаттығуларын орындау, берілген теориялық мәліметтерді пысықтау түрлерінде болады. «Мұғалімнің ескертпесі» бағанасында жеке оқушыға ескертулер, олардың тәртібі, сабақ барысы туралы ескертулер жазылады.

Сынып жорналынан басқа мұғалімнің жұмыс дәптері болу керек. Онда оқушылардың дәрігерлік тобы, спорт түрлерінен тапсырған барлық сынақ және жаттығу техникасын орындау көрсеткіштері, оқушылардың жақсы көрсеткіштері т.б. мұғалімге керек мәліметтер жазылады.

Сынып жорналының ақырғы беттерінде дене тәрбиесі мұғалімі толтыруы керек беттер:

14-кесте – Президенттік сынама – тест тапсыру туралы мағлұматтар

№	Оқушының тегі, аты	Д.Ш. дайындық деңгейі		Белгі түрі және грамоталары	Президенттік тесті тапсырған күні
		Президенттік деңгей	Ұлттық деңгей
1
2
3

15-кесте – Оқушылардың дене дайындығының көрсеткіштері

№	Оқушылардың тегі, аты	Медициналық топ	30-60-100 жүгіру	Оқу жылының басында
				Қолының күші		Орнынан секіру	Нығыздалған допты лақтыру	Тартылу		Дене дайындығының бағасы
				сол	оң			ұлдар	қыздар
1
2

Сыныптан тыс жұмыстарды есепке алу, олардың орындалуын бақылау үшін басқа жұмыс дәптері жүргізіліп, орындалғаны туралы белгілер қойылып отырылады. Есепке алу және бақылау құжаттарында дене тәрбиесі мамандарының саны, разряд орындағандар саны, спорт түрлерінен дайындалған тізімі, жоспардың орындалуы туралы мәліметтер, құрал-жабдықтар саны мен дұрыстығы, Президенттік сынаманы тапсырушылар туралы мәліметтер жазылады. Осы көптеген жұмыстардың құжаттарын сауатты дұрыс жүргізу, толтыру, мектепке келген тексеру комиссияларына толық көрсете білу мақсатында біз барлық мектептегі жоспарлау, бақылау, есепке алу құжаттарын жеті топқа бөліп жүйеледік. Сол құжаттардың тізімін, үлгі түрлерін төменде көрсетіп отырмыз.

6.2.Мектептегі жоспарлау, бақылау, есепке алу құжаттарының

тізімі

( Тізімдегі мынандай *_ белгімен белгіленген құжаттар

үлгісі келесі беттерде берілген)

I. ҚР үкіметі. Білім және ғылым министрлігі бекіткен дене тәрбиесі мен спорт жұмыстарының арнайы нормативтік құжаттары.

1. Дене тәрбиесі және спорт туралы заң (Sport 04.01.2000 ж).

2. Дене тәрбиесі мен спортты дамытудың 2007-2011жж. Мемлекеттік бағдарламасы.

3. Дене тәрбиесінің стандарты. Авторлар: С.Т. Тайжанов, Ю.Г. Тілеуғалиев.

4. Жалпы білім беретін мектептердегі 1-11 сыныптарға арналған дене тәрбиесі бағдарламалары.

II Жоспарлау құжаттары.

1. Дене тәрбиесі жұмыстарының жалпы жылдық жоспары.

2. Дене тәрбиесі сабағының жылдық жоспар-кестесі.

3. Тоқсандық жоспар-кестесі.

4. Әр сабақтық жоспар.

5. Жоспар-конспект.

6. Мектептің көпшілік спорт және сауықтыру жұмыстарының жылдық күнтізбелік жоспары. * Келесі 158 беттегі 1- үлгі түрі.

III Мектептің дене тәрбиесі ұжымының құжаттары.

1. Ережесі, құқықтары мен міндеттері.

2. Кеңес құрамы. * 2-үлгі түрі.

3. Отырыстарының жоспары. * 3-үлгі түрі.

4. Кеңес отырыстарының хаттамалары.

5. Оқу жылына арналған жоспары. *4-үлгі түрі.

3.1. Жалпы жұмыстар мен мәліметтер:

1. Сыныптардағы оқушылар туралы мәліметтер. *5-үлгі түрі.

2. Қоғамдық спорт нұсқаушылары, олардың жұмыс бағыттары.

* 6-үлгі түрі.

3. Спорт төрешілері.

4. Спорт мектептерінде жаттығатын оқушылар тізімі. * 8-үлгі түрі.

3.2. Спорттық жұмыстар мен жарыстар:

1. Мектепішілік жарыстардың хаттамалары.

2. Аудандық, қалалық жарыстардың хаттамалары.

3. Спорт түрілерінен жүргізілетін секциялар мен үйірмелердің құжаттары:

- мектептің спорт секциялары туралы мәліметтер. * 9-үлгі түрі;

- мектептің жалпы дене дайындығы топтары туралы мәліметтер. *10-үлгі түрі;

- жоспарлау құжаттары;

- жорналдары.