15.1.2. Іріңді - қабыну ауруларына микробиологиылық диагноз қою.

15.1.2.1. Микробиологиылық диагноз қоюдын маңызы және жалпы принцнптері

Шартты - патогенді инфекциялардың этиологиясын зертханалық әдіспен дәлелдеу ІҚА - на диагноз қоюдың негізгі кезеңі болып табылады. Бұл кезде клиникалық микробиология әдістері қоздырғышты бөліп алуға ғана емес, науқастарды емдеу үшін антибиотиктерді дұрыс тандап алуға да бағытталған.

Науқастан алынған патологиялық материалды себу микроорганизмдердің таза дақылын бөліп алып, әрі қарай қандай инфекция қоздырғышы екенін анықтап ажырату мақсатында жүргізіледі.

Бактериологиялық зертгеудің негізгі кезеңі - себу. Себудің әртүрлі әдістері қолданылады, бірақ олардың барлығы стерильдік ережені мұқият сақтап ( боксте атқарған тиімді) жүргізілуі қажет.

Себу әдістерінің негізгілері төмендегідей:

пробиркадан пробиркаға;

Петри табақшасындағы агарға;

ілмекпен, анжымен (тампонмен), газондық әдіспен;

бағаналы агарға терендетіп себу;

флакондарға, арнайы шөлмекке, матрацтарға және т.б.

Науқастан алынған материалдар себілген қоректік орталарды термостатқа (аэробтар мен факультативті анаэробтарды дақылдандыру үшін) немесе анаэростатқа (анаэробтарды дақылдандыру үшін) қояды.

Патогенді және ШПМ әдетте +35-37°С температура жағдайында 24 сағат бойы жақсы өседі.

Қоздырғыштардың таза дақылын бөліп алу келесі кезеңдерден (күндер) тұрады:

Арнайы тандап алынған қоректік орталарға патологиялық материалдарды себу (анжымен, Голд әдісі бойынша қыздырылған ілмекпен штрихтап себу, материалды физ. ертіндімен сұйылтып агар бетіне Дригальский әдісімен шпательмен себу т.б.)

____________________________________________________________________________________421

Екінші күні оқшауланған колониялар бөлініп алынады (микробтардың бэрі бірге жайылып өсуі де ). Колониялардың пішіні, мөлшері, тығыздығы, түсі, беткейі, иісі, айнала шеті мұқият зертелінеді.жағындыжасап, Грам әдісімен бояйды. Қажет болса басқа да бояу әдістері қолданылады (капсула, спора, гарды т.б. анықтау үшін), колония айналасындағы қоректік ортаның өзгеруін зерттейді. Керекті ортадағы колониядан қиғаш агарға, сорпаға себеді, 24 сағат 37°С-та инкубациялайды. Үшінші күні микробтардың қиғаш агарда, сорпада өсу сипатын зерттейді. Өсінділерден жағынды дайындап, Грамәдісімен бояйды - дақыл тазалығын тексереді. Егер дақыл таза болса, оның ферменттік белсенділігін зерттейді, қажет болса басқа да қасиеттерін тексереді.Ол үшін дақылды арнайы таңдап алынған құрамында көмірсулар, ақуыздар, аминқышқылдары және т.б. бар қоректік орталарға («шұбар» қатарда; немесе керекті ингредиенттер сіңірілген дискалар, қағаз тілімдерін пайдаланады; немесемикроптардытарды идентификациялау үшін жасаған арнайы тест жиынтықтарын қолданады) себеді. Себіндіні 24сағат 37°С-та инкубациялайды.

Төртінші куні «шұбар қатардағы» өзгерістерді тіркейді және арнайы дифференциялық кесте ^!мен микробтардың түрлерін (кейде туыстастығына дейін ғана) анықтайды. Бөлініп алынған таза дақылмен диагностикалық сарысумен әйнекше бетінде агглютинациялық реакция қойып, антигендік қасиетін анықтайды (серодиагностика). Бөлініп алынып идентификацияланған микробтың таза дақылының антимикробтық препараттарға сезімталдығын анықтайды.

ІҚА-ң 100 - ден астам нозологиялық түрлері анықталған, олардың негізгілері 15.1.- кестеде берілген.

Кесте 15.1.

ІҚА-ның жиі кездесетін нозологиялық түрлері

Менингиттер	Стоматиттер
Отиттер	Абцессалар
Пиодермиялар	Флегмоналар
Конъюктивиттер	Сепсистер
Септикопиемиялар	Циститтер
Лимфадениттер	Пиелиттер
Маститтер	Нефриттер
Пневмониялар	Перитониттер
Остеомиелиттер	Эндометриттер
Гониттер	Инфекциядан кейінгі
Холециститтер	абцессалар
Уретриттер	Күйіктен кейінгі инфекциялар
	Жарақаттар ж. т.б инфекциялар

Микробтың бір түрімен қоздырылған моноинфекциялардан басқа микроб ассоциацияларынан туындайтын микст - инфекциялар дамуы мүмкін ( мүндай кезде микробтардың біреуі басымырақ әсер етуі ықгимал).

Қазіргі кезде ШПМ - ң кез келген әртүрлі тіндерді зақымдай алатыны анықталған. Дегенмен, тиісті ағзалар мен тіндерде жиі кездесетін микробтардың түрлері белгілі болды ( 15.2-15.3 - кесте ).

Кесте 15.2.

Көрсетілген аурулардың қоздырғыштары

Стафилококтар	Клебсиелла
Стрептококтар	Цитробактер
Көкірің таяқшасы	Кандида
Ішек таяқшасы	Гемофилді таяқшалар
Протей	Анаэробты бактериялар

__________________________________________оқулыц____________________________________422

Кесте 15.

Әртүрлі патологиялық материалдардан бөліп алатын микрофлора

Зерттелетін зат	Бөліп алынатын микроорганизмдер
	Жиі табылады.	Жекеленген дакылдар анықталады.
Несеп	Ішек таякшасы Протей Энтеробактериялар Энтерококк Стафилококтар В тобындагы стрептококтар Кандида сакыраукұлағы НФГ (ФГТ)	Микобакгериялар Коринебактериялар Ганднереллалар Стрептококтар
Нәжіс	Ішек таяқшасы Клостридиялар Вибриондар Алтынды стафилококк Көкірің таяқшасы Ротавирус Кандида санырауқрақтары ФГТ (НФГ)	Салмонеллалар Шигеллалар Иерсиниялар Кампилобактериялар
Гениталия бөлінділері	Нейссериялар Стрептококтар Стафилококтар Гарднереллалар Энтеробактериялар Кандида саңыраукұлактары Хламидиялар Микоплазмалар ФГТ	Гемофилді таяқшалар Листериялар Анаэробтар
Жаракдттар Пунктаттар Экссудатгар	Стафилококтар Стрептококтар Энтеробактериялар ФГТ Аиаэробтар	Пастереллалар Корниебактериялар Кандида саңыраукұлақгары
Жоғарғы тыныс жолдары	Стрептококтар Стафилококтар Нейссериялар Гемофилді таяқшалар Кандида саңыраукұлактары	Коринебактериялар Арканобактериялар
Қакырык	Стрептококтар Пневмококгар Стафилококтар ЭнтеробактерняларФГТГемофилді таякшалар Микобактериялар Кандида саңыраукулакгары
Қан	Энтеробактериялар ФГТ Стрептококтар Пневмококтар Стафилококтар Коринебактериялар Листериялар Кампилобактериялар Нейссериялар Гемофилді таяқшалар Анаэробтар
Жұлын сұйыктыгы	Нейссериялар Гемофилді таяқшалар Пневмококтар Стрептококтар Стафилококтар Листериялар ФГТ Энтеробактериялар

*ФГТ (НФГ) - ферменттпемейтін грамтеріс таяцшалар.

___________________________________________________________________________________423