39. Заттың мкт негіздері

МКТ негізі қағидалары: - Барлық денелер микробөлшектерден (атом не молекула) тұрады әрі дененің массасы өзін түзетін микробөлшектердің массаларының қосындысына тең: .- Денедегі микробөлшектер үздіксіз ж.е хаосты қозғалыста б.ы әрі бұл қозғ.тың жылдамдығы дененің темп.на тәуелді, ол жылулық қозғ.д.а.; - Денедегі микробөлшектер өзара әрекеттеседі де өзара әрекеттесу күшінің тегі электромагниттік б.т. Диффузия – бір заттың молекулаларының екінші заттың молекулааралық кеңістігіне еніп кетуі. Броундық қозғалыс – сұйықта не газда қалқып жүрген қандай да бір қатты заттың өте ұсақ бөлшектерінің сұйық не газ молекулаларының соққыларының әрекетінен бейберекет қозғалуы. Молекулалық физикадағы есептеулерді жеңілдету үшін нақты газдың қарапайым моделі идеал газ ұғымы енг.ді. Идеал газ – молекулалары шексіз аз көлемді,бір-бірімен әрекеттеспейтін, абсолют серпімді шар тәрізді газ б.т. Макроскопиялық денелегі микробөлшектердің қозғалысы макродененің күйін анықтайды. Микроәлем мен макроәлемнің арасындағы байл.молекулалы-кинетикалық теорияның негізгі теңдеуі арқ.беріледі: не не . Термодинамикалық парметрлерді байланыстыратын теңдеу газ күйінің теңдеуі д.а. Ид.газ үш. бұл теңдеу: .

Тұрақты температура кезінде изотермалық T=const, қысым артса,көлем кемиді және керісінше(1 болып зерттелді, ағ.физ.Бойль ж.е фр.физ.Мариотт тұрақты температура кезінде газдың бер.н массасы үш.оның қысымның газ алып тұрған көлемге көбейтіндісі тұрақты шамаға тең болатынын тағ.), .), ал тұрақты қысым кезінде өтетін процесс – изобаралық P=const, температура артса, көлемде артады. (фр.физ.Гей-Люссак 1802ж.тұрақты қысымда газдың берн. массасы көлемнің температураға сызықты тәуелді болатынын тағ.ған ), егер көлем тұрақты болса, онда изохоралық процесс V=const, д.а (фр.физ.Шарль тұрақты көлемде бер.н газ массасының қысымы оның температурасын тура пропорционал бол.тағ. ).

Денелердің арасындағы жылу алмасуды анықтайтын скалярлық шама температура д.а. Заттың сұйық күйден газ күйіне өтуі булану,ал заттың газ күйінен сұйық күйге өтуі конденсация д.а. Кебу – сұйықтың газ түріндегі ортамен не вакууммен шектесіп жататын еркін (ашық) бетімен п.б. булану. Сұйықты тұрақты темп.да буға айналдыруға қажетті жылу мөлшері булану жылуы д.а. . Булану жылуының заттың түріне ж.е сыртқы шарттарға тәуелділігін сип.тын шамасы меншікті булану жылуы д.а. .

Фаза дегеніміз – қандайда бір заттың термодинамикалық тепе-теңдік күйі. Ол заттың басқа сондай мүмкін теңбе-тең күйлерімен физикалық қасиеттері бойынша ерекшеленеді. Мысалы: егер жабық ыдыстың ішінде су болса, онда ол жүйе екі фазадағы зат деп есептеледі: сұйық фаза – су және газ тәрізді фаза – ауаның су буымен араласқан қоспасы. Бірінші текті фазалық өтуге құбылыстар жатады балқу, сұйықтардың қатуы, булану және конденсация сублимация және будың кристалдануы, кристалдық тордың өзгерісі (аллотропия).Екінші текті фазалық өтулерді Ландау 1937 жылы симметрияның өзгеру нүктелері деп қарастыруды ұсынды. Өту нүктесінен жоғары облысты жүйенің симметриясы жоғарырақ. Екінші текті фазалық өтуі кезінде зат тығыздығы және құраушылар концентрациясы біртіндеп өзгереді, бірақ жылу сыйымдылық, жылулық ұлғаю коэффициенті, сығылғыштық секірмелі өзгереді.

Затты сұйық күйінде алып онымен тепе – теңдікте тұрған қаныққан буды қарастырайық та,көлемін өзгертпей одан біртіндеп жылу алатын болайық. Бұл процесс заттың температурасының төмендеуімен және соған сәйкес қысымның төмендеуімен байланысты болады (сурет). Сондықтан (p,T) диаграммада зат күйін суреттейтін нүкте төмен қарай булану қисығының бойымен қозғалатын болады. Бұл қысымның тепе – теңдік мәніне жауап беретін заттың кристалдану температурасына жеткенге дейін созылады.Бұл температураны Т_үш арқылы белгілейік. Кристалдану жүріп жатқан уақыт бойы, температура мен қысым ұдайы тұрақты болып қала береді. Сол кезде сыртқа әкетіліп жатқан жылу,кристалдану кезінде бөлініп жатқан жылу болып табылады. Температура Т_үш және соған сәйкес тепе-теңдік қысым р _үш – қатты,сұйық, және газ тәрізді фаза сияқты заттың үш фазасының үшеуі де тепе-теңдікте тұратын температура мен қысымның ж алғыз мәні. Диаграммадағы (р,Т) соған сәйкес нүкте үштік нүкте д.а.Сөйтіп, үштік нүкте заттың үш фазасының үшеуі бірдей тепе – теңдікте тұра алатын шарттарды анықтайды.

40. Электр өткізгіштік теориясының негіздері. Металдағы токты еркiн электрондар туғызады. Олардың концентрациясы үлкен болады және металл атомдарының концентрациясымен бiр реттi болады. Металдар электр өткiзгiштiгiнiң классикалық электрондық теориясының негiзiнде келесi ұйғарымдар жатады:1) металдағы еркiн электрондар өздерiн идеал газ молекулары төрiздi ұстайды; “электрондық газ" идеал газ заңдарына бағынады; 2) ретсiз қозғалыс кезiнде еркiн электрондар өзара соқтығыспайды ( идеал газ молекулалары төрiздi), олар кристалдық торлардың иондарымен соқтығысады; 3) электрондар иондармен соқтығысқанда өздерiнiң кинетикалық энергиясын толығымен бередi. Электр өткізгіштік – уақыт бойынша өзгермейтін электр өрісі 106 сименс/м),) байланысты барлық денелер: өткізгіштер (әсерінен заттың тұрақты электр тогын өткізу қабілеті. Заттың Э. ө-і оларда қозғалғыш электр зарядтары – ток тасушылардың болуына байланысты. Ток тасушылардың тегіне қарай Э. ө.: электрондық өткізгіштік (мыс., металдар мен шала өткізгіштерде), иондық өткізгіштік (мыс., электролиттерде) және аралас (электронды-иондық) өткізгіштік (мыс., плазмада) болып ажыратылады. Ал меншікті электрөткізгіштігіне ( шалаөткізгіштер 10–8) болып үш топқа бөлінеді. 2) Электр кедергісіне кері шама. Ол бірліктердің халықаралық жүйесінде (СИ) сименспен өрнектеледі106 сименс/м және диэлектриктер ((10–8 сименс/м)