2.Кәсіпорынның және оның бөлімшелерінің негізгі қызметін сипаттау

Бас директоры:Абжеленов Ахан Бегманұлы.

Биология ғылымдарының докторы, профессор.

Білімі:

1982-1988 ж. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

1989-1992ж. Аспирантура,ҚР ҰҒА микробиология және вирусология институты

2000 ж. (02-03) Тренинг курс «Агроөнеркәсіп саясатын өркендету», Сеул қаласы (Оңтүстік Корея мемлекетінің шақыруымен)

Ғылыми дәрежесі:

• 1992 ж. Биология ғылымдарының кандидаты, 03.00.07 – микробиология

• 1999 ж. Биология ғылымдарының докторы, 03.00.07 – микробиология

Ғылыми атағы:

• 2002 ж. Доцент, Биология мамандығы

• 2003 ж. Профессор, Биология мамандығы

Оқу-ғылыми жұмыстары:

• 1992-1997 ж. Ғылыми, аға ғылыми қызметкер, ҚР ҰҒА МжВИ, Алматы қ-сы

• 1997-2000 ж. Доцент, профессор экология кафедрасы ҚазҰАУ,Алматы қ-сы

• 2000-2004 ж. Профессор, биология және экология кафедрасы меңгерушісі Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ Астана қ-сы

• 2004-2006 ж. Қ.А.Яссауи атындағы ХҚТУ «Биология» кафедрасының меңгерушісі, Түркістан қ-сы

• 2006 – 2007 ж. «Микробиология және вирусология институты» директорының ғылым жөніндегі орынбасары, директор міндетін атқарушы, Алматы қ-сы

• 2010 – 2012 ж. Қазақ технология және бизнес университетінің факультет деканы

• 2012-дейін Қазақ технология және бизнес университеті ғылым және сыртқы экономикалық байланыстар жөніндегі проректоры.

Ғылыми хатшы: Темірханов Аслан Жанайұлы

Ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты.

Білімі: С.Сейфуллин атындағы Ақмола аграрлық университеті (мамандығы «Малшаруашылығы менеджері»);

Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университеті (мамандығы «Есеп және аудит»)

Кәсіби тәжірбиесі:

• «Қазақстан 2030» шаруа қожалығы, бас малтехнигі

• Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі, жетекші маман, бас маман

• «Қазақстан Республикасы Ұлттық биотехнология орталығы» РМК бөлім бастығы

• «Микроорганизмдердіңреспубликалықколлекциясы» РМК, Ғылыми хатшы

Жарияланымдары: Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитетімен бекітілген басылымдарда 8 жарияланымның авторы және патент бірлескен авторы.

1-кесте. МРК құрылымы

РКМ-да бірнеше ғылыми зертханалар бар:

1.Микробиология зертханасы. Бұл зертханада бірнеше ғылыми техникалық-жобалар атқарылады:

• тұрғын үйлер мен тарихи мәдениет ескерткіштерін құрылыс материалдарының микроскоптық саңырауқұлақтармен биозақымдануының микробиологиялық мониторингі арқылы микологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету;

• өсу қабілетін жоғарлатушы және фунгицидті белсенді биопрепаратты дәрілік өсімдіктердің ризо-және планосфералы микрофлорасының негізінде құрастыру;

• дәрілік өсімдіктерден бөлініп алынған жаңа табиғи қосылыстар мен туындыларының микроорганизмдердің биологиялық қасиетіне және фунгицидтік белсенділігіне әсерін зерттеу.

• дәрілік өсімдіктердің (аяния бұтасы, тегіс жусан) ризо- планосферасынан бөлініп алынған микроорганизмдердің биологиялық қасиеттері зерттелді;

• Қазақстанның аумағында өсетін дәрілікөсімдіктерден (аяния бұтасы, тегіс жусан) бөлініп алынған биологиялық белсенді қосылыстардың антимикробтық белсенділігі зерттелді (флавоноидтар, сесквитерпенттер, терпеноидтаржәне басқалары);

• целлюлозолитикалықбелсенді мицелиалдық саңырауқұлақтардың және ашытқылардың жиынтығы жасалды.

2.Микроорганизмдердің биотехнологиялық зертханасы. Орындалатын ғылыми – техникалық жобалар:

• пробиотикалық микроорганизмдердің және дәрілік өсімдіктердің эндемикалық түрлерінің негізінде жаңа биопрепараттарды өңдеу ;

• сүтқышқылды микроорганизмдердің лактозоыдыратушы штаммдарынан ашытқы өңдеу;

• биотехнология өндірісінде перспективті қолдану ішін өндірістік – бағалы микроорганизмдердің ұлттық коллекциясын дамыту. 

• бактериальды вагинозды алдын алу және емдеу үшін сүт – қышқылды микроорганизмдердің негізінде вагинальды суппозиториялар өңделді;

• пародонтитті алдын алу және емдеу үшін лактобациллалардың пробиотикалық белсенді штаммдарының негізінде пародонтальды стриптер өңделді;

• ашытқыларды өңдеу және пробиотикалық препараттар үшін перспективті сүтқышқылды бактериялардың коллекциясы құрылды

3.Микроорганизмдердің генетикалық және биохимиялық зертханасы. Зертханада орындалып отырған ғылыми техникалық жобалар

• Азық-түліктің сапасын мониторингтеуге және сүт қышқылды бактерияларды анықтауға арналған ПЦР тест-жүйелеріне зерттеулер жүргізу.

• Биопрепараттарды пробиотикалық активтілгін күшейтетін,Сүт қышқылды бактериялардың р70 және р75 ақуыздан клеткадан тыс малекулярлық-биологиялық сиппатамасын көрсету.

• Жоғарғы антимикробты нәтижесі бар сүт қышқылды бактериялардан бактериоциндерді бөліп шығарып,сараптау жүргізу.

• H.pylori антибиотикорезістілігін скрининг технологиясы генетикалық анализін және рекомбинанты продуценттің Cag A белогынын штаммын алу. Ғылыми зерттеу жумыстардың нәтижесі

• сүт және ет азық түлігінен бөлініп алынған сүт қышқылды бактериялардың фенотиптік және генотиптік сипаттамасы жасалынды.Тест жүйелеріне арналған праймерлермен мен ДНҚ бөлшектері бөлініп алынды.

• Жануар мен өсімдік майларына жоғары липолиттік активтілігі бар жаңа штамм Pseudomonas aeruginos G23 бөлініп алынды.

• H.pylori-дың Cag A аққуызы продуциялайтын рекомбинантты E.Coli штамы алынды.

4.Микроорганизмдердің орталық мұражайы. Атқарылған ғылыми-техникалық жобалар:

• өңдірістік микроорганизмдік штаммдармен ғылыми зетрттеулерді және биотехнология өңдірісін қамтамассыз ету;

• инновациялық технологияның өңдеу әр түрлi тасығыштарды қолдану арқылы өнеркәсіптік микроорганизмдерді түйiскен - сору әдiсiмен сақтау;

• сақтаудың жаңа технологиясы мен генотиптеу арқылы коллекциялық микроорганизмдерді құру және толықтыру;

• коллекциядағы өндірістік микроорагнизмдерді ақпараттық – сараптау қоры мен интелектуалды мүмкіншіліктерің бағалуды зерттеу.

• биотехнологияда, микробиологияда және экологияда қажетті өндірістік құңды микроорганизмдердің коллекциялық қорын сақтау және дамыту;

• коллекциялық дақылдардың өміршендігі мен биологиялық белсенділігің сақтау;

• коллекция қорындағы микроорганизмдерге лиофилизациялау және криоконсервациялау;

• көптеген құңды коллекциялық дақылдарға генотиптеу жүргізілді;

• коллекциялық дақылдарды түйiскен - сору әдiсiмен сақтау технологиясы зерттелді; -коллекция қорындағы өндірістік микроорганизмдерге интеллектуалды мүмкіншіліктерің бағалау жүргізілуде;

Сонымен қатар МРК-да бацилла мен аспорогенді культураларды өсіруге арналған,ферментация мен леофилизацияға арналған, саңырауқұлақтар мен актинамицидтерді өсіруге арналған бокс бөлмелері, автоклав, жуу бөлмелері бар. Әр зертхана заманауи қондырғылармен жабдықталған:

• температуралық қыздыруы 37°С и 28°С болатын термостаттар;

• әр-түрлі таксономикалық топтардағы микроорганизмдерге арналған жеке-жеке тұрмыстық тоңазытқыштар;

• криоконцервациялық әдіспен сақтауға арналған төмен температуралы U570 Premium тоңазытқыштары;

• араластырғыш (вортекс);

• 2-ші класты ламинар шкафы;

• микроскоптар;

• Vitek 2 GP, GN и Yeast identification card (YST) карталы Vitek 2 Systems бактериологиялық талдағыш;

• лиофилді кептіруге арналған CHRIST (2012 года) фирмасының Operating Manual Freeze-dryer ALPHA 2-4 LDplus аппараты;

• электр желілерінің ақаулары болған жағдайда электр энергиясымен қамтамасыз ететін автоматты генераторы.

• Сақтау қоймасы бейнебақылаумен жабдықталған.

Сурет 3. Микроорганизмдерді өсіруге арналған термостат

Модель	Термостат ТВ-20 ПЗ-К
Тұрақты күйдегі уақыт, сағ	4
Құрылған уақыт төзімділігі, мин	1-ден 999 с дискреттік 1 мин дейін
Камера қызып кетуде авариялық жағдайда желіден өшіру °С,	+85
Қуаттылығы, Вт, кем емес	600
Масса, кг, кем емес	80
Габаритті өлшемдері, мм, кем емес	800
Ені	580
Тереңдігі	580
Биіктігі	540
Ішкі өлшемдері, мм, кем емес
Ені	365
Тереңдігі	270
Биіктігі	220
Желі кернеуі, В	220 ±10%
Жиілігі, Гц	50

2-кесте. Термостатқа мінездеме

Сурет-4. Ламинарлы бокс

Тігінен және көлденең стерильді ауа жібергіші бар. 03 мкм-ден аспайтын бөлшектерді ұстап қалатын фильтр стерильділікті қамтамасыз етеді

Сурет-5. Автоклав

Актоклав - көптеген лаборато-риялық зерттеулерде және арнайы өндірістік затты стерилизациялауда қолданылатын аппарат. Ыдыстарды және қоректік орталарды қысым астындағы бу арқылы стерильдеу үшін қолданылады. Споралар мен микробтардың барлық вегетативті формаларын өлтіреді. Құрылымы:

-Екі жылыту жүйесі: вентилятормен циркуляцияланатын тікелей бу және насоспен циркуляцияланатын қайнаған су душы

-Суық су душында салқындату;

-Цикл барысында қысымға қарсы ауа әсер етуі ;

-Стерилизация - микробтарды (вирус, бактериялар) толығымен жою.