Дәнді дақылдардың тамыр шірігі ауруының түрлері

Дертке шалынған өсімдік мүшелерінің залалданған учаскелерінде экссудат бөлінеді

Жапырақ бетінде алғаш қоныр, кейін қоңыр-сұр немесе ашық-қоңыр дақтар түзіліп, олардың үстінде зәйтүн-қоңыр немесе қара-сұр өңез түзіледі

Жапырақтарында сулы дақтар пайда болып, олардың бетінде алғашында ақ, кейін қызғылт түсті жеңіл өңез түзіледі

Жүгері бактериозы ауруына тән белгілер Жас өсімдіктерінің жапырақтарында алғашында ашық-жасыл, кейін сарғыш түcтi сызық жолақты дақтар пайда болады

Жүгері собығы мен дәндерінің зеңденуін қоздыратын саңырауқұлақтарPenicillium sp. Саңырауқұлақтары, Aspergillissp. Саңырауқұлақтары, Cladosporium herbarum Link, саңырауқұлағы

Жүгері собығының бактериозы, Сары немесе шырышты бактериоз

Жүгері собығыныңсаңырауқұлақ қоздыратын аурулары

Залалданған бөліктер кейін мол қара түсті мақпал өңезбен көмкеріледі

Залалданған жапырақтар қурап, кейде өсімдіктің түптену буыны жансызданып, көпшілік жағдайда өсімдік түгел жойылады

Залалданған өскін үш тамырдың орнына бipeyiн ғана түзеді

Кеселге шалдыққан өсімдіктің түтіктерін бітеп, тамыр арқылы келетін қоректік заттар мен су жоғарғы бөліктерге жетпей, өсімдік солып қалады

Клейстотецийлердің пішіні шар тәрізді, диаметрі 135-280 мкм, топтасып жіпшумаққа батып орналасады

Конидиялары түcciз, бip клеткалы, пішіні цилиндр немесе бөшке тәpiздi, аумағы 16-30  8-14 мкм, тізбектеліп түзіледі

Күздік дақылдардың қарлы зең ауруының белгілері

Масақтар көбіне жапырақ қынабынан шықпай тығыздалып, шырыштанады

Пісіп жетілген дәннің ұрығы қараяды (қара ұрық)

Сабақ айнала залалданып ұлпалары шipiп, қисаяды

Сабақтың етегіндегі буындары шіріп, қара-сұр өңезбен көмкеріліп, өсімдік жапырылады

Фузариоз, Диплодиоз, Нигроспороз

Дәнді-бұршақ дақылдарының саңырауқұлақ аурулары

Ас бұршақтың жалған ақ ұнтақ ауруы

Құтай бұршақтың ақ ұнтақ ауруы

Үрме бұршақ аскохитозы

Асбұршақтың пероноспороз ауруының белгісіА) Өсімдік жапырағының үcтіңгi бетінде пішіні дөңгелек, түсі – ашық-жасыл, сарғыш жайылған дақтар пайда болады

Жапырақтың астыңғы бетінде, дақтардың тұсында күлгін-сұр түсті өңез түзіледі

Өсімдіктің сабағы мен бұршаққабында дақтар жайылып орналасып, реңі хлорозды болып, бетінде сұр түсті конидиятасушылардан тұратын өңез қалыптасады

Дәнді бұршақ дақылдарының аскохитоз ауруының белгілері

Өсімдіктің топырақ үсті мүшелерінде түрлі дақтар пайда болып, олардың бетінде пикнидалар түзіледі

Өсімдік мүшелерінде қоңыр жиекті бозғылт дақтар пайда болады

Өсімдіктің жапырағы, сабағы, бұршаққабы залалданып, олардың бойында дөңгелек немесе бұрыс пішінді, шектелген, түсі қара қоңыр, ортасы қаралау, диаметрі 0,5-8 мм дақтар түзіледі

Асбұршақтың аскохитоз ауруын қоздыратын саңырауқұлақтың латынша атауы

Ascochyta pisicola

Ascochyta pisi

Ascochyta pinodes

Дәнді-бұршақ дақылдарының ақ ұнтақ ауруын қоздыратын саңырауқұлақтың латынша атауы

Erysiphe communis

Erysiphe pisi

Erysiphe glycine

Ақ шірік ауруына шалдыққан дәнді-бұршақ дақылдар сабағының белгісі

Ішкі, сыртқы бөліктерінде мақта тәрізді мол өңез түзіліп

Жіпшумақта ipi, көлемі бұршақтай склероцийлер пайда болады

Ауруға шалдыққан тұсынан сабақ сынып, өсімдік қурап қалады

Аскохитоз ауруына шалдыққан дәнді-бұршақ өсімдігі мүшелерінің бойындағы ауру белгілері

өсімдік мүшелерінде қоңыр жиекті бозғылт дақтар пайда болады

Залалданған тұқымдардың беткі қабаты қыртыстанып, ашық-сары түсті дақтар жайылып орналасады

Өскінніңтұқым жарнағында қара жиекпен шектелген қара-қоңыр дақ пайда болады

Асбұршақтың аскохитоз ауруының түрлері

Бозғылт аскохитоз

Қоңыр аскохитоз

Тұтасқан аскохитоз

Антракноз кеселіне шалдыққан дәнді-бұршақ дақылдарының бойындағы белгілері

Өсімдік бұршаққабында, сабағында, сағағында, жапырағында, жиегі қызыл реңмен көмкерілген қоңыр түсті дақ пайда болады

Бұршаққап бетіне түскен дақтар жайылып, бір-бірімен қосылып, тұқымға дейін өтетін терең ойық жара пайда айналып, кейін қатайып, күңгірттеніп, қыртыстанады

Тамыр шірігі дертіне шалдыққан дәнді-бұршақ дақылдарының белгілері

Өскіннің тамыршалары, сабақшалары, тұқым жарнағы шipидi

Тұқым жарнақтарында қоңыр жаралар пайда болып, өсу нүктeci күңгірттенеді

Топырақ асты буынаралықтары мен сабақ негізі залалданып, ауруға шалдыққан мүшелері қоңырланып

Дәнді-бұршақ дақылдарының тамыр шірігі ауруының қоздырғыштары

Rhizoctonia

Erysiphe

Pythium

Дәнді-бұршақ дақылдарының тат ауруының қоздырғыштары

Uromyces pisi

Uromyces fabae

Uromyces phaseoli

Дәнді-бұршақ дақылдарының бактериалдық аурулары

Бактериалық күйік

Бактериалдық солу

Бактериалдық ісік

Дәнді-бұршақ дақылдарының вирус аурулары

Сары теңбіл

Қытайбұршақ теңбілі

Деформациялаушы теңбіл

Асбұршақтың бактериялық күйігінің белгілері

Ауруға шалдыққан өсімдік мүшесінің бетінде айналасы суланған майлы жиекпен көмкерілген ортасы қаралау дақ түзіледі

Өсімдіктің төменгі жапырақтары мен жас, шырынды мүшелері залалданып, ауру бipтe-бipтe жоғарғы жапырақтарға таралады

Жеміс сағағының түтіктерімен бактериялар дәнге өтіп, тұқым бетінде сарғыш дақ түрінде пайда болады

Үрме бұршақтың бұрышты дағы ауруының белгілері

Тұқымдағы дақтар сарғыш түcтi, ал ойық жаралары инемен тесілгендей болып көрінеді

Бұршаққаптың бойында алғаш майлы дақтар түзіліп, кейінгі түрлі қоңыр түстерге айналады

Сабақты бойлай орналасқан қызыл-қоңыр жарықтар мен ойық жаралар пайда болады

Қытайбұршақтың бактериялдық күйік ауруының белгілері

өсімдік жапырағының бетінде суланған бастапқыда сары-қоңыр кейін қара-қоңыр немесе қара түсті, майда, бұрышты, жұқа дақтар пайда болады

әртүрлі болады

жапырақтың астыңғы бетінде бактерия экссудаттары бөлініп жалтыраған қабыршаққа айналады

Көпжылдық бұршақты шөптердің пероноспороз ауруының диффузды формасының белгілері

Өсімдіктердің өcyi тежеліп, жапырақтары хлорозданып, төмен қарай ширатылады

Жапырақтарының астыңғы бетінде қалың қоңыр-күлгін өңез пайда болады

Өciмдіктep көбіне ергежейленіп, гүлдемей, біртіндеп қурайды

Көпжылдық бұршақты шөптердің пероноспороз ауруының жергілікті формасының белгілері

Жапырақтың үстіңгі бетінде жайылған сарғыш немесе ақшыл дақтар пайда болып,Жапырақтың астыңғы бетінде күлгін-сұр өңез түзіледі

Залалданған жапырақтар мезгілінен бұрын қурап, түсіп қалады

Көпжылдық бұршақты шөптердің түрлерін залалдауға бейімделген ақ ұнтақ ауруы қоздырғышының формалары

Erysiphe communis f. Medicaginis

Erysiphe communis f.onobrichidis

Erysiphe communis f.trifolii

Көпжылдық бұршақты шөптердің қоңыр дақ ауруының белгілері

Жапырақ бетінде шашыраңқы орналасқан, айқын көрінетін дөңгелек, шетi иректелген, диаметрі 1-3 мм қоңыр дақтар пайда болады

Дақ үстінде майда, түci қоңыр, дөңгелек апотецийлер дөңес түрінде көрінеді

Сабақтағы дақтардың пішінi сопақша, көлемі – 4-5  2-3 мкм

Көпжылдық бұршақты шөптердің ақ ұнтақ ауруының белгілері

Өсімдік мүшелерінде ақ ұнтақты өңез түрінде біліне бастайды

Өңезде қара нүкте тәрізді клейстотецийлер түзіледі

Өңез үстінде түзілген клейстотецийлердің пішіні шар тәрізді, диаметрі 100-125 мкм қарапайым қосымшалары бар

Көпжылдық бұршақты шөптердің аскохитоз ауруының белгілері

Дертке шалынған жапырақ бетінде шашыраңқы орналасқан дақтардың түci мен көлемі әртүрлі: майдалары – сарғыш жиекті, қара-қоңыр немесе қара түсті; ipiлepiнiң түci ашық-қоңыр немесе сарғыш, қара-қоңыр жиекпен көмкерілген

Ауруға шалдыққан жапырақтар жүйке бойымен айырылып, ширатылып, пішіні өзгереді

Өсімдік сабағына, жапырақ сағағына және бұршақбасына түскен дақтар майда, қара-қоңыр түci, жиегі алғашында майлыболып, кейін сарғаяды

Ascochyta imperfecta Peck, саңырауқұлағы қоздыратын жоңышқаның аскохитоз ауруының белгілері

Ауруға шалдыққан өсімдік жапырақтары бірден түciп, кейін олардың бетінде пикнидалар пайда болады

саңылауы бар пикнидалар ұлпаға батып орналасады

Жапырақ бетінде түзілетін дақ үстінде саңырауқұлақ пикнидалары тек жоғары ылғалдылықта түзіледі

Көпжылдық бұршақты шөптерге аскохитоз ауруының келтіретін зарары

Өсімдіктің залалданған мүшелері мезгілінен ерте қурап қалады

Шөптің азықтық сапасы мен өнімi төмендейді

Ауруға шалдыққан өсімдіктердің бойында түзілетін тұқым әлжуаз болады

Көпжылдық бұршақты шөптерге тат ауруын қоздыратын саңырауқұлақтардың латынша атауы

Uromyces striatus

Uromyces fallens

Uromyces onobrychis

Жоңышқа татының қоздырғышы – Uromyces striatus Schr. саңырауқұлағының сипаттамасы

Қоздырғыш әр иелі, толық циклді дамитын паразит

Урединиоспоралары бip клеткалы, пішіні шар тәрізді, түсі ашық-қоңыр, қабығы бұдырлы, 4 өнгіш саңылауы бар

Телиоспоралары домалақтау кейде эллипс тәрізді, түссіз қысқа сабаққа орналасқан бip клеткалы, қабығы айқын, төбесінде өнгіш саңылаулары болады

Беде татының қоздырғышы – Uromyces fallens Kern. саңырауқұлағының сипаттамасы

Қоздырғыш бip иелі паразит

Спермагонийлары қызыл-қоңыр түcтi, пiшіні сопақша, эцийлері табақша тәрізді

Урединиоспоралары дөңгелек немесе эллипс тәрізді, диаметрі – 20-25 мкм, қабығы сары, тікенді, 3-4 өнгіш саңылаулы

Эспарцет татының қоздырғышы – Uromyces onobrychis Lev. саңырауқұлағының сипаттамасы

Қоздырғыштың даму циклінде тек урединий кезеңі бола­ды

Қоздырғыштың көктемде түзілетін жаңа споралары негізгі ауру тарату көзі болып табылады

Урединиоспоралары мен жіпшумақтары өсімдік қалдықтарында қыстайды

Көпжылдық бұршақты шөптердің фузариоз ауруының белгілері

Көктеу кезеңінде өскіннің тұқым жарнағы асты иіні мен тамыр ұшы залалданса, дерт шалған ұлпалар қоңырқай тартып, өсімдік жансызданады

Кеселге шалдыққан өсімдіктердің негізгі тамырының жоғарғы бөлігі мен қосымша тамырларында қара-қоңыр түсті құрғақ немесе сулы дақтар пайда болады,Кеселге шалдыққан өсімдіктердің өзек ұлпалары үгітіліп, ыдырап өсімдік қурайды

Жоңышқаның солуы (вилт) ауруының белгілері

Кеселге шалдыққан өсімдіктің өcyi тежеліп, түбінен жаппай жанама сабақтар өсіп, өсімдік "мыстан сыпырғышы" деп аталатын күйге енеді

өсімдіктердің реңі өзгеріп, ақшыл-жасыл, сары түcке еніп, ауа температурасы тым жоғары болғанда жапырақтары қоңырланады

Залалданған өciмдiк сабағы мен нeгiзгi тамырдың көлденең кесіндісінде қабық астында бастапқыда сарғыш түсті сақина немесе жартылай сақина пішінді, кейін қоңырланатын түтіктер байқалады

Дәнді дақылдарының фузариоз ауруының қоздырғышы Fusarium oxysporum Link. саңырауқұлағының сипатамасы

Саңырауқұлақ макроконидиялары орақ тәрізді, сәл иілген немесе тік, 3-5 перделі

Микроконидиялары бip-eкі клеткалы, пішіні жұмыртқа немесе цилиндр тәрізді, тізбектеліп түзіледі

Хламидоспоралары түссіз, бip-eкi клеткалы, сырты тегіс немесе түкті

Беде бактериозы ауруы қоздырғышының және аурудың таралу ерекшеліктері

Жоғары ылғалдылық пен 18-20°С деңгейіндегі температурада бактерияның инкубациялық кезеңінің ұзақтығы 6-10 күнге созылады

Өсімдік бойына ауру қоздырғыш бактериялар жапырақ саңылаулары арқылы енеді,Инфекция өсімдік қалдықтары және тұқымыарқылы таралады

Мақтаны залалдайтын аурулар

Гоммоз

Вертициллезді солу (вилт)

Фузариозды солу

Күнбағысты залалдайтын аурулар

Жалған ақ ұнтақ

Ақ шірік

Сұр шірік

Гоммоз ауруына шалдыққан мақта өсімдігінің белгілері

Өсімдігінің тұқым жарнағында майда, пішіні дөңгелек, майлы, қою-жасыл түcтi дақтар пайда болады,Бірте-бірте дақтар ұлғайып, бip-бipiмeн қосылып, кейде тұқым жарнағының бетін түгел алады,Залалданған ұлпалар қоңыр түске еніп, қурап, түсіп қалады да, дертті өсімдік түгел қурайды

Мақтаның вилт (вертициллезді солу) ауруына тән белгілер

Өсімдіктің төменгі жапырақтарында шашыраңқы орналасқан пішіні дөңгелек немесе бұрышты сарғыш дақтар түзіліп, ұлпалардың жасыл түсі тек жүйке бойында ғана сақталады

Кесел шалған өсімдіктің бойында ауру белгісі бастапқы кезеңде астыңғы жапырақтарында байқалып, кейін өciмдікті бойлай жоғары көтеріліп, дертке шалдыққан жапырақтар бipтe-бipтe қурап түседі

Жас өсімдіктердің залалданған жапырақтары түciп, өcyi тоқтап, қурайды Мақтаның вертициллезді солу (вилт) ауруына тән белгілер

Мақта өсімдігі кенеттен солып, жапырақтары салбырап, қурайды, қауашақтағы талшық пен тұқымдар жетілмейді

Өткізгіш түтіктер қоңырланып, оларға жақын орналасқан ұлпалар күңгірттенеді

Дертке шалдыққан өсімдіктің жапырақтары бірден түгел түсіп қалады да, қауашақтары жетілмей қурайды

Мақтаның өсу кезеңіне байланысты фузариозды солу дертінің сипатталу ерекшелігі

Залалданған жас өсімдіктердің тамыр мойны ұлпалары қалыңдап, буынаралықтары қысқарып, жоғарғы бөлігінде жаңа шыққан жапырақтары бүрісіп шығады

Гүл түйіні байланған кезеңде залалданған өсімдіктің жапырақтары, түйіндері, гүлдері түсіп, сабақтары қурайды. Өсімдік қауашақтану кезеңінде залалданса, онда қауашағы ашылмай, сабағы күңгірттенед

Жаз ортасында немесе вегетация кезеңінің соңында өсімдік кенеттен солып, жапырақтары салбырап, түсін өзгертпестен қурайды, бipaқ түспей, өсімдік бойында қалады

Мақтаның фузариозды солу ауруының қоздырғышы – Fusarium oxysporum саңырауқұлағының сипаттамасы

Жіпшумағы түcciз, перделі, өсімдік түтікшелерінде дамиды

Микроконидиялары бip клеткалы, майда, пішіні эллипс тәрізді, түссіз

Хламидоспоралары бip клеткалы, қалың қабықты, температураның күрт өзгеруіне төзімді

Мақтаның вилт (вертициллезді солу) ауруының қоздырғышы – Verticillum dahliae саңырауқұлағының сипаттамасы

Микросклероцийлерінің пішіні сопақшалау, сыртқы қабығы қалың, қара-қоңыр түсті ішкі бөлігіжіңішке түссіз жіпшелерден тұрады

Склероцийлер көктемде, температура 7°С жеткенде өсе бастайды

Конидиялар пішіні эллипс тәрізді, бip клеткалы, бip ядролы, көлемі 3-6  1,5-2 мкм

Күнбағыстың жалған ақ ұнтақ (пероноспороз) ауруының түрлерінің сипаттамасы

Өсімдіктің өcyi күрт саябырлап, сабақтары жіңішкеріп, биіктігі 15-30 см болып, тамыр жүйесі нашар дамып, майда хлорозды жапырақтар негізгі жүйкесінің бойымен ширатылады

Өciмдiктiң өcyi саябырлап, сабағының биіктігі 50-100 см болып, жуандап, буынаралығы нашар дамиды, жапырақтары бүрісіп, үстіңгі бетінде бұрышты дақтар, ал астыңғы бетінде ақ өңез түзіледі

Жақсы өciп-жетілген өсімдікте білінеді. Жапырақтың үстіңгі бетінде ipi, бұрышты, майлы, ашық-жасыл түсті дақтар түзіліп, ал астыңғы бетінде – өңез пайда болады

Күнбағыстың ақ шірік ауруына тән белгілер

А) Жас өсімдіктердің тұқымжарнағында, жапырақ және сабақ негізінде қалың, түci ақ киізді өңез түзіледі

В) Сабақтың жоғарғы бөлiгi иіліп, жапырақтары солады

D) Ауруға шалдыққан өсімдік себет түзбейді

Күнбағыстың жалған ақ ұнтақ ауруының бірінші түріне тән белгілер

Өсімдіктің өcyi күрт саябырлап, сабақтары жіңішкеріп, биіктігі 15-30 см болып, тамыр жүйесі нашар дамып, майда хлорозды жапырақтар негізгі жүйкесінің бойымен ширатылады

Жапырақтың астыңғы жағында ақшыл, кейін сұрланатын өңез пайда болады

Ауруға шалдыққан өсімдіктер гүлдемей қурайды

Күнбағыстың жалған ақ ұнтақ ауруының екінші түріне тән белгілер

өciмдiктiң өcyi саябырлап, сабағының биіктігі 50-100 см болып, жуандап, буынаралығы нашар дамиды

Ауру өciмдiктің тұқымдары майда, әлжуаз болады

Жапырақтары бүрісіп, үстіңгі бетінде бұрышты дақтар, ал астыңғы бетінде ақ өңез түзіледі

Күнбағыстың сұр шірік ауруына тән белгілер

Себеттің астыңғы бетінде майлы дақ түрінде байқалады

Залалданған өсімдік бөліктері кейін қоңырайып, беті сұр өңезбен жабылып, оның үстінде қара склероцийлер түзіледі де, өсімдік қурайды

Өсіп жетілген өсімдіктердің сабақ етегінде сызықшалар пайда болып, ұлпалары қоңырайып, кейін сұр өңез бетінде қоңыр дақтар түзіледі

Күнбағыстың тат ауруына тән белгілер

Өсімдік жапырағының үстінгі бетінде дөңестеу, түсі қызғылт-сары дақтар пайда болып, кейін олар шар тәрізді спермагонийлерге айналады

Жапырақтың астыңғы бетінде майда, қызыл-сары реңді, пішіні табақша тәрізді эцийлер түзіліп, тipшiлігi өте қысқа эциоспоралар пайда болады

өсімдігінің дамуы саябырлап, тұқым өнімі 14-38%, ал майлылығы 4-12% төмендейді

Күнбағыс егістігін залалдайтын паразит өсімдік – сұңғыланың түрлері

Күнбағыс сұңғыласы

Бұтақты сұңғыла

Египет сұңғыласы

Күнбағыс егістігін залалдайтын сұңғыла түрлері – күнбағыс сұңғыласы, бұтақты сұңғыла, египет сұңғыласының латынша атаулары

Orobanche cumana

Orobanche ramosa

Orobanche aegyptica

Күнбағыс сұңғыласының сипаттамасы

Сабағында қабыршақ тәрізді жапырақтары болады

Тұқымы домалақ, қара-қоңыр түсті, желмен оңай таралады

Ұрықтан жіңішке өскін дамып, ие-өсімдік тамырына сорғышының көмегімен жалғанады да, осы тұсы жуандайды

күнбағыс сұңғыласына сипаттама: Сабағында қабыршақ тәрізді жапырақтары болады; Тұқымы домалақ, қара-қоңыр түсті, желмен оңай таралады; Ұрықтан жіңішке өскін дамып, ие-өсімдік тамырына сорғышының көмегімен жалғанады да, осы тұсы жуандайды

Мақта тұқымын өңдегенде қолданылатын фунгицидтер: Химия, Витовакс, максим, ТМТД 80%

Мақта вилтімен күресу әдістері: төзімділікті арттыру үшін өсімдікті 2 – 5 жапырақ кезінде 1,5% карбамид ерітіндісімен бүрку; вилт қоры көп жиналған танаптарды 50% фундазол, с.ұ. (75-150 кг/га) препаратымен өңдеп, сүдігер жырту; сақталатын қоймаларды және т.б. мұқият тазартып, дезинфекциялау; қауашақ пен талшық ауруларының алдын алу үшін, өсімдікті мерзімінде дефолианттар және десиканттармен өңдеу;

Күнбағыста вегетациялық кезеңінде фунгицидтер: ровраль, фундазол, альетт,

Күнбағыстың сұр шірігі инфекция қоры, сақталатын орындар: тамырда, тұқым ішінде, өсімдік қалдықтарында, (склероций)

Техникалық дақылдарының склероций түзетін аурулары: ақ шірік, сұр шірік, вертициллезды солу,

Күнбағыстың ақ шірікте түзілетін ауру қоздырғыштық спора түрлері: склероций, қалталы аскоспоралар, апотецийлер

Күнбағыстың ақ шірігінің сыртқы белгілері: Жас өсімдіктердің тұқымжарнағында, жапырақ және сабақ негізінде қалың, түci ақ киізді өңез түзіледі. Сабақтың жоғарғы бөлiгi иіліп, жапырақтары солады

Ауруға шалдыққан өсімдік себет түзбейді. Склероций, апотеций

Күнбағыс татының аралық ие өсімдіктері: жоқ, болмайды, кездеспейді,

Жалған ақ ұнтақ, ақ шірік, тат ауру қоздырғыштарының жынысты споралары: ооспора, апотеций (аскоспора немесе қалта спора), телиоспора (эций)

Күнбағыстың тат ауруында дамитын кезеңдер: эций, урединий, телий, базидио, спермагоний

Гүлдену кезеңінде

Күнбағыстың жалған ақ ұнтақ, тат, ақ шірік ауру қоздырғыштарының қыстайтын споралары: ооспора, телиоспоралар, склероций

Күнбағыстың жалған ақ ұнтақ , тат, ақ шірік ауруының белгілері: Өсімдіктің өcyi күрт саябырлап, сабақтары жіңішкеріп, биіктігі 15-30 см болып, тамыр жүйесі нашар дамып, майда хлорозды жапырақтар негізгі жүйкесінің бойымен ширатылады.Өciмдiктiң өcyi саябырлап, сабағының биіктігі 50-100 см болып, жуандап, буынаралығы нашар дамиды, жапырақтары бүрісіп, үстіңгі бетінде бұрышты дақтар, ал астыңғы бетінде ақ өңез түзіледі. Жақсы өciп-жетілген өсімдікте білінеді. Жапырақтың үстіңгі бетінде ipi, бұрышты, майлы, ашық-жасыл түсті дақтар түзіліп, ал астыңғы бетінде – өңез пайда болады

Тат –шар тәрізді спермагонийлер, жапырақ үстінде дөңестеу қызғылт сары дақтар п.б., астыңғы бетінде майда табақша тәрізді эцийлер түзіледі, тат майда тат қоңыр урединийлер, телиоспоралар; жапырақ үстінде телий бөртпелер

Ақ шірік – жер үстілік бөліктерінде түсі ақ киізді өңез түзіледі, сабағы иіліп жапырақтары солады, тамыры жұмсарып суланады, себет түзілмейді, склероцийлар түзіледі, сабақтағы өңез жойылып оның орнына ақшыл центрлі дақ қалады

Мақтада дефолиант десикант өсуін реттеуіш: Авгурон, Реглон супер, Харвейд, Магний хлораты

Күнбағыстың ақ шірік ауруына тән белгілері: сабақтың жоғарғы бөлігі иіліп, жапырақтары болады; тамырлары жұмсарып, суланады; сабақтың заладанған бөлігі жұмсарып, түсі қоңырланып, ыдырап, сынып, өсімдік түгел қурайды

Қызылшаның саңырауқұлақтар қоздыратын тамыр жегі ауруына тән белгілер-Дерт шалған қызылша өскінінің ұшында бастапқыда дақтар, сызықшалар пайда болып, біртіндеп қарая бастайды

Дақтар ұлғая келе қосылып, тамырша түгел қараяды

Өскіннің тамыр мойны залалданса, оның ұлпасы қарайып, шіриді