Басқару есебінің функциясы:

Сыртқы және ішкі қаржылық есеп беруді толтыру үшін және пайда сомасын анықтау үшін шығындарды сатылған өнімдердің өзіндік құны мен кәсіпорында қалған дайын өнімдердің арасында үйлестіру; Сыртқы және ішкі қаржылық есеп беруді толтыру үшін және пайда сомасын анықтау үшін шығындарды сатылған өнімдердің өзіндік құны мен ұйымда қалған дайын өнімдердің арасында үйлестіру;

Сыртқы және ішкі қаржылық есептілікті дайындау үшін және пайда сомасын анықтау үшін шығындарды сатылған өнімдердің өзіндік құны мен кәсіпорында қалған дайын өнімдердің арасында үйлестіру.

Басқару есебінің функциясы: Қорлар мен сатылған өнімдерге барлық шығындарды тарату; Жоспарлау және шешім қабылдау үшін ақпараттар ұсыну; Менеджерлерді шешім қабылдау үшін негіз болатын ақпаратпен қамтамасыз ету;

Басқару және қаржылық есеп жүйелерінің салыстырмалы сипаты: Басқару есебін жүргізу міндетті емес, ақпараттар ішкі пайдаланушыларға дайындалады, қағидалар ерікті түрде қалыптасады, шығындар калькуляция баптары бойынша топтастырылады; Қаржылық есеп жүргізу міндетті, ақпарат сыртқы пайдаланушыларға арналған, жалпы қабылданған қағидаларға сүйенеді, шығындар элементтері бойынша жүргізіледі, есеп толық кәсіпорын бойынша жүргізіледі.

Басқару (үрдіс) процесіндегі есепші сараптамашының орны: Бухгалтер сараптамашының қызметінің нәтижесінде құрылымдық бөлімшелердің қызметі бағаланады; Бухгалтер сараптамашының есебі құрылымдық басқаруды обьективті бағалауға мүмкіндік береді; Бухгалтер сараптамашы басқару апаратын өндірістің қандай құрылымдарында жоспарлы көрсеткіштер орындалмағаны жөнінде ақпарат береді.

Басқарудағы релеванттық көзқарас: Бірнеше балама нұсқалардың негізінде болашақта жасалатын іс әрекет таңдалып алынады; Түсімдер мен шығындардың өспелілігін есептеу кезінде қолданылады; Дифференциалды шығындар мен түсімдерді есептеу кезінде ғана қолданылады.

Басшының ішкі пайдалануы үшін барлық есептік ақпарат өңделіп ұсынылады: Басқару есебінің жүйесінде қалыптастырады; Басқару есеп ауқымында; Өндірістік және басқару есебі жүйесінде қарастырылады.

Белгілі бір кезең аралығында өндіріс көлеміне тәуелсіз орын алатын шығындар: Тұрақты шығындар; Амортизациялық аударымдар, цех шеберінің еңбекақысы, жалдық төлем; Жалпы тұрақты шығындар;

Бөлістік әдістегі өзіндік объектісі: Өндірілген өнімдер мен орындалған жұмыстардың бөліктері, яғни жартылай фабрикаттар; Әрбір сатыдан өңдеуден өткен өнімдер мен орындалған жұмыстардың бөліктері, яғни жартылай фабрикаттар.

Бухгалтерлік ақпаратты ішкі пайдаланушылар: Аутсайдерлер; Акционерлер; Менеджерлер;

Бухгалтерлік жазудың мазмұны Дт 1320 Кт 8110: Негізгі өндірістен нақты өзіндік құнмен дайын өнім алынды; Толықтай аяқталған өндірістен нақты өзіндік құнмен дайын өнім алынды; Негізгі өндірістен дайын өнім қоймаға кірістелді.

Бухгалтерлік есеп жүйесі бұл кәсіпорынның ішкі есептерін қалыптастыруға арналған негізгі ақпараттық жүйесі: Кезендік жоспарлау, бақылау және бағалау үшін арналған; Инвестициялық шешім қабылдау кезінде; Фирманың саясатын таңдауда және шешім қабылдау кезінде.

Бір элементті шығындар: Құрамдық бөліктерге бөлуге келмейтін шығындар.; Біртипті экономикалық элементтен тұратын және құрамды бөліктерге бөлуге жатқызылмайтын шығындар.; Құрамдық бөліктерге бөлуге келмейтін біртипті экономикалық элементтен тұратын шығындар

Бірнеше өнім түрін өндіргенде, құралдарды пайдалану мен ұстап тұрудығы шығындар түрі: Жанама; Шартты кешенді және жанама; Кешенді және жанама.

Бюджеттеудің жақсы жүйесін құру үшін менеджерлерге жоспарлауда зерттелетін қызмет: Байқалмай қалатын жетіспеушіліктерді анықтау; Байқалмай және ескерілмейтін жетіпеушіліктекрді анықтау; Ескерілмей қалатын жетіспеушіліктерді анықтау.

Бюджеттік жүйенің түрлері: Бас және операциондық; Негізгі және функционалдық; Негізгі және жедел;

Д

Дайын өнім: Толықтай өңдеуден өткен, бірақ техникалық талаптарға жауап беретін ұйымның қоймасына тапсырылмаған өнім; Толықтай өңдеуден өткен, бірақ техникалық талаптарға жауап беретін ұйымның қоймасына немесе тапсырыс берушілерге тиісті құжаттарды рәсімдеу арқылы тапсырылған өнім; Толықтай өңдеуден өткен, бірақ техникалық талаптарға жауап беретін ұйымның қоймасына немесе тапсырыс берушілерге тиісті құжаттарға арқылы тапсырылған өнім.

Дайын өнім қоймасындағы дайын өнімді буып-түюші жұмысшыларға еңбекақы есептелінді:

Дт Өндірістік үстеме шығындар Кт Еңбекақы;

Дт Дайын өнімге байланысты шығындар Кт Еңбекақы; Дт Сауда-саттық бойынша шығындар Кт Еңбекақы.

Дайын өнім өндірісінде нақты нормативтік үстеме шығыстардың арасындағы айырмашылықтар шоты: Негізгі өндірістік шығындарға; Дебет шоты 8110 «Негізгі өндіріс»; Өндіріс шығындарына.

Дайын өнім өндірісіндегі нормадан артық есептелінген еңбек ақы шығындары: Өнімнің өзіндік құнына.; Негізгі өндірістегі өнімнің өзіндік құнына.; Негізгі өндіріс шығындарына.

Дайын өнім өндірісіндегі нормадан артық есептелінген еңбекақы шығындары апарылады: Өндіріс шығындарына; Негізгі өндіріс шығындарына; Негізгі өндірістік шығындарға.