3 Зерттелген обьектілер мен материалдарды салыстыру

Жай қантардан өзгерістерге ұшырата отырып этил спирті дрождар, глицерин және палиолдар алуға болатынын көрсетеді. Пентозандар гемицелюлозалар құрамына кіреді. Гемицелюлоза аталуымен қатар суда ерімейтін жоғарымолекулалы полисахаидттер тобын құрайтын заттарды

айтады, oлар қышқыл ортада ериді. Химиялык көзқарас бойынша мыналар; олисахаридттер тобын бейтарапты және қышкылды деп жіктейді. Сонымен қатар моносохаридтік құрамы бойынша бас тізбектерді пoлиcoxapидтi гемицелюлоздарды үш топқа жіктейміз. Ксиландар, монноздар гюлоктон деп аталады, олар қышкылды гидролиз нәтижесінде сәйкес моносохаридттер түзшеді яғни ксилоза, маноза, галактоза. Ксиландар соломода 28%, ағашта 25 %, жүгері сабағында 70%, мақта паясында 41 % болады.

Өсімдіктер калдыгы шиюзаттьщ ассортиментін көбейту мақсатында, және аймақтық топырақ бедерінің жағдайына, ауа-райын ескере отырып [6] жүrepi собығы қалдығының гидролизін зерттейді, ягни (ВИР-156, Киз-126), коза-пая (Ф-108, С-1727, 108Ф) жүзім сабағы (дамский пальчик. Победа, розывый тайфен) олар жылда жанартылады және кеңінен өсіріліеді, зерттелген шикізаттар құрамында ксилондар көп екендігі эксперимент нәтижесінен көрінеді.

Кесте 5- Шикі заттар гидролизінің гидролизат құрамы процентпен

Шикі зат	ксилоза	арабиноза	галактоза	глюкоза	монноза
Жүгері қал	73	6.0	3.1	6.8	-
Коза-пая	57	7.2	2.1	52	-
Жүзім саба	53	8.1	3.7	6.5	-

Бұл жұмыс нәтижелерін салыстыра, ксилоза гидролизатын алу оптимальдылығын көрсетуге болады.

Кесте 6- Шикі заттар гидролизінің гидролизат құрамы процентпен

Шикі зат	ксилоза	арабиноза	галактоза	Глюкоза	монноза
Жугері кал	69,3	8,0	3.6	7,7	-
Коза-пая	55	12.2	3.1	49	-
Жузім саба	50	10.1	4.7	6.5	-

Қорытынды

Зерттеу жұмыстарыньщ қорытындысы мынадай нәтижелері бойынша яғни өсімдіктер қалдықтарынан алынған ксилит құрамының негізгі бөлігін моносариттер құрайтындығы және олардың құрам бөліктерінің өзгешелігіне қарай моносахариттік құрамының болатындығы аньқталды.

Гидролиз процесінің әр-бір езеңіндегі алынған гидролизаттар құрамын наықтаудың бірден бір жолы әсер етуші компоненттердің қатынасы және факторлар әсерінің негізгі құрамын анықтап сол заттарға сараптама жасау зерттеудің тиімді жолы болып табылатыны анықталды. Яғни жоғары температуралы режимде қосымша органикалық заттар оксиқышқылдар спирттер және гидроксоқышқылдар болатындығына байланысты сол заттар химиялық қасиеттері бойынша сараптама жасау

Гидролиздеуци реагент ретінде ортофосфор қышқылын пайдалануға блатындығын эксперименттер арқылы 3 проценттік ортофосфор қышқылының epiтіндісінің оптимальді деп таптық.

Тотықсыздандыру катализаторларының ең тимімдісі қондырылған катализатор себебі оның актив бөлігі минимальді бөлігін құрайды және сұйық фазалы тотықсыздандыру кезінде ерітіндіге өту қабілеті төмендігімен түсіндірілді.

Гидролиз процесінің оптимальдң жүру жағдайларына 110°С температура және қысымын 4 мПа деп таптык.

Әр-түрлі өсімдіктер қалдықтарын гидролиздеу арқылы гидролизат құрамының түрлі болуына ондағы моносахаридтердің массалық үлестері түрліше болатындығы анықталды.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Надиров Н.К. Слуцкий Л.С. Көмірсуларды каталитикалық сутектендіру және гидрогенолиздеу. -М., 1996. 221б.

2. Фасман А.Б. Сокольовский Д.В. Структура и физико химическое совиства склечных катализаторов, -Алма-Ата Наука, 1999. 175б.

3. Kubatomsu T, Kamatsu S Ransu Catalusts, -Osaka Kavitsu, 2000. 215 p

4. Попова Н.М. Всякие носичелья и структура мечаилов на адсорбцев газов -Алма-Ата Наука, 2001. 95 132с

5. Кеделбаев Б.Ш., Каримов Р.Х. Гликоли из отходов переработки селскохозяиственных растении. // Науч. Жур. АН РУЗ. Химия природных соединении. –Ташкент, 1997. №3. с 451.

6. Патент Япония. №378117. Получения крахмального изосахарцеллюлозу содержащих материалов. 32В03, МКИ С 13К.

7. Турова А.Д. Дәрлік өсімдіктер және олардың қолданылуы. –Ташкент., 2001. 85б.

8. Кеделбаев Б.Ш., Каримов Р.Х. Дәрілік өсімтер қалдыктарынан гликолдар алу. АН. РУЗ -Ташкент, 1987. 124б.

9. Курбанбеков К.Т., Аширов A.M. ХКТУ Жаршы. Өсімдіктер қалдықтарын гидролизі. №3. 2001. с 2-136.

10. Кұрбанбеков К.Т., Аширов A.M. Өспмдік қалдыктарынан полисахариттер алу. Ж.О.К Ғылым және білім 1999. 69б.

11. Аширов А.М., Кедельбаев Б.Ш., Курбанбеков К.Т. Использование поверхностных свойств скелетных катализаторов восстановление углеводов. /Наука и образование Южного Казахстана. -№3, 10-1998. 5б.

12. Кедельбаев Б.Ш., Аширов А.М., Курбанбеков К.Т. Гидрирование и гидрогенолиз ксилозы на сплавных модифисированных катализаторах. /Наука и образование Южного Казахстана. -№3, 10-1998. 27-29б.

13. Кедельбаев Б.Ш., Аширов А.М., Курбанбеков К.Т. 3-Международный симпозиум по химии растений. Кванто-химическое исследование гидрирования и гидрогенолиза ксилозы. Тезисы докладов. –Бухара, 1998. 12-18 октябрь. 90б.

14. Курбанбеков К.Т., Аширов A.M. Использование отходов переработки растительного сырья для получения полиолов. /Наука и образование Южного Казахстана. -№4, 10-1999. 117б.

15. Дауренбекова Б.Д., Курбанбеков К.Т. Исследование никельевых катализаторов восстановления углеводов. /Наука и образование Южного Казахстана. -№3, 10-1999. 87б.

16. Иманкулов Н.Н., Дауренбекова Б.Д., Курбанбеков К.Т. Каталитическии синтез полиолов // Тезис докладов Республиканской научной конференции., Химики 20 века, посвященной столетию содня рождения К.И. Сатпаева. -Алма-Ата, 1999. 62б.

37