2.4 Ақш бизнес мұрағаты

АҚШ-та іскерлік тарих қалыптасу негізгі басты зерттеу тақырыбына айналды. Бизнес мұрағат ғылыми пән ретінде қалыптасуына Гарвард университетінің экономикалық тарих жөнінде зерттеуші ғылымдарының бастамасымен қалыптасты.

1920жылы ең алғаш бизнес тарихтың профессоры атанған Э.Расс іскерлік тарихсыз архив болмас еді деген ұранмен кәсіпкерлік тарихының құжат деректерін жинастыра бастады. Бұл ғалымдар іскерлік тарихында жаңа бағыт болып табылатын Американдық теориялық методологиялық негізін қалыптастыру мен бірге әлемдік мұрағат саласында бизнес мұрағт қалыптаса бастады. Бизнес мұрағаттар бағдарламасын жасады. Бизнес мұрағаттарда құжаттар қалыптасу, сипаттау тізімдеме жасау істерін ғылыми негізін жасаған.

1929ж әлемдік дағдарыстан кейін кәсіпорындар, фирмалар құжаттарын Гарвард университеті кітапханасы осы құжат топтастырудың негізгі ортасы болып қалыптасты.

1925-1935жж 1400аса мұрағаттар коллекциялар тапсырылды. Аталған кітапхана Гарвард университетіндегі іскерлік ең үлкен мұрағат құжат сақтайтын орталық болып саналды.

1932ж Америкалық кәсіпкерлер тарихының тұңгыш қолжазбалар коллекциясысының тізімін жасады. Бұл жерде топтастырылған материалдар жүйелі түрде болды.

Бизнес мұрағат ғылыми прпктикалық жұмыстары жөнінде нақты база қалыптасты. Бизнес мұрағаттың дамуына 1938ж Америкалық мұрағат қоғамының ықпалы болды. Қоғам қызметі бизнес мұрағаттың құжаттарын ұлттық құндылық деп сақтауға және оларға методикалық әдістемелер жүйесін жасап шығарып құру болды.

1938ж архив саласының маманы О.Б.Хосмос, іскерлік тарихы қалыптасуы мен дамуын білмеген. Б.Хосмос бизнес мұрағатының қалыптасуына бизнес мұрағатта айналуынан біледі. 1938ж іскерлік құжаттарды жасаушылардың методикалық орталығы болып табылады.

Бизнес мұрағат жөнінде ең алғашқы оқулық шығару Колумбс қаласындағы Эхерлин шығарған. Сонымен бірге АҚШ ұлттық мұрағаты топтастыра бастаған. Себебі басқарудың экономикалық құжаттары болып табылады. Экономикалық тарихтың қаржы жүйесінің құжаттары 1929-1933жж әлемдік дағдарыстан шығу жолын табуға ықпал етті.

Қорытынды

Ғылыми техникалық мұрағаттарды қазіргі нарықтық заманғы лайықты пайдалану көзі болып бизнес болып табылатын секілді. Себебі бизнестің маңызды бөлігін ғылым мен техника қалыптастырады. Сондықтан ғылым мен техникақұжаттарын сақтау бизнеске бір көмек болғалы тұр. Ғылыми техникалық құжаттарды ашық қолданысқа берсек еліміздегі бизнес бастаулар көбейетіні анық. Сондықтан мұрағатты дамытуды одан әрі жалғастыру жөн секілді.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1.Карапетянц, Ирина Владимировна. Экономические архивы Западной Европы и США в постиндустриальном мире.

27

23