Kenesbay Raxmanov - Izban

IZBAN: Kempirińnen sorap hesh kim juwap ala almas-tá, biraq, Máwlen usımanǵa kelgenimdi aytıp qoymas pa eken?

QOSNAZAR: Onı azan menen Shımbayǵa jumsayman.

IZBAN: Aytpaqshı, keliniń azanda keledi.

QOSNAZAR: Kelse kele qoysın, anaw naymıt jılap búldirdi ǵoy.

IZBAN: Endi yarım aydan aylanarman, soǵan shekem adamlardıń demi ishine túser.

QOSNAZAR: Qashan kelseń, soshan kel, ǵayrı kózlerge túspeseń boldı. Al, aldıńdı alla ashsın, Qıdır ata joldasıń bolsın. Wáde boyınsha, attı zártánzábárten ertlep qoyıppan.

IZBAN: Ele dushpanım kóp…

QOSNAZAR: Házir ózi, dushpansız adam qaldı ma? Musılmanǵa patiya qılsaq, kápir ókpeleydi, kápirge pátiya qılsaq, musılman jókkeleydi. Bayaǵı kúnimiz qanday edi! Meshitke barıp ǵarrılar menen juma namazına uyıǵannıń ózi beyishtiń tóri eken ǵoy.

IZBAN: Sol kúnler qaytıp keledi ele, Kosnazar aǵa. Meni ayttı derseń… Biraq, mına dinnen úrkip, musılmanshılıqtı moynındaǵı qarǵıday kórip júrgenler qurımay turıp, qıyın…Bálkim, bizler bolmaspız, balalarımız kórer sol kúnlerdi…Diniy kitaplardı, quranı-kárimlerdi ayaq astı etip júrgenler táwbege keler, ol kitaplardı bas ushına qoyıp oqır…

QOSNAZAR: Ol kúnlerdi men kóre almaspan, balam, sen kórerseń. Álbette, kórgeyseń! Al, jolıń bolsın!

Jetinshi kartina

IZBAN: (ishki monolog) Adam óltirdim…Biraq, sol Xábiybulla adam ba edi? Ol bul húkimet ushın adam eken ǵoy, onıń ólimine hámmesiniń qabırǵası qayısıptı ǵoy. Onı óltirgen Izban-bayaǵı urı, qaraqshı emes, endi haqıyqat xalıq dushpanına aylanıptı ǵoy. Xaw, men mádi bir adamdı óltirgen bolsam, bul zamannıń jolın bir máddeden tazalaǵan bolsam, keleshekke zıyanı tiymesin dep erbeyip turǵan bir teris putaǵın kesken bolsam…

Xábiybullanıń sıńarı kóp ele, hár awıldan tabıladı. Ondaylarǵa el basqartıp, izine xalıqtıń erip baratırǵanına hayranman. Álbette, ańshılar iyttiń izine erer edi, biraq, ol iyt qurı alapaǵa shawa bermeydi, timiskilenip, bir nárseniń iyisin quwadı. Al, Xábiybulla degen iyt onday boldı ma? «Buralqı iyt úrip jaranar». Sóytti ol. Joqarıdan kelgenlerdiń ayaǵın jaladı, barın shashtı, pisetinde barın óz

abırayın kóteriw ushın ayamadı. Hátte…hayalın shıǵarıp berdi…Sóytip, haramshılıq penen kózge tústi, usı awılda onnan onseli adam bolmadı. Onıń qanday jawız, qanday surbet, qanday jalatay ekenin sırttan kelgen hámeldarlar bilmedi. Awıldıń on bes jasar qızların hámelge kóteremiz dep olardıń qoyınlarına saldı. Biraq, báribir olar iyttiń moynına altın qarǵı baylasa da, iyt jumısın atqarıp ketkenin búgin bolmasa, erteń biler, olar bilmese áwladlar biler. Kimlerdiń qolına túsip qaldıń, áy zaman? Baxıtlımız dep qıshqırısamız, jasasın keńes xúkimeti! dep awızlarımız jırtılǵansha baqıramız. Ele Xábiybulladay merezler kóp ǵoy, olar basqalardı baxıtlı ete ala ma, keńes húkimetin jasata al ma? olar erteń óz sırların pash etpew ushın qasındaǵı hadal, húkimetke jan-táni menen berilip júrgen teperishlerdi qurtadı. Usımanda ne bolıp atırǵanın Máskewdegiler kórip otır deyseń be? Olar pal ashıp bile me? Erteń birew Izban degen shıǵıptı, xalıq dushpanların qurtıp atır eken dep jazıp jibersin, men qaharman bolıp shıǵa kelemen. Al, meni, xalıq dushpanı, gúnasız adamlardıń qanın tógip atır dep jazsa, meni dárriw tutadı, jazalaydı, joq qıladı!...

Mine, jamǵır jawıp tur. Báhárdiń jamǵırı. Endi kók shópler kógeredi. Aspan jılap tur. Jer de jılap atır. Báhárdiń ǵayı bul…Bular kóz jasların tógip-tógip aladı da mástana bolıp jasay beredi. Meniń ishki sarayım toqtawsız jılaydı, bul uw-záhár kóz qarasların tamshıǵa aylanıp kózden aǵıp ketkeni jaqsı eken ǵoy. Ol jas tamshıları meniń etime sińip atır, súyegime sińip atır, olar mayǵa aylanıp, ishimdegi órtti taǵı lawlatıp atır…

Svet óshedi.

Pistolet Izbanǵa jaqtı beredi.

IZBAN: Ábdijámil! (kiyatırǵan súlder irkilip, qashpaqshı boladı) Toqta! Qashıp qayaqqa barasań? Toqtamasań, ataman!! (Ábdijámil irkiledi).

ÁBDIJÁMIL: Ttt…túnde…mende jumısıń bar ma edi?

IZBAN: Haqıyqat! (qasına keledi) Qayda qashıp baratırsań? Ya men adam úrkkendey bolı qaldım ba?

ÁBDIJÁMIL: Men…men…

IZBAN: Usınday biymezgil waqta adam jumıssız júre me? Tánha ózińde jumısım bar. Adamlardı oqıtıp qayttıń ba?

ÁBDIJÁMIL: Awa, likbezde…ereseklerdi…

IZBAN: Bunıńa qarsı emespen, oqıt, sawat ashsın, biz bolsaq sawatsız ketip baratırmız.

ÁBDIJÁMIL: (jan enip) Bári sawatsızlıqtıń kesiri ǵoy.

IZBAN: Neniń bári?

ÁBDIJÁMIL: Usınday bolıp júrgeniń!

IZBAN: Jo-oq! Meniń usınday bolıp júrgenim sendey dozaqıylardıń kesirinen!

ÁBDIJÁMIL: Men ne qılıppan óytip?

IZBAN: Ne qılıp júrgenińdi óziń bilmeyseń be?

ÁBDIJÁMIL: Men adamlarǵa sawat ashtırıp atırman, jas áwladtı bilim menen tárbiyalap atırman. Senińshe, usılar jaman is pe? Men húkimetke tırnaqtıń jasıwınday da kılaplıq islep júrgenim joq. Al, sen…

IZBAN: Al, men?

ÁBDIJÁMIL: Sen húkimettiń belsendilerin, atqa minerlerin, onıń siyasatın ámelge asırıp atırǵanlardı joq etiwge kiristiń!

IZBAN: Olardı húkimettiń bel balaları dep oylaysań ba? Olardı húkimettiń arına shawıp júr dep oylaysań ba? Joq, olar – satqınlar! Olar siyasattı burmalap júr, shash al degen jerden bas alıp júr! Olar paxta isi dep diyxanlardı qamattı, dán salıǵı dep xalıqtı taladı. Xaw, meniń nárestemniń besigindegi qawızına shekem tartıp aldı ǵoy! Húkimet olarǵa usılay et dep qoyıp pa?

ÁBDIJÁMIL: Men tek aǵartıw shaqabınıń xızmetkerimen. Óz shaqabıma juwap beremen.

IZBAN: Eski kitaplarǵa nege jiniń tústi onda?

ÁBDIJÁMIL: Diniy kitaplar-xalıqtıń sanasın uwlawshı…

IZBAN: Nege uwlaydı eken? Xaw, olar ele sen de bilmeytuǵın, seniń ákeń de bilmey ótken aqıl-násiyatlarǵa, hádislerge, ańızlarǵa tolı ǵoy. Seniń mıń awız sózińnen ondaǵı bir awız sóz artıq ǵoy! Sen qızlarımız benen ullarımızdı mektep partasında-aq islamǵa qarsı tárbiyalap atırsań…

ÁBDIJÁMIL: Islamnıń bizge keregi joq!

IZBAN: Islamnan ne jamanlıq kórdiń, qáne?

ÁBDIJÁMIL: Ne jamanlıq kórdiń deyseń-aw! Bir men be? Pútkil xalqımız, ata-babalarımız mıń-mıń jıllar jábirin tartıp keldi ǵoy. Ol xalıqtıń moynına salınǵan kúshen edi ǵoy. Ol xalıqtı shınjırlap baylap qoyıp edi ǵoy! Endi azat boldık, bizge dinniń keregi joq. Molla-iyshanlar, suwpılar, ulamalar-xalıq dushpanı. Olardıń húkimetke qarsı kóterilislerin esitpediń be?

IZBAN: olar xúkimetke emes, sendey qasımkerlerge qarsı kóterildi. Seniń aytqanıńday din uw emes, kúshen de, shınjır da emes, din-bul awızbirshiliktiń dánekeri. Dinnen búytip bezgendey sen ne bola qaldıń?

ÁBDIJÁMIL: Men jas áwladtı kommunistlik ruxta tárbiyalayman. Olar bolshevikler partiyasınıń isine sadıq, watanına patriot bolıp ósedi.

IZBAN: Sen Sadetdin maqsımnıń sonsha kitapların órtegenseń, ózin jer audartıp jiberiwge jan kúydirgenseń…

ÁBDIJÁMIL: Al, bunıń nesi jaman? Ol maqsım adam. Qay waqta da oqpannıń awzı ashılmay turmaydı. Ol biziń eń jaqsı qásiyetlerimizdi jutpay tınbaydı.

IZBAN: Kitaplardı nege órtediń?

ÁBDIJÁMIL: Ol diniy kitaplar!

IZBAN: Diniy emes, ishinde ne bir dástanlar, Ájiniyaz benen Berdaq shayırlardıń qosıqları bar edi ǵoy, axmaq! Sonshalıq jek kórgendey din saǵan ne jamanlıq qılıp edi?

ÁBDIJÁMIL: Din haqqında kósemimiz Lenin bılay degen…

IZBAN: Háy, musılmannıń gápin aytsań-á! Sadetdin maqsımnıń úyindegi kitaplardı Lenin qayaqtan biledi?

ÁBDIJÁMIL: Hmm, Lenindi…sen ele ullı Stalinge de til tiygizetuǵın

shıǵarsań!...

Svet óship janadı.

Koshbasov penen Óstemir jaydıń sırtında tur. Ara-tura «way-way»lasqan dawıslar esitilip turadı.

KOSHBASOV: Shaxamanda jalǵız kempiri bar dep edi, aldırdıńız ba?

ÓSTEMIR: Aldap aldırıp edik. Kelgensoń, biyshara es-tússiz jatır.

KOSHBASOV: Xesh gáp bolmas. Ábdijámildiń namazın jańa dástúr menen ótkeriwimiz kerek.

ÓSTEMIR: Jańa dástúr bolǵanda?...

KOSHBASOV: Molla-sollanıń keregi joq, ǵarrılardı jıynap namaz oqıtpaymız. Qol jayıp, duwa qılınbaydı.

ÓSTEMIR: Haw, musılmanshılıq degen, inim…

KOSHBASOV: Rayonnan basshılardıń biri keliwi kerek.Tabıtınıń aldında miting ótkeriledi. Matam mitingisi. Bálkim, sen de sóylerseń.

ÓSTEMIR: Birewdiń namazın jıynalısqa aylandırıp jibermeymiz be?

KOSHBASOV: Intelegenсiya xızmetkerleriniń jerlew máresimleri endigiden bılay usılay ótedi. Ózimizdiń tabıt ta jaramaydı.

ÓSTEMIR: Haw, onda ne, kiyizge orap aparamız ba?

KOSHBASOV: Dım artta qalǵan adamsań-dá, Óstemir aǵa. Orıslarda grob degen boladı.

ÓSTEMIR: Grob?

KOSHBASOV: Uzın qutıday nárse, qaqpaǵı boladı. Óliniń denesi sonıń ishine salınadı.

ÓSTEMIR: Biziń jaqtıń áwliyelerine keliser me eken, bala, ol?

KOSHBASOV: Jerdiń astına kómilip ketken soń, keliskende ne, kelsipegende ne!

ÓSTEMIR: Qábirdiń ústine záńgidey etip tabıtın qoymasaq, biziń kewlimiz keshiy bermeydi-dá. Biyshara Ábdijámil, dindi ol ólerdey jek kóretuǵın edi. Áwliyedegiler sıyıstırsa bolǵanı ǵoy.

KOSHBASOV: Pay, Oseke-áy, «qaysı áwliye maǵan qız alıp beredi, ólgen soń qayda kómeseńiz, sonda kómiń» dep Ómirbek aytıp ketken emes pe? Ólgen soń gewdeń topıraqqa aralasadı, qurt-qumırısqaǵa jem bolasań, wássalam!

ÓSTEMIR: Jańaǵı qutını aytaman-aw?

KOSHBASOV: Ne qutı?

ÓSTEMIR: Krop dediń be?

KOSHBASOV: Hee, grob dese…

OSTEMIR: Haw, sonıń ishine salınǵan óliniń denesine shataq bolmay ma?

KOSHBASOV: He, nege?

OSTEMIR: O dúnyaǵa barǵan soń, inim, ol adamnıń súlderi beyishke ya dozaqqa barıwı kerek ǵoy.

KOSHBASOV: Sen soǵan inanıp júrseń be? Jerdiń astında beyish te, dozaq ta joq.

ÓSTEMIR: Óytip kesip aytıw da qudaǵa hási bolar…

KOSHBASOV: Seniń sanańda da dinniń qaldıǵı kóp-aw, Ostemir aǵa.

ÓSTEMIR: Qáydem, inim, barıp kórmegen soń jerdiń astında ne barın sen de bileyseń, men de bilmeymen.

KOSHBASOV: (uzaqqa názer taslap) Anaw kiyatırǵan atlı rayonnan shıǵar?

ÓSTEMIR: (tigilip) Men tanımadım.

KOSHBASOV: Bul kiyatırǵan rayonlıq xalıq aǵartıwı shaqapshasınıń baslıǵı…familiyası kim edi, janım, hee, Jumaniyazov. Ábdijámildi jerlew máresimine qatnasıw ushın kiyatır.

ÓSTEMIR: Usı jaǵanın jigiti me?

KOSHBASOV: Ol jaǵın bilmedim. Rayondaǵı májilislerde sırtınan kórip turaman. Aldınan shıǵıp atın bayla, aǵa.

ÓSTEMIR: Qoy, maǵan uyat bolar. (dawıslaydı) Háy, Shınıbay! Anaw kiyatırǵan qonaqtıń aldınan shıǵıp atın bayla!

DAWÍS: Yaqshı, aqsaqal!

KOSHBASOV: Ne de bolsa úlgerdi.

ÓSTEMIR: Niyet etip shıqsań, bárinen de bos qalmaysań. (Jumaniyazov kórinedi, olar sálemlesedi).

KOSHBASOV: Aman jettińiz be?

JUMANIYaZOV: Jettik, ókinishli… eń aǵla muǵallimlerimizdiń biri edi.

ÓSTEMIR: Jumaniyaz inim, ele suwǵa endirilmegen shıǵar, dawıs shıǵarıp kirip shıǵaman deseń?

JUMANIYaZOV: Way-way salıp pa? Qoy, bizge uyat boladı. Ulıwma, men way-way salıwǵa qarsıman. Ólgen jerde usı báleni qoydırıw kerek. Ne keregi bar sonday eskiliktiń…

ÓSTEMIR: Way-way salmasań ishtegi debdiwiń shıqpaydı, inim. Ata-babalar da bir nárseni bilip oylap tapqan shıǵar.

JUMANIYaZOV: Ele, yashullı, waqıt ótińkiresin, hámmesi qoyılıp ketedi.

KOSHBASOV: Ash ta bolǵan shıǵarsız?

JUMANIYaZOV: Awa, nesin aytasań, at ústinde shayqalıp otırıw-ám ańsat emes.

KOSHBASOV: Onda anaw shetki úyge barayıq, óz aldına qazan astırıp qoyıppız. Pisip te qalǵan shıǵar, Óstemir aǵa?

ÓSTEMIR: Menińshe, óliniń ústinde awqat jewge de bolmasa kerek.

JUMANIYaZOV: Onda hámmeni ashtan qırasız ǵoy. Awqat jewge boladı, hátte, azlap araq ishiwge de boladı.

ÓSTEMIR: (shorshıp) Araq?

JUMANIYaZOV: Awa, orıslar súytedi ǵoy. Qaǵıstırmay ishe beredi.

ÓSTEMIR: Orıs-orıs. Biz musılmanbız ǵoy, inim.

JUMANIYaZOV: Biz aldıńǵı mádeniyattı ruslardan úyreniwimiz kerek, yashullı. Musılmanbız dep endi eski úrp-ádetlerge jabısa beriwge bolmaydı. Artta qalǵan xalıq eken dep basqalar kúlmesin de bizge. Ele hámmesin qolǵa alamız. Nawrız bayramınıń nege keregi bar? Toqtatıw kerek. Qurban haytqa mal shaldırıwdı da qoydıramız! Oraza tutıw degen bir biymánilik. Al, nárestelerimizdi súnnet ettiriwdiń ne zárúrligi bar? Mine, meshitlerdi qurttıq, eski mektepler jabıldı. Álbette, bul ele dáslepki qádemler ǵana. Islenetuǵın jumıslar kóp. Partiyamız benen húkimetimiz óz jolındaǵı usınday tosqınlıqlardı ısırıp taslay beredi…Onda jańaǵı awqatqa barayıq, qalǵanın sonda sóylesermiz.

KOSHBASOV: Kettik!

ÓSTEMIR: Sizler bara beriń, men mına jaǵınıń jaǵdayların bilip barayın. Suwga engize bersin be? Ya bul da jańa tártipke qayshı kele me?

JUMANIYaZOV: Suwǵa engiziw?

ÓSTEMIR: Óliniń denesin juwıw-dá.

JUMANIYaZOV: Hee, juwıw kerek, bul jaqsı. Sonnan keyin onı taza kiyimler menen kiyindiriw kerek.

ÓSTEMIR: Taza kiyimler menen?

JUMANIYaZOV: Awa, dástúr sonday.

ÓSTEMIR: Haw, qaraǵım-aw, taza kiyimdi óli túwe, tirige tappay atırmız.

JUMANIYaZOV: Taza bolmasa, burınǵı kiygen kiyimleri de bola beredi.

ÓSTEMIR: Haw, onı súyekshiler bólisip aladı ǵoy?

JUMANIYaZOV: Súyekshiler degen ne?

ÓSTEMIR: Súyekshiler degen jańaǵı ólini juwǵan adamlar-dá. Kiyimin bermeseń jolay ma olar. Óli túwe, tirini juwındırıw qolaysız jumıs.

JUMANIYaZOV: Miting bolǵanda grobtıń ishinde onı ashıp qoyıwımız kerek ǵoy. Kiyimi bolmasa tır jalańash jata ma?

KOSHBASOV: Súyekshiler ıshtanın qaldıratuǵın shıǵar-aw…

JUMANIYaZOV: Haw, sonday ataqlı muǵallim grobtıń ishinde jalǵız ıshtan menen jata ma?

ÓSTEMIR: Uzın shapan kiydirsek, ıshtannıń-ám keregi joq-aw. Ol jańaǵı grobıńızdıń ishinde ayaǵın sermer deyseń be?

JUMANIYaZOV: Bolmaydı. Shapan eskiniń kiyimi…

ÓSTEMIR: Soo, inim, ózimizdiń qádimgi aq súpten tigilgen kepinimizge oray bereyikte. Ol seniń jıynaǵıńa baratqan joq ǵoy.

JUMANIYaZOV: Bolmaydı, aǵa! Haw, onıń júzin ashıp qoyıwımız kerek. Adamlar grobtı aylanıp, xoshlasıp qalıwı kerek.

ÓSTEMIR: Ólgen adamnıń júzin ashıp qoyıwǵa bolmaydı!

JUMANIYaZOV: Há, sen… siz eski ırımıńızdı qoyıń, bereket tapqır! Júzin ashıp qoyǵanda ne, onnan uyalasız ba?

ÓSTEMIR: Ele biziń grobımız da joq ǵoy?

JUMANIYaZOV: Haw, kúni menengi gáp grobtıń ústinde bolıp atırǵan joq pa?

ÓSTEMIR: Bolǵan menen…onı kim soǵıp beredi?

JUMANIYaZOV: Kolxozda usta joq pa?

KOSHBASOV: Usta bar, biraq ol onday nárseni kózi menen kórmegen soń…

JUMANIYaZOV: Qoy, onda, kelispeytuǵın sawda boldı. Tabıt penen miting ótkerip, erteń urılıp ketkendey jaǵdayım joq.

ÓSTEMIR: Menińshe, usı miting degenniń-ám keregi joq-aw. Miting degen bir bayramlarda ótkerilmeytuǵın ba edi?

JUMANIYaZOV: Artta qalǵan adam ekensiz, sizlerdey menen ele awıllar jańa mádeniyatqa kóterile almaydı.

ÓSTEMIR: Mádeniyat degen, inim, tabıt penen grobtıń arasında turǵan joq shıǵar. Mıń jıllardan berli kiyatırǵan musılmanshılıq degen bar,

qaraqalpaqshılıq degen bar… Sizler bir-eki jılda hámmesin umıttırıp, dástúrimizden jurday qılmaqshısızlar ma?

KOSHBASOV: Óstemir aǵa, qasarısa berip ne qılasań?

ÓSTEMIR: Men qasarısıp atırǵanım joq-aw, gáptiń tek ádibin qaytarıp atırman ǵoy, inim. Xalıq buǵan birden kónlige qoymas. Sizler jas adamlarsız, bizge qaraǵanda kóp nárseni biletuǵın shıǵarsız, kórgen shıǵarsız. «Kóp jasaǵan bilmeydi, kop kórgen biledi» deydi ǵoy. Biraq, eskilik dep barlıq dástúrimizdi ayaq-astı ete beriwge bola ma?

JUMANIYaZOV: Siz usılay dep turǵan soń bul awılǵa jańa mádeniyat darıy ma? Bul elge xalıqtıń aldına túsip, jańa jolǵa baslaytuǵın basshı kerek. Izbannıń qutırıp ketiwine de usınday iyi boslıq sebepker…

ÓSTEMIR: Endi… Izban jóni basqa…

Svet óship janadı.

Kolxoz keńsesinde Ismayılov, Koshbasov, Ostemir, Arzıbek, Izimbet.

ISMAYÍLOV: Joldaslar, meni onsha tanıy bermeytuǵın shıǵarsız. Men ilgeride Tamdı rayonında isledim. Keyin Kegeylide atqarıwshı komitetiniń baslıǵı boldım. Partiyamız siziń rayonǵa jaqında jiberdi. Awıllar menen tanısıp júrmen. Kolxozıńızdıń turmısı, kún kórisi qanday? Házir avtonomiyalı oblastımızǵa tórt júzden aslam kolxoz dúzildi. Bir quwanıshlı xabar, jaqın jıllarda avtonomiyalı oblastımız avtonomiyalı respublikaǵa aylanadı degen gáp bar. Bul máselede basshılarımız atlan-shap bolıp júr.

IZIMBET: Sonda qalay boladı?

ISMAYÍLOV: Sonda shańaraǵımız taǵı da bálentirek boladı, uwıqlarımız mıqlıraq boladı, keregelerimiz keńirek boladı. Degen menen rayonda tártipsizlik kóp. Izban degen karaqshı rayonnıń, awılımızdıń jaman atın kóp jerge jaydı. Onıń qolınan bul awılda kimler óldi?

KOSHBASOV: Xábiybulla ketti.

ISMAYÍLOV: Badrachkom, soń kolxoz baslıǵı. Jipá-jiksiz atıldı ma?

ÓSTEMIR: Endi ne desem eken? Gápimiz Xábiybulla biysharaǵa da awır bolmasın, ol ózi qızbalaw adam edi. Onıń menen óshige berdi. Jala jawıp talay qamattı. Mal-dúnyasın, jerin tartıp aldı. Anasın óltirdi…

ISMAYÍLOV: Anasın? Óltirdi me ya óltirtti me?

IZIMBET: Óltirdi!

ISMAYÍLOV: Onda sol adamnıń ózin jazalaw kerek eken. Izban anasınıń kegin qaytarǵan. Bul perzent ushın parız hám qarız. Taǵı?

ÓSTEMIR: Ábdijámil muǵallimdi attı. Jaqında jerlendi.

ISMAYÍLOV: Ol qanday adam edi?

IZIMBET: Jaqsı muǵallim edi…

ÓSTEMIR: Xábiybullanıń tutqınına aylandı. Eskige,dinge qarsı edi.

ISMAYÍLOV: Saylap-shanshıp atıp júrgen…Taǵı kimdi attı?

ÓSTEMIR: Mine, mınaw Arzıbekti…

ISMAYÍLOV: Bunıń janı aman qalıptı ǵoy?

ARZÍBEK: Túnde kelip shıranıń jaqtısında attı. Há, qalqanday etip ayaǵımdı aspanǵa kóterip qaldım ǵoy. Bir ayaq penen qutıldım.

ISMAYÍLOV: Siz Izban waqıyasına baylanıslı tiri qalǵan birinshi gúwa ekensiz. Sonda ne dep attı? Sebebi bar ma?

ARZÍBEK: Áy, ilip alǵanday sebebi joq-aw.

ISMAYÍLOV :Sonda da?

ARZÍBEK: Qatın máselesinde.

ISMAYÍLOV : Háá, qatınıńızǵa zorlıq etpekshi boldı ma?

ARZÍBEK: Awa, tap kózimshe!

IZIMBET: Arzıbek! Sen kommunistseń! Qıp-qızıl ótirik aytıwǵa uyalmaysań ba? Joldas Imamatdin Ismayılov, bul iste tikkeley Arzıbektiń ózi gúnákar. Bala tuwmadıń dep hayalınıń ústine Qosnazar baydıń kelinin alıp keldi.

ISMAYÍLOV: Kúyewi bar ma?

IZIMBET: Bar bolǵanda qanday, darday jigit. Bay dep olardıń namısına tiyip, xorlap…Izban buǵan baydıń kelinin úyine aparıp taslamasań ataman dep eskertken. Bul partiyacheykaǵa kim tiyedi dep…

ISMAYÍLOV: Izban durıs islegen ǵoy. Házir ol kelinshek qayda?

ÓSTEMIR: Burınǵı kúyewi menen jasap atır.

ISMAYÍLOV: (Arzıbekke) Siz nege birewdiń xojalıǵın buzbaqshı boldıńız?

ARZÍBEK: Endi bir… «jigitshilik-iytshilik» degen ǵoy, otaǵası…