Sosnowski%20Jacek

Kutkowska (2003) podaje, że do ustalenia, czy podjęcie działalności agroturystycznej w gospodarstwie rolnym przyniesie oczekiwane efekty ekonomiczne, jest przydatna analiza progu rentowności (z ang. BEP - break even point), która pozwala określić opłacalność przedsięwzięcia i ustalić skalę produkcji lub usług, przy której zostaną pokryte wszystkie koszty. Próg rentowności, wyznacza taki moment działalności, w którym nie ma już strat a jeszcze nie są osiągane zyski.

W gospodarstwie agroturystycznym próg rentowności można wyznaczyć na dwa sposoby, metodą ilościową i jakościową nazywaną także wartościową(Klepacki 2003):

Pi – próg rentowności (ilościowy), Pw – próg rentowności (wartościowy), Ks – koszty stałe działalności, Kjz – zmienne koszty jednostki, C – cena.

Próg rentowności może być także wyznaczony graficznie (rysunek 2), wówczas występuje on w punkcie przecięcia się funkcji liniowej przychodów (P na rysunku) i kosztów całkowitych (Kc na rysunku). Ponadto w obrazie graficznym uwzględnione zostały koszty stałe (Ks na rysunku) względem produkcji jednostki usługowej (Klepacki 2003).

P

Przychody

Koszty

Ks

Produkcja jednostki usługi

Rys. 2. Graficzne wyznaczenie progu rentowności (Klepacki 2003)

Jak podaje Klepacki (2003) i Kutkowska (2003), każda działalność gospodarcza, aby mogła funkcjonować dłużej niż jeden cykl, musi przynosić dochody, bądź też stwarzać szansę na możliwość ich osiąganie z niewielkim okresie czasu. Podobnym zasadom powinna podlegać również i agroturystyka, która jest nie tylko instrumentem walki z bezrobociem, ale również formą rozwijania przedsiębiorczości wiejskiej.

Każda forma przedsiębiorczości wymaga nakładów inwestycyjnych, które mogą posiadać bardzo różne pochodzenie. W minionych latach, jednym z ważniejszych źródłem wsparcia działalności agroturystycznej, jako pozarolniczej aktywności polskich rolników, był przedakcesyjny program SAPARD (działanie 4.1.) oraz Sektorowy Program Operacyjny „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój

obszarów wiejskich” (działanie 2.4.). Obecnie dokumentem, w którym ujęto źródła finansowania agroturystyki na lata 2007-2013 jest Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (Śniecińska 2008). Według Śmiecińskiej (2008), najistotniejsze znaczenie dla rozwoju agroturystyki ma „oś trzecia” PROW-u, nazwana „Jakość życia na obszarach wiejskich i różnicowanie gospodarki wiejskiej”. W tym zakresie od 2008 roku, uruchomiono działanie „Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej” w ramach którego, na wsparcie finansowe poszczególnych przedsięwzięć pozarolniczych przeznaczono ponad 229 mln zł. Największa część tych środków przypadła na województwo mazowieckie i lubelskie (łącznie ponad 30%). Limit środków finansowych w poszczególnych województwach przedstawia tabela 2.

Tabela 2. Przyznanie środków finansowych w ramach działania „Różnicowanie

w kierunku działalności nierolniczej” ujęte w PROW 2007-2013 w Polsce i w poszczególnych województwach

Źródło: Rozporządzenie MRiRW z 27 lutego 2008 roku w sprawie podziału środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013

Z założenia działanie powinno wpływać na poprawę jakości życia mieszkańców wsi po przez dywersyfikację działalności, tworzenie pozarolniczych źródeł dochodu, a w konsekwencji łagodzenie skutków bezrobocia. Zakres pomocy dotyczy:

•usług turystycznych, rekreacyjnych, wypoczynkowych i sportowych,

•usług transportowych i komunalnych,

•sprzedaży hurtowej i detalicznej,

•rzemiosła i rękodzielnictwa,

•drobnej wytwórczości,

•przetwórstwa produktów rolnych i jadalnych produktów leśnych,

•magazynowanie i przechowywanie towarów,

•wytwarzanie produktów energetycznych z biomasy,

•rachunkowości, doradztwo lub usługi informatyczne.

Pomocą mogą zostać objęci tylko obywatele państwa członkowskiego UE, którzy są pełnoletni i nie ukończyli 60 roku życia a ich miejscem zamieszkania jest miejscowość należąca do gminy wiejskiej, wiejsko-miejskiej i miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców.

2. 5. Uwarunkowania prawne prowadzenia działalności agroturystycznej

Według Raciborskiego (2000) wymagania prawne w turystyce wiejskiej obejmująprzede wszystkim:

•obowiązki związane z podejmowaniem i zgłaszaniem nowego rodzaju

działalności gospodarczej, (działalności turystycznej) w świetle przepisów o działalności gospodarczej,

•obowiązek rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dochodów osiąganych z turystyki,

•dla osób prowadzących działalność w większym rozmiarze konieczność rozliczania podatku od towarów i usług,

z podejmowaniem działalności gospodarczej na własny rachunek (KRUS, ZUS) oraz z zatrudnianiem innych osób,

•budowlane, związane ze zmianąsposobu użytkowania

•przeciwpożarowe, jeżeli zakwaterowanie obejmuje większąliczbęosób,

•sanitarne, dla wynajmowania pokoi i wydawania posiłków,

•meldunkowe, statystyczne i inne.

Poza wymaganiami prawnymi istotne znaczenie dla osób podejmujących

działalność turystyczną na wsi mogą mieć także przepisy i praktyka prawa cywilnego, w szczególności dotycząca zatrudnienia pracowników i przyjęcia gości (Sikora 1999). Nie wszystkie podane wyżej przepisy prawne maja zastosowanie w agroturystyce. Wieku rolników którzy prowadzą działalność agroturystyczna zwolniona jest z podatku od osób fizycznych na mocy art. 21 ust. 1 pkt 43 (Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku). Zwolnienie dotyczy dochodów uzyskanych z tytułu wynajmu pokoi gościnnych, w budynkach mieszkalnych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym, osobom przebywającym na wypoczynku oraz dochodów uzyskanych z tytułu wyżywienia tych osób, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi nie przekracza pięciu. Tak więc, ustawa zwalnia z podatku dochodowego usługi agroturystyczne jako przedmiot prowadzenia działalności jednak tylko takie, które łącznie spełniają pięć poniższych warunków,

amianowicie:

•pokoje gościnne wynajmowane są osobom przebywającym na wypoczynku,

•budynki mieszkalne położone są na obszarach wiejskich, tzn. na te

renie gminy wiejskiej lub wiejsko-miejskiej, poza terenem miasta,

•wynajmujący prowadzi gospodarstwo rolne i wynajmowane budynki należą do tego gospodarstwa,

•wynajmowane pokoje znajdują się w budynkach mieszkalnych,

•liczba pokoi pod wynajem nie przekracza pięciu, przy czym nie ma znaczenia liczba znajdujących się w nich łóżek.

Zwolnienie przysługuje po spełnieniu w/w warunków nawet wówczas,

gdy osoba, która prowadzi działalność agroturystyczną osiąga dodatkowe dochody, np. z pracy czy z działalności gospodarczej. Zwolnieni z podatku dochodowego nie mają obowiązku prowadzenia żadnej dokumentacji z tytułu tego podatku. Zobowiązani są jedynie do ewidencjonowania uzyskiwanych przez siebie obrotów na potrzeby podatku VAT, wówczas gdy korzystają ze zwolnienia od tego podatku. Osoby całkowicie zwolnione z opłacania podatku, nie mają obowiązku zgłaszania organom podatkowym podjęcia działalności.

W myśl obowiązujących przepisów prowadzenie działalności agroturystycznej przez osoby, które nie są rolnikami oraz przez rolników wynajmujących powyżej pięciu pokoi, ustawodawca nakłada obowiązek płacenia podatku dochodowego od osób fizycznych. Przy czym osoby prowadzące działalność agroturystyczną bądź hotelarską mają możliwość wyboru formy opodatkowania pomiędzy kartą podatkową, ryczałtem ewidencjonowanym a zasadami ogólnymi.

Zasady oraz stawki opłat zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej są normowane przepisami ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Zgodnie z art. 23 ust. 1a, zryczałtowany podatek w formie karty mogą opłacać osoby fizyczne świadczące usługi hotelarskie, które polegają na wynajmie pokoi gościnnych oraz domków turystycznych z możliwością wydawania posiłków. Przepis dotyczy także rolników, którzy prowadzą gospodarstwo rolne i równocześnie świadczą usługi hotelarskie. Możliwości korzystania z tej formy opodatkowania są jednak ograniczone skalą świadczonych usług. Liczba wynajmowanych pokoi, wraz z domkami turystycznymi nie może bowiem przekroczyć 12.

Podmioty, które zajmują się turystyką wiejską mogą również opłacać podatek dochodowy na ogólnych zasadach . Podatek obliczany jest wówczas od faktycznie osiągniętych dochodów, tj. nadwyżki przychodów nad poniesionymi kosztami ich uzyskanej.

Decyzje o opłacaniu podatku w formie zryczałtowanej (karta podatkowa, ryczałt ewidencjonowany) lub na zasadach ogólnych powinna być podyktowana względami ekonomicznymi.

Prowadzenie działalności agroturystycznej obowiązkiem meldunkowym gości. W myśl Ustawa z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32 poz.174) oraz Ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych. Dz. U. 1991 r. Nr 9

w ostateczności bezpośrednio w urzędzie gminy. Zameldowanie następuje

realizacja obowiązku meldunkowego stanowi dodatkowe zabezpieczenie

można zatrzymywać jako zabezpieczenia należności za pobyt. Natomiast jak

należy stwierdzić brak szczególnych przepisów sanitarnych dla pokoi gościnnych,

usługi hotelarskie, a ściślej załącznika nr 6 do powyższego Rozporządzenia.

Prowadzenie działalności gastronomicznej w gospodarstwie agroturystycznym wymaga spełnienia szeregu wymogów określonych nową ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171 poz. 1225). Wyżej wymieniona ustawa określa wymagania miedzy innymi dla pomieszczeń używanych głównie jako prywatne domy mieszkalne, ale gdzie regularnie przygotowuje się żywność w celu wprowadzania od obrotu. Ogólnie wymaga się, aby pomieszczenia te, na tyle, na ile jest to rozsądnie praktykowane, były tak usytuowane, zaprojektowane i skonstruowane oraz utrzymywane w czystości i dobrym stanie i kondycji technicznej, aby uniknąć ryzyka zanieczyszczenia, w szczególności przez zwierzęta i szkodniki. W szczególności natomiast, pomieszczenia te powinny spełniać następujące wymagania:

•muszą być dostępne odpowiednie urządzenia, aby utrzymać właściwą

higienę personelu (włącznie ze sprzętem do higienicznego mycia i suszenia rąk, higienicznymi urządzeniami sanitarnymi

i przebieralniami);

•powierzchnie w kontakcie z żywnością muszą być w dobrym stanie, łatwe do czyszczenia i, w miarę potrzeby, dezynfekcji, będzie to

spożywczego mogą zapewnić właściwe organy, że inne użyte materiały odpowiednie;

•należy zapewnić warunki do czyszczenia i, w miarę potrzeby, dezynfekcji narzędzi do pracy i sprzętu;

• w przypadku gdy czyszczone są środki spożywcze, należy ustano wić odpowiednie zasady, aby dokonywać tego w sposób higieniczny;

•należy zapewnić odpowiednią ilość gorącej i/lub zimnej wody pitnej;

• należy zapewnić odpowiednie warunki dla higienicznego składowania i usuwania niebezpiecznych i/lub niejadalnych substancji i odpadów (zarówno płynnych, jak i stałych);

•należy zapewnić odpowiednie warunki dla utrzymywania i monitorowania właściwych warunków termicznych żywności;

•środki spożywcze muszą być tak umieszczone, aby unikać ryzyka

zanieczyszczenia.

Zakres badań lekarskich wymaganych od osób prowadzących działalność w zakresie turystyki, hotelarstwa i gastronomii określają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 roku o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz.

w odniesieniu do osób biorących udział w procesach wymagających kontaktu ze środkami spożywczymi nie mogą być nosicielami niektórych chorób zakaźnych, w związku z tym podlegają obowiązkowi badan.

Przepisy prawne w działalności agroturystycznej dotyczą również wymagań budowlanych dla obiektów, w których świadczone są usługi hotelarskie. Podstawowym wymogiem dla każdego obiektu budowlanego jest posiadanie decyzji pozwolenia na budowę lub użytkowania obiektu. Jeżeli obiekt zmienia przeznaczenie np. z gospodarczego na usługowo-turystyczny, potrzebna jest decyzja o zmianie sposobu użytkowania budynku. Decyzje tę otrzymuje się po zatwierdzeniu projektu budowy lub przebudowy obiektu. Spełnienie wymagań budowlanych może zostać sprawdzone w wyniku kontroli organów nadzoru budowlanego. Organ kontrolujący może wówczas wezwać do przedstawienia dokumentów potwierdzających legalność budynku z punktu widzenia prawa budowlanego (Tekst jednolity Dz. U. z 2000 roku Nr 106 poz. 1126).

2.6. Marketing i promocja usług agroturystycznych

Początkowo myślenie marketingowe towarzyszyło głównie producentom dóbr konsumpcyjnych. Jak twierdzi Kotler i in. (2002), od lat 60-tych XX w. obserwuje się przenikanie koncepcji marketingowej do innych sektorów rynku, a także poza sferę podmiotów gospodarczych. Ponadto autor twierdzi, że obecnie marketing wniknął w działalność wielu podmiotów i instytucji, w tym również do wspólnot terytorialnych, organizacji politycznych czy stowarzyszeń społecznych. Uważa on również, że coraz powszechniej, pod terminem marketing rozumie się „proces społeczny i zarządczy, dzięki któremu konkretne osoby i grupy otrzymują to, czego potrzebują i pragną osiągnąć przez tworzenie, oferowanie i wzajemną wymianę produktów i wartości". Marketing nie jest zatem, wynikiem rozwoju

teorii naukowych, ale powstał w następstwie wielu decyzji zarządczych, podejmowanych przez menedżerów przedsiębiorstw, które były odpowiedzią na zmiany zachodzące w otoczeniu (Gregor 2002). Niestrój (2004) definiuje marketing jako „zbiór sprawdzonych zasad, metod i technik dotyczących podejmowania decyzji i działań w sferze kontaktów organizacji z jej rzeczywistymi

z powstawaniem tzw. marketingów sektorowych, odnoszących się do specyficznych obszarów działania. Zdaniem Gregora (2002), „marketing ogólny jest zorientowany na powszechne dobra częstego i okresowego zakupu, natomiast jego dopełnienie stanowi marketingi sektorowe, czyli kompleksowe koncepcje skutecznego działania w różnych obszarach ludzkiej działalności".

Można zatem uznać, że we współczesnym podejściu do problematyki funkcjonowania rynku turystycznego w tym i agroturystycznego, szczególnego znaczenia nabierają koncepcje oparte na teorii i praktyce. U podstaw koncepcji marketingu w turystyce, zwłaszcza wiejskiej, legło przekonanie o konieczności wcześniejszego rozpoznawania potrzeb i pragnień nabywców. W orientacji marketingowej źródłem sukcesu rynkowego organizacji przestała być koncentracja na aspektach organizacyjno-technicznych produkcji czy aktywizacja sprzedaży, ale skupienie się na potrzebach klientów i ich jak najlepsze zaspokojenie (Gregor 2002).

Współcześnie na kształt i zakres marketingu turystycznego oddziałują nowe koncepcje marketingowe. Zestaw stosowanych technik i narzędzi w tym zakresie jest ciągle aktualizowany i udoskonalany, nie tylko z powodu przemian zachodzących w sferze popytu turystycznego, ale także w związku z rozwojem nowych dziedzin wiedzy marketingowej. Wśród nowatorskich koncepcji marketingowych, które zrodziły się w ostatnich latach można wymienić chociażby marketing partnerski, marketing relacji czy marketing lateralny. Nie bez znaczenia dla rozwoju marketingu turystycznego pozostają także zmiany w makrootoczeniu. Warto wymienić tu pojawienie się Internetu, który doprowadził do znaczących przekształceń w zakresie systemów dystrybucji i promocji (Korowicki, Kubiak 2007; Duczkowska-Piasecka 2006).

Kornak i Rapacz (2001) do głównych cech zarządzania marketingowego w gospodarce turystycznej zaliczyli:

•ustalanie zorientowanych marketingowo celów przedsiębiorstwa (jednostki terytorialnej) i strategii na podstawie dokonanego wyboru rynków i ich analizy;

•wpływania na rynek przez wykorzystanie instrumentów typu marketingmix (kompozycji marketingowej);

•koordynowanie wszystkich form działalności przedsiębiorstwa skierowanych na rynek.

Proces identyfikacji i wyboru rynku docelowego określa się w marketingu mianem segmentacji rynku. Z punktu widzenia rozmiarów segmentu rynku, na których działać podmiot, wyodrębniono cztery zasadnicze typy marketingu turystycznego (Kornak, Rapacz 2001):

•marketing masowy - w odniesieniu do stosunkowo szerokiego

imało zróżnicowanego rynku;

•marketing selektywny - zorientowany na w zasadzie jednorodną, ale dość dużą grupę klientów;

•marketing niszowy - obejmujący działania na stosunkowo wąskim segmencie rynku, często o zindywidualizowanych potrzebach;

•marketing typu one to one, polegający na daleko posuniętej indywidualizacji oferty i zestawie wykorzystywanych narzędzi marketingowych.

Według Kornaka i Rapacza (2001) w opracowaniu i realizacji strategii

marketingowej możemy wyróżnić sześć faz, takich jak:

•analizę otoczenia zewnętrznego i wewnętrznego,

•analizę słabych i mocnych stron,

•określenie strategicznych celów marketingowych,

•identyfikację rynku docelowego,