Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:

Математика для инженеров(практика) I часть

.pdf
Скачиваний:
126
Добавлен:
18.02.2016
Размер:
3 Мб
Скачать
☆

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

2

 

 

 

1

 

 

 

1

 

 

 

 

 

2

ö

2

 

 

2

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

ç x

 

 

- 2 ×

 

 

xy +

 

 

 

 

 

y

 

÷ -

 

 

 

y

 

+14y

 

 

- 2z +1 = 0

,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

 

49

 

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

 

 

 

 

1

 

ö2

 

 

96

 

2

 

 

æ

 

1

ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

ç x

-

 

 

 

 

y ÷

+

 

 

 

y

 

= 2

ç z -

 

 

÷ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

7

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

 

 

è

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Применим

 

 

линейное

 

 

 

невырожденное

преобразование

 

 

 

¢

 

 

 

1

¢

 

 

 

 

 

¢

 

 

 

 

¢

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

¢

 

 

1

 

x = x

+

7

 

 

 

 

 

 

z = z

+ 2

, которое следует из замены x

= x - 7 y ,

 

 

y ,

 

y = y ,

 

 

y

¢

= y,

z

¢

 

= z

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- 2 .

 

 

 

Тогда

 

 

уравнение

 

 

 

имеет

вид

(20):

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

¢

 

2

 

 

 

96

 

¢

2

 

 

 

¢

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14(x )

 

+

 

 

 

( y )

 

=

2z

 

 

 

 

и

 

представляет

 

собой

эллиптический

 

7

 

 

 

 

 

 

 

 

параболоид. □

Пример 11. Привести к каноническому виду уравнение и установить расположение поверхности 2xy + 2xz + 2yz + x + y − z = 0 .

Решение. Соответствующая квадратичная форма имеет вид Q(x, y, z) = 2xy + 2xz + 2yz . Составим характеристическое уравнение и

найдем собственные векторы и собственные значения матрицы квадратичной формы:

 

-λ

1

1

 

= 0 Þ λ1 = λ2 = -1, λ3 = 2 .

 

 

 

1

-λ

1

 

 

1

1

-λ

 

 

Найдем собственные

 

векторы, соответствующие λ1 = λ2 = −1.

Система для нахождения их координат следующая:

æ0

1

1ö

æ x1

ö

 

æ x1

ö

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

1

÷

 

ç 1

÷

 

 

= -x1

- x1.

 

 

ç

1

0

1

÷

ç x1

÷ = -1ç x1

÷ Û x1

 

 

ç

 

 

 

 

÷

 

2

 

 

2

 

1

 

2

 

3

 

 

è

1

1

0

ø

ç

1

÷

 

ç 1

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç x

÷

 

ç x

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

3

ø

 

è 3

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

Полагая x1

 

= c , x1

= c

2

имеем

x1

= -c

- c

.

Получаем

 

2

 

1 3

 

 

 

 

 

 

1

 

1

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

-c - c

ö

 

 

 

 

 

 

 

семейство собственных векторов

ç

1

2

÷

,

где

 

2

 

2

¹ 0 . Из

ç

c1

÷

 

c1

+ c2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

c2

ø

 

 

 

 

 

 

 

этого семейства

 

выделим

два

линейно

 

независимых

 

вектора.

341

Положив, например,

 

c

=1,c

= -1 , будем иметь

1

æ 0

ö

 

x

= ç

1

÷ .

 

 

 

1

2

 

 

 

ç

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

è

-1ø

 

 

 

æ -c - c

ö

 

 

 

 

 

Собственный вектор x

2

=

ç

1 2

÷

 

 

 

1

и

 

ç

c1

÷

определим так, чтобы векторы x

 

 

 

è

c2

ø

 

 

 

 

 

x2 были ортогональ-

 

 

 

 

 

 

 

 

ны. Положив c

=1, c =1 , получим

x2

æ -2ö

 

 

 

 

= ç

1

÷ .

 

 

 

 

1

2

 

ç

1

÷

 

 

 

 

 

 

 

è

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ x3

ö

 

Координаты собственного вектора x3

 

ç

1

÷

 

=

ç x3

÷

, соответствующего

 

 

 

 

 

 

ç

2

÷

 

 

 

 

 

 

 

ç x3

÷

 

 

 

 

 

 

 

è

3

ø

 

собственному значению λ3 = 2 , найдем из системы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ x3

ö

 

 

 

 

 

 

æ x3

ö

 

 

 

ì

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ0 1 1öç 1

÷

 

 

 

ç

1

 

÷

 

 

 

 

3

 

= x

3

,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

1 0 1

֍ x3

÷

= 2ç x3

÷

 

 

 

 

 

ïx

2

 

 

.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Û í

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

1 1 0

֍ 2

÷

 

 

 

ç

2

 

÷

 

 

 

 

 

ïx3

 

= x3.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

øç x3

÷

 

 

 

 

 

 

ç x3

÷

 

 

 

î

3

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è 3

ø

 

 

 

è

3

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ1ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ1ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Тогда x3 = cç1÷ . Полагая c =1, получаем x3

= ç1÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç ÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è1ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è1ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Пронормировав полученные собственные векторы, имеем

 

 

 

1

 

 

x1

æ

 

1

 

 

 

1 ö

 

2

æ

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

1

ö

 

 

 

3

 

æ

 

1

 

 

 

1

 

 

 

1

ö

x

=

 

 

 

= ç0;

 

 

 

 

;-

 

 

 

 

÷

, x

 

= ç -

 

 

 

 

 

 

;

 

 

 

 

 

;

 

 

 

 

 

 

÷ , x

 

=

ç

 

 

 

 

 

;

 

 

 

;

 

 

 

÷ .

 

x1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

2 ø

 

 

è

 

 

 

6 6 6 ø

 

 

 

 

 

è

 

3 3 3

ø

 

 

Построим

 

 

 

ортогональную

 

 

 

 

 

 

 

 

матрицу

 

 

 

Т,

 

 

 

 

 

приводящую

квадратичную форму к каноническому виду:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

 

0

 

 

 

-

2

 

 

 

 

1 ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

T = ç

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

1

 

 

÷ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

2

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

 

3

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

1

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

1

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç -

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Соответствующее ортогональное преобразование

342

ì

 

 

 

2

 

 

 

¢

 

 

 

 

 

1

 

 

¢

 

 

 

 

 

 

 

 

ïx = -

 

 

 

 

 

y

+

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

3

 

z ,

 

 

 

 

 

 

 

ï

1

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

1

 

 

 

 

ï

 

 

 

 

¢

 

 

 

 

 

 

 

 

¢

 

 

 

 

¢

íy =

 

 

 

 

 

x

+

 

 

 

 

 

 

 

y

+

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

6

 

 

 

3

 

 

z ,

ï

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ï

 

 

 

1

 

x¢

 

 

 

 

 

1

 

y¢ +

1

 

z¢

ïz = -

 

 

 

+

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

î

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

3

 

приводит квадратичную форму Q(x, y, z) к каноническому виду. Тогда исходное уравнение примет вид:

 

 

 

 

 

 

-(x¢)2 - ( y¢)2 + 2(z¢)2 +

 

 

x¢ -

 

1

 

 

y¢ +

 

1

 

 

z¢ = 0 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Выделяем полные квадраты:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

ö

 

 

1

æ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

ö

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(x¢)

2

 

 

 

2

 

x¢ +

 

 

( y¢)

2

 

 

 

 

 

y¢ +

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

- 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷

-

 

 

 

+ ç

 

+ 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷ -

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

2

 

÷

 

 

2 è

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 6

 

 

 

 

 

 

 

 

24 ø 24

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

(z¢)

2

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

z¢

 

 

 

1

 

ö

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-2ç

 

+ 2

 

 

 

 

 

 

 

+

 

 

 

 

÷ +

 

 

 

 

 

= 0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

48

24

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

или

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ö2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

ö2

 

 

 

æ

 

 

 

 

 

 

1

 

 

ö2

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç x¢ -

 

 

 

 

 

 

 

÷ +

 

 

y¢ +

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- 2

 

z¢ +

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

=

 

 

.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

 

 

 

 

 

÷

 

ç

 

 

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

 

2

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

2 6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4 3

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Производя параллельный перенос осей координат x

¢

= x

¢¢

2

 

 

 

 

+ 2

,

 

 

 

 

 

y

¢

= y

¢¢

 

1

 

 

 

 

z

¢

= z

¢¢

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- 2

 

 

 

 

- 4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6 ,

 

 

 

3 , получим уравнение

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(x¢¢)2 + ( y¢¢)2 - 2(z¢¢)2 =

1

или

(x¢¢)2

+ ( y¢¢)2

- (z¢¢)2

=1 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Итак, каноническое уравнение имеет вид (16) и представляет

собой однополостный гиперболоид. □

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Пример 12. Привести к каноническому виду уравнение и установить расположение поверхности

x2 + 4y2 + 9z2 - 4xy + 6xz -12yz - 2x + 4y - 6z +1 = 0 .

343

Решение. Для соответствующей

квадратичной формы

Q(x, y, z) = x2 + 4y2 + 9z2 - 4xy + 6xz -12yz

составим

характеристическое уравнение и найдем собственные векторы и собственные значения матрицы квадратичной формы:

 

1- λ

-2

3

 

 

 

 

 

-2

4 - λ

-6

 

= 0 Þ λ1 =14, λ2 =λ3 = 0 .

 

3

-6

9 - λ

 

 

æç x11 ö÷

Координаты собственного вектора x1 = çç x12 ÷÷ , соответствующего

çè x13 ÷ø

собственному значению λ1 =14 , найдем из системы

 

 

æ 1 -2 3 ö

æ x1

ö

æ x1

ö

ì 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

1

÷

ç

1

÷

 

 

 

 

1

, .

 

 

 

 

ç

-2 4 -6

÷

ç x1

÷

=14ç x1

÷ Û ïx2

 

= -2x1

 

 

 

 

ç

 

 

 

 

 

÷

ç

2

÷

ç

2

÷

í

= 3x1.

 

 

 

 

 

 

 

ç

3

 

-6 9

÷

 

 

ïx1

 

 

 

 

 

 

 

è

 

ø

ç x1

÷

ç x1

÷

î 3

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

3

ø

è

3

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

1 ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

1 ö

 

 

 

 

 

1

 

ç

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

ç

-2

÷

 

 

 

 

Тогда x

= cç -2

÷

. Полагая c =1, получаем x

= ç

÷

 

 

 

 

 

 

 

ç

3

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

3

÷

 

 

 

 

 

 

 

è

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

ø

 

 

 

 

Найдем теперь собственные векторы, соответствующие λ2 = λ3 = 0 .

Система для нахождения их координат следующая:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

1

 

-2

3 ö

æ x2

ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

1

÷

 

 

= 2x2

 

- 3x2.

 

 

 

 

 

 

 

ç-2 4 -6

÷

ç x2

÷ = 0,Û x2

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

 

 

 

÷

ç

2

÷

 

1

2

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

ç

3

 

-6

9

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

ø

ç x2

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

3

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Полагая

x2

= c , x2

= c

 

 

имеем

 

x2

= -2c

 

- c .

 

Получаем

 

 

 

2

 

1

3

 

2

 

 

 

 

1

 

1

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

2c - 3c

ö

двухпараметрическое семейство собственных векторов

 

ç

1 c

2

÷ ,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

1

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

c2

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

ø

где c 2

+ c 2 ¹ 0 .

Из

этого

 

семейства

выделим

два

линейно

1

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

c1 = 3,c2 = 2 ,

 

 

 

 

 

независимых вектора. Положив, например,

будем иметь

344

 

æ0ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

 

2c - 3c

ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x2 =

ç

3

÷

. Собственный вектор

x3

= ç

 

 

1 c

 

 

2

÷

определим так, чтобы

 

ç

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

1

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

2

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

c

 

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

2

 

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

векторы x2 и x3 были ортогональны. Положив c

= -2, c

2

= 3 , получим

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

-13ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x

3

ç

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

= ç

- 2 ÷ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

3

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Пронормировав векторы x1 ,

x2 , x3 , имеем

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

x1

æ

 

1

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

3 ö

 

 

 

2

æ

 

 

3

 

 

 

2 ö

 

 

 

 

 

x

=

 

 

 

= ç

 

 

 

 

;-

 

 

 

 

 

;

 

 

 

 

 

÷

, x

 

 

= ç0;

 

 

 

 

;

 

 

 

 

÷

,

 

 

 

 

 

x1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

 

14

 

 

 

 

 

13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14 ø

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

13 ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x

3

æ

 

 

13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

3

 

ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

= ç

-

 

 

 

 

 

 

; -

 

 

 

 

 

;

 

 

 

 

÷ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

182

182

182

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Непосредственной проверкой убедимся, что векторы x1 , x2 , x3 попарно ортогональны.

Строим ортогональную матрицу Т, приводящую квадратичную форму к каноническому виду:

æ

1

 

 

 

 

 

 

0

 

 

 

 

-

13

 

 

 

ö

ç

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

 

 

 

 

 

 

 

 

182

 

ç

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷

ç

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

÷

T = ç

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

÷ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

 

 

 

13

 

 

182

 

ç

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷

ç

3

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

÷

ç

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

 

 

 

 

13

 

 

 

 

 

182

 

 

è

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ø

Применим к исходному уравнению соответствующее

ортогональное преобразование

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ì

 

1

 

 

 

 

 

 

¢

 

 

 

 

13

 

 

¢

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ïx =

 

 

 

 

 

 

 

x

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

 

 

 

 

 

182

 

z ,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ï

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ï

 

2

 

 

 

 

¢

 

 

3

 

 

 

¢

 

 

 

2

 

 

 

 

¢

íy = -

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x

+

 

 

 

 

 

 

 

y

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

 

 

13

 

182

 

z ,

ï

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ï

 

3

 

 

 

 

x¢ +

 

 

2

 

 

y¢ +

 

 

 

3

 

 

z¢

ïz =

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

î

 

14

 

 

 

 

 

 

 

 

 

13

 

 

 

 

 

 

 

 

182

 

 

 

 

 

345

и приведем квадратичную форму Q(x, y, z) к каноническому виду. Тогда исходное уравнение запишется так:

14(x′)2 − 214x′ +1 = 0 или (14x′ −1)2 = 0 .

Отсюда получаем пару совпадающих плоскостей x′ = 114 . □

Задания для самостоятельной работы

1.Найти канонические уравнения кривых:

1)4x2 + 4xy + y2 − 45x + 25y − 5 = 0 ;

2)6x2 +10xy + 6y2 + 4x − 4y + 2 = 0 ;

3)7x2 + 8xy + y2 − 65x + 65y −12 = 0 ;

4)6x2 − 6xy − 2y2 + 2x + 6y − 7 = 0 ;

5)−4x2 +12xy − 9y2 + 413x + 313y − 5 = 0 ;

6)x2 − 6xy + y2 +12x − 4y = 0 ;

7)10x2 − 8xy + 4y2 − 35x + 25y − 6 = 0 ;

8)6x2 − 4xy + 3y2 − 65x + 5y + 7 = 0 ;

9)−x2 +16xy −13y2 − 2x + 4y − 3 = 0 ;

10)5x2 − 4xy + 5y2 +18x − 24y − 2 = 0 .

2.Определить вид и параметры линий:

1)9x2 + 24xy + 2y2 − 45x +10y − 4 = 0 ;

2)3x2 − 24xy +10y2 + 60x − 6 = 0 ;

3)3x2 −14xy + 3y2 + 82x − 82y −16 = 0 ;

4)x2 − 4xy + 4y2 + 5x −10y − 5 = 0 ;

5)11x2 + 24xy + y2 − 413x + 213y − 2 = 0 ;

6)4x2 + 6xy + 4y2 +182x +102y − 4 = 0 ;

7)x2 +12xy −15y2 − 20x + 30y − 4 = 0 ;

8)9x2 − 6xy + y2 + 42x −14y + 45 = 0 ;

9)4x2 + 8xy + 4y2 + 6x − 8y − 3 = 0 ;

10)4x2 + 4xy + y2 +10x −15y − 7 = 0 .

346

3.Определить форму и расположение линий:

1)8x2 + 4xy + 5y2 + 70x − 5y + 6 = 0 ;

2)10x2 + 8xy − 5y2 + 417x − 517 y − 2 = 0 ;

3)20x2 + 24xy +13y2 + 60x −15y +144 = 0 ;

4)3x2 − 24xy − 4y2 + 50x − 5y + 3 = 0 ;

5)4x2 + 24xy − 3y2 + 25x +10y −1 = 0 ;

6)4xy − 3y2 + 5x − 3 = 0 ;

7)6xy − 5x + 7 y − 2 = 0 ;

8)5x2 + 2xy + 5y2 +16x + 8y − 4 = 0 ;

9)8x2 +16xy + 8y2 + 6x + 26y − 4 = 0 ;

10)4x2 − 24xy − 3y2 + 40x −10y +1 = 0 .

4.Привести к каноническому виду уравнения:

1)2x2 + y2 + 3z2 − 42yz + 6x − 3 = 0 ;

2)2x2 + 2y2 + 5z2 + 4xy + 2xz + 2yz −12y + 6z − 2 = 0 ;

3)2x2 + 6y2 + 3z2 − 4xy + 4xz − 7x + 7 y +1 = 0 ;

4)5x2 + 9y2 + 9z2 −12xy − 6xz + 635y − 435z + 43 = 0 ;

5)4x2 + y2 + 9z2 − 4xy +12xz − 6yz −14 = 0 ;

6)5x2 + 2y2 + 2z2 − 2xy + 2xz − 4yz + 6x − 6y − 4 = 0 ;

7)8x2 +10y2 + 2z2 − 8xy − 8yz − 7x + 7 y − 7z = 0 ;

8)2x2 + 2y2 + 4xy + 4xz − 4yz + 4x − 4y − 3 = 0 ;

9)4x2 + 3y2 + 4xy − 4xz −1421y − 6 = 0 ;

10)8x2 + 4y2 + 5z2 + 2xz − 5x + 5y −10z + 6 = 0 .

5.Выяснить какие поверхности определяются следующими уравнениями:

1)6x2 − 2y2 + 4z2 + 8yz + 5y − 4 = 0 ;

2)4x2 + y2 + 4xz + 4yz + 242x − 442z −14 = 0 ;

3)x2 + 3y2 + z2 + 4xy − 8xz − 4yz −10 = 0 ;

4)x2 + 3y2 + z2 − 2xz + 42x − 6y − 3 = 0 ;

347

5)4x2 + 3z2 − 4yz + 6x − 5z + 94 = 0 ;

6)− y2 + 2xy + 2yz − 6x + 6z − 4 = 0 ;

7)6x2 − 2y2 + 6z2 + 4xz + 4y + 4 = 0 ;

8)y2 − 8xy + 4yz + x + 2z − 4 = 0 ;

9)x2 − 20y2 + 8z2 + 24xz + 40x + 40y − 52 = 0 ;

10)10x2 − 20y2 +12z2 +16xy + 817x + 417 y + 24z + 39 = 0 .

6.Определить канонические уравнения поверхностей:

1)3x2 − 3y2 + 4z2 + 8xy +105x − 8z +19 = 0 ;

2)14xz +14yz + x − y − 62 = 0 ;

3)6x2 + 5y2 + 7z2 − 4xy + 4xz + 21x + 6z + 21 = 0 ;

4)x2 + y2 + z2 + 4xy + 62x + 2z − 4 = 0 ;

5)2xy − 6xz + 85x − 10 = 0 ;

6)x2 + y2 + z2 + 8xy + 6z = 0 ;

7)3x2 + 3y2 + 3z2 + 4yz + 6x +102z −15 = 0 ;

8)2x2 +10y2 − 2z2 + 6xy + 310x −1210y +135 = 0 ;

9)2z2 +16xz − 8yz −125x + 65y −1 = 0 ;

10)3x2 + 3y2 + 4z2 + 8xy + 72x + 72y −16z + 23 = 0 .

Применение пакета «Mathematica 5.0» для решения типовых задач главы 4 «Линейная алгебра»

Пример 1. Определить собственные значения и собственные

векторы матрицы

æ 0

2

1

ö

s = ç

2

0

0

÷ .

 

ç

-2

0

0

÷

 

è

ø

Для решения этой задачи составим программу

348

g = (2;8;-10) по этому базису.

Щелкнув правой кнопкой мыши на набранной ячейке, выбираем команду Расчет ячеек. Получим

Таким образом, собственные

 

значения

 

матрицы

 

s : λ1 = -

2

,

 

 

 

 

æ

1

ö

æ

 

1

 

ö

,(0;

-1;2) . □

λ2 = 2,λ3

= 0 ; собственные векторы:

 

 

ç

 

 

;-1;1÷

,ç

-

 

 

;-1;1÷

 

 

 

 

 

 

 

 

è

2

ø

è

 

2

 

ø

 

 

 

 

Пример 2. Построить по системе линейно независимых

векторов

a = (3;2;1),b = (1;1;1),c = (0;2;3) ортонормированный

базис

 

и

найти разложение вектора Составим программу, описывающую процесс ортогонализации:

В результате получим

349

Тогда искомый ортогональный базис имеет вид

æ

3

 

 

1

 

 

 

 

 

ö

 

æ

 

2

 

4

 

1 ö

æ

 

1

 

 

1

 

 

 

 

 

 

ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

-

 

 

-

 

;-

 

 

 

2

,

 

 

 

 

ç

 

 

 

;

 

 

 

;

 

 

÷

,

 

 

 

;

 

 

;

 

 

 

,ç

 

 

 

 

 

 

;

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

 

 

÷

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç

14

 

 

14

 

 

 

7

÷

 

 

21

 

21

 

ç

 

6

 

 

6

 

 

 

3

÷

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

ø

 

è

 

 

 

21 ø

è

 

 

 

 

 

 

ø

 

 

 

 

 

а координаты вектора g в полученном базисе ççæ -3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷÷ö . □

2

;6

 

3

;-5

 

 

 

6

7

 

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

 

 

ø

Пример 3. Привести к каноническому виду квадратичную форму Q(x, y, z) = 2x2 + 2y2 + 5z2 + 4xy + 2xz + 2yz .

Составим программу

350