40. Көздің жасын ағызатын Улағыш Заттар. Олармен зақымданған кездегі көрсетілетін алғашқы медициналық көмек.

Хлорпикрин, үшхлорнитрометан, CCl3NO2 — майлар қатарына жататын органикалық қосылыс, фумигант. Ылғалды ортада металды коррозияға ұшыратады. Хлорпикрин тұқым қоймаларын, диірмен, жарма заттарын, элеваторларды (15 — 25 г/м3), астық, бұршақ,темекі және мақта тұқымдарын (25 — 30 г/м3) дезинфекциялауға, зорманға қарсы (бір інге 3 — 6 г), топырақты картоп ауруларынан залалсыздандыруға (400 — 500 г/м3) пайдаланылады. Хлорпикрин улы және организмге әсері күшті болғандықтан, пайдалану кезінде тыныс органдарын қорғау қажет.

Хлорацетофенон (C₆H₅COCH₂Cl) — тітіркендіретін (көзден жас ағызатын) улағыш зат. Хлорацетофенон бірден көзді тітіркендіреді. Жарылыс кезінде де түтінге айналады. Артиллериялық снарядтар мен миналарда, улы түтінді құтыларда, авиабомбалар мен қол гранаттарында қолданылады. Хлорацетофеноннен қорғану үшін газтұмылдырық қолданылады.

41. Bz үлгісіндегі Улағыш Заттармен зақымданған кездегі алғашқы медициналық көмек.

зақымданушыға газқағар кигізу; - терінің ашық жерлеріне ішінара санитарлық тазалау жүргізу; - УЗ асқазанға сумен немесе тамақпен түскен кезде асқазанды түтіксіз шаю; - Зақымданушыны емдеу нүктесіне алып бару;

42. Аммиакпен зақымдану ошағы. Алғашқы медициналық көмек.

Зақымдану ошағында өз - өзіне және өзара көмек тәртібімен жүргізіледі; - көзді алюминий – калийдің 0,5 ерітіндісімен немесе бор қышқылының 2 ерітіндісімен жақсылап шаю; - газқағар немесе 5 лимон қышқылы ерітіндісімен шайылған мақта – мата таңғышын кигізу; - тамшы теріге тиген кезде оны сумен жақсылап шаю, ТЖ және АҚ органдары нұсқауы бойынша желге қарсы бағытта зақымдану ошағынан шығу; - аммиак бумен зақымданушыны тыныштық күйде күту керек, көңіл – күйінің қандай екндігіне қарамастан жатқызып қойып алып кеткен жөн.

43. Азот қышқылымен және тотығымен зақымдану ошағы. Алғашқы медициналық көмек.

- көз бен бетті жақсылап сумен шаю; - газқағар немесе 2 тамақ содасы ерітіндісімен шайылан мақта – мата таңғышын кигізу; - терінің ашық жерлерінен азот қышқылының тамшыларын сумен 10 – 15 минут бойы жақсылап шаю; - зақымданушыны тыныштық күйде күту керек, көңіл – күйінің қандай екндігіне қарамастан жатқызып қойып алып кеткен жөн.

44. Бензинмен зақымдану ошағы. Алғашқы медициналық көмек.

зақымданушыны таза ауаға шығарып жаға мен белбеуді босату; - газқағар немесе 2 тамақ содасы ерітіндісімен шайылан мақта – мата таңғышын кигізу; - теріде у тамшысы болса, оны сабын ерітіндісімен шаю; - есінен танған жағдайда мүсәтір спиртін иіскету, тыныс алу тоқтаған кезде жасанды демалдыру; - зақымданған аймақтан әкету;

45. Хлормен зақымдану ошағы. Алғашқы медициналық көмек.

- көзді сумен шаю; - газқағар немесе 2 тамақ содасы ерітіндісімен шайылан мақта – мата таңғышын кигізу; - теріде у тамшысы болса, оны сабын ерітіндісімен шаю; - хлор буымен зақымданушыны зембілмен алып кетеді.

46. Радиациялық барлау приборлары. ДП-5В доза қуатының өлшегіші.

Радиациялық барлау құралдарына ДП-5В, ИМД-21 және т.б. жатады.

47. Дозиметрлік бақылау приборлары.ДП -22В жеке дозиметрлік приборы.

48. ИД-1,ИД-11 дозиметрлік приборларына сипаттама беріңіз?

49. Химиялық барлау приборлары. Ауадағы улы заттарды анықтау.

Химиялық барлау құралдарына ВПХР, ПХР, ХУЗ, мөлшерін анықтау мүмкіншілігі бар индикаторлық түтікшелер, аспалы газталдағыштар (АГП-1), дозиметрлік бақылау құралдар ИД-1, ИД-11, ДП-22В, ДП-24 және т.б. жатады.

Сонымен қатар, жердегі, ғимараттағы радиация дозасының қуатын, сондай-ақ, азық-түлікті улы затпен ластануын анықтау үшін «Мастер-1», «Сосна», «Белла» тұрмыстық дозиметрлері пайдаланады.

50. Жердегі, техникадағы,киімдегі және әртүрлі заттардағы улы заттарды анықтау.

51. Зақымдану ошағындағы радиациялық ахуалды бағалау.

Зардап шеккендерге берілетін көмектің негізгі мәні оның тезділігінде және жасалған іс-әрекеттердің тиімділігінде.

Құтқару жұмыстарға төмендегілер жатады:

• көмекке келер күштердің жүрер жолдарын барлау;

• жолдағы немес апат орындағы өрттің жайылынуына жол бермеу;

• апат болған жердегі баспаналардағы адамдарға көмекке бару, оларға ауа баратын жолдар іздеу;

• құлаған үйлер астындағы қалған адамдарды іздестіру;

• оларды шығару;

• зардап шеккендерге дәрігерлік көмек көрсету, ауруханаларға аттандыру;

• халықты химиялық және радиацияланған аудандардан, су басқан аудандардан көшіру;

• адамдарды, олардың киімдерін санитарлық тазартудан өткізу;

• территорияны, құрылыстарды, транспортты басқа техниканы химиялық улы заттардан, радиациядан тазарту.

Белгіленген жұмыстарға сәйкес зақымданған ошақтарға барлаушы күштер жіберіледі. Олар радиациялық жағдайды, қорғану құрылыстары мен орындарының мән-жәйін, апат орнына барар жолдарды, зардап шеккен адамдарды, оларды құтқару шараларын анықтайды. Зақымданған орынға АҚ күштерін жіберіп, іс-шаралар жүргізіледі. Адамдарды құтқару жұмыстарына АҚ жүйесінің қызметкерлерімен бірге кәсіпорындарда біріктірілген топтарды жұмылдырады. Сонымен қатар құтқару және қалпына келтіру жұмысына арнайы техникаларды да пайдаланады.