70. Мемлекет тектерi: формациялық және өркениеттiк көзқарас.

Мемлекеттерді формацияға бөлу қоғамсның экономикалық және әлеуметтік құрылысының ерекшеліктеріне байланысты. Бұл тәсілді қолдану нәтижесінде қоғам тапқа бөлінеді, әрқайсысының экономикалық жүйеде ерекше орны бар.

Құлдық дәуірде құл иеленушілер мен құлдар болған. Мемлекет құл иеленушілер еркін білдіріп, мүддесін қорғаған. Бұл құл иеленуші мемлекет. Феодалдық қоғамда феодалдар мен шаруаларға бөлініп, ол қоғамның экономикалық негізін феодалдар мен шаруалардың жеке меншігі құралған. Бұл-феодалдық мемлекет.Буржуазиялық қоғамда екі таптан тұрды. Буржуа жеке меншік иелері және өз еңбегінің күшімен ғана өмір сүретін жұмысшылар Марксизм-ленинизм ілімі негізінде 20ғасырдың басында социалистік мемлекет дүниеге келді.Бұл типологияның артықшылықтары болып екі мәселе табылады:мемлекеттерді әлеуметтік-экономикалық негізінде бөлу идеясы өте дұрыс,себебі бұл факторлар қоғамға зор әсер етеді.мемлекет дамуының табиғи-тарихи сипатын көрсетеді.Ал формациялық теорияның әлсіз жағы оның тарихтың әртүрлі сипаттарын ескермеуінен және рухани факторларды бағаламауынан көрінеді Өркениет - әлеуметтік-мәдени жүйе.Бұл қоғамның өмір сүрү болмысының әлеуметтік-экономикалық жағдайлары,этникалық, діни негіздері, адам мен табиғат жүйесінің үйлесімі. Өркениет өзінің дамуында бірнеше кезеңдерден өтеді.1. Локальдық бұлардың әрқайсысының өзіндік байланысқан әлеуметтік институттар жиынтығы болады. Ежелгі шумерлік, мысырлық, эгейлік т.б2. Өздеріне тән мемлекет түрлері сәйкес келетің ерекше өркениеттер үнділік,қытайлық,исламдық және т.б3. Осы заманғы өркениет-енді ғана қалыптасу үстінде, оларға тән ерекшелік -әлеуметтік-саяси құрылымдардың дәстүр мен осы заманғы өркениеттің күнелтуі Тойнби қоғам мен мемлекеттердің типологясының негәздерін анықтауда тек экономикалық қатынастарды ескеріп қана қоймай, мәдени,діни факторларды ескеру қажет екенін дәлелдейді. Ол дүниежүзілік тарихта 21 астам өркениет қалыптасқанын атап көрсетті.Мысалы,египет,қытай,араб,мексика т.б. Оның пікірінше мемлекеттер пайда болғаннан кейін өзінің биік даму, өркендеп өсу шыңына жеткен соң, міндетті түрде күйрейді деді.

71Құқық қолдану - құқықты жүзеге асырудың ерекше үлгiсi. Құқықты қолдану - құзырлы органдардың нақты жағдайда құқық нормаларын жүзеге асыру жөніндегі биліктік-ұйымдастырушылық қызметі.Мұның нәтижесінде дербес құқықтық акт құқық қолдану актісі қабылданады. Қолдану 2 жолмен жүзеге асырылады.1.Билік жүргізетін қызмет арқылы; 2. Нақтылы істі шешу арқылы. Құқықты қолдану арқылы мемлекет өз қызметінде екі функцияны жүзеге асырады.А) құқықтық нормалар орындалуын ұйымдастыру,позитивтік реттеу жүргізуВ ) құқықты бұзылудан сақтау және қорғау.Құқықты қолдану белгілері:1. Мемлекет пен қоғамдық ұйымдардың ұйымдастырушылық-биліктік қызметі.Мемлкет соншама қызметті жүзеге асыру үшін арнайы субъектілерге өкілеттілік береді(мемлекеттік органдар,лауазымды тұлғалар)2. Құқықты қолдану нақты құқықтық қатынастар шеңберінде жүзеге асырылады3. Қызметтің жүзеге асырылуы іс жүргізу заңы бойынша атқарылады4. Құқық қолдану нәтижесінде дербес құқықьық акт қабылданадыҚұқық қолдану сатылары:А) Істің нақты жағдайларын анықтауВ) Істің заңдық негізін анықтау(құқық нормаларын таңдау,түпнұсқаға сәйкестігін тексеру,)С) Іс бойынша шешім қабылдау

72.  Тәртiп түсiнiгi, түрлерi Тәртіп әр түрлі әлеуметтік нормалардың , адамдардың мнез құлқын реттейтін қағидалардың әсерімен яғни күшімен орнатылады.Түрлері1) Құқықтық тәртіп (құқықтық нормалармен қамтамасыз етіледі);2) Әдептілік тәртіп әдептілік нормаларымен қамт. етіледі;3) Дәстүүрлік тәртіп әдет ғұрып салт дәстүр қағидасы мен қамт. етіледі;4) Қоғамдық ұйымдардағы тәртіп(қоғам бірлестіктерінің нормаларымен қамт. етіледі;