- •98. Жер шарындағы ірі шөлдер:
- •Ауа құрамындағы азот - өсімдіктерді минералдармен қөректендіреді.
- •Ауа құрамындағы оттегі - қышқылдану мен жану үрдісіне қажет.
- •Атмосфераның тіршілік үшін маңызы:
- •Метеорология - ауа райы туралы ғылым . Метеорологиялық станциялар штабы Женевада (Швейцарияда)
- •Климаттар картасында сапалық фонд әдісімен жылдық орташа жауын-шашын мөлшері беріледі.
- •Атмосфера құрамында 13 мың км³ су буы бар. Ауаның ылғалдығы темпера тураға байланысты.
- •Мұхит суының басты қасиеттері – тұздылығы мен температурасы.
- •Жауын-шашын мол, мол сулы өзендер құятын мұхиттарда тұздылық төмен болады, тұздылық мұхит суы қату температурасына да әсер етеді.
- •Дүние дүзілік мұхит 71 %, оны ғаламшардың әр тұрғынына шақсақ 250 млн.Т. Судан келеді.
- •Мантияда 20 млрд. Км ³ су бар.
- •Теңіз суынан алғаш тұз алған – египеттіктер мен қытайлар.
- •Дүние жүзілік мұхитта 150 мыңға жуық жануар, 15 мыңға жуық өсімдік тіршілік етеді. Дүние жүзілік мұхитта 200 м-ге дейін тіршілік өте мол.
- •Дүние жүзіндегі ірі өзендер туралы мәліметтер:
- •Дүние жүзіндегі көлдер туралы мәліметтер:
- •Осыдан 17 мың жыл бұрын Жер шарында 3 млн-ға жуық халық болған.
- •Адамзаттың 25-30%-ының діни ұстанымы жоқ.
- •Жер бедеріне байланысты құрлықтың 28% алатын 500м биіктіктегі жазықтарда халықтың 80%-і тұрады.
- •Қазіргі кезде дүние жүзі халқының 1/3 бөлігі, құрлықтың 12%-ін алатын, теңізден 50 км-ге дейінгі аралықта шоғырланған.
- •Хх ғасыр халықтардың ұлы қоныс аударуы, 150 млн. Адамға жетті.
- •Жер шары халқының 53 % ауылда, 47% қалада тұрады.
- •Урбандалудың 3 кезеңі:
- •Дүние жүзінің табиғат ресурстары, табиғатты қорғау.
- •Адамзат тарихындағы ғаламдық оқиғалар:
- •1)Дамыған елдер
- •Дүние жүзілік өнеркәсіп
- •Өнеркәсіптің салалары:
- •Көлік географиясы.
Этностық діндерге: иудаизм, индуизм, конфуцийлік, даосизм, синтоизм.
Дәстүрлі жергілікті діндер: Анимизм (рухқа), Тотемизм (тайпаның шығу тегін өсімдік, жануармен байланыстыру), Фетишизм (заттарға табыну), Шаманизм (бақсыларға сену).
Адамзаттың 25-30%-ының діни ұстанымы жоқ.
Дүние жүзі бойынша халықтың орташа тығыздығы 1 км² жерге 45 адамнан.
Еуропада 71адам
Азияда 83 адам
Аустралия мен Мұхиттық аралдарда 3-4 адамға тең.
Шығыс жарты шарда халықтың 85%, Батыс жарты шарда 15%
Солтүстік жарты шарда халықтың 90%, оңтүстік жарты шарда 10%.
Құрлықтың 30% алып жатқан Азияда халықтың 61% тұрады.
9. Халық тығыз қоныстанған аудандар: Еуропа, Үнді-Ганг, Үндістан, Шығыс Қытай, Жапон аралдары, Ява аралы, Ніл аңғары, Нигер өзені төменгі ағысы, АҚШ-тың солтүстік-шығысы, Бразилия мен Аргентинаның Атлант мұхит жағалауы.
Халық сирек қоныстанған аудандар: Сахара, Орталық Азия, Арабия, Аустралия шөлдері, климаты қатал Канада мен Ресей, Еуропаның солтүстігі және қалың батпақты орман Амазонияда. Халқы сирек қоныстанған елдерге Канада, Аустралия, Ресей, Монғолия, Суринам.
Канадада негізінен 2/3 халқы АҚШ-пен шекарада 150 км-лік зонада тұрады.
Жер бедеріне байланысты құрлықтың 28% алатын 500м биіктіктегі жазықтарда халықтың 80%-і тұрады.
Қазіргі кезде дүние жүзі халқының 1/3 бөлігі, құрлықтың 12%-ін алатын, теңізден 50 км-ге дейінгі аралықта шоғырланған.
Тығыз шоғырланған елдерге Бельгия, Ұлыбритания, Германия, Жапония, дамушы елдер Бангладеш, Индонезия жатады.
*Бангладеш – 915 адам *Кореяда – 475 адам *Нидерланды – 387 адам.
Халықтың қоныстану тығыздығына: табиғат жағдайы, жер бедері, әлеуметтік-экономикалық жағдайлары әсер етеді.
Халқы 1000м биікте тұратын елдер – Боливия, Мексика, Перу, Эфиопия, Ауғанстан, Қытай-Тибеті.
Дүние жүзіндегі ең биік астана - Ла-Пас 3630м. Боливия астанасы.
Дүние жүзіндегі ең биіктегі темір жол - Перуде 4800м.
Ала-құла қоныстанған елдер-Канада, Аустралия, Бразилия, Қытай, Ресей, ҚР.
Дүние жүзі халқының теңіз, мұхит жағалауында орналасуы
50 км-де 30%
50-200 км-де 24%
200-500 км-де 22%
500 км-де 17%
1000 км-де 8% халық шоғырланған.
Миграция, көші-қон – адамдардың қоныс аударуы, тарихи, табиғи, экономикалық жағдайларға байланысты (Н.Н.Баранский).
Иммиграция – елге басқа елден тұрақты тұруға көшіп келуі. Иммиграция ошағы – АҚШ, Канада, Бразилия, Аргентина, Аустралия, Жаңа Зеландия, ОАР.
Аустралия иммиграция орталығы, алғаш мұнда шетелдіктер 1788 жылы келген. Ағылшындық Сидней отардағы алғашқы министр.
Эмиграция – елден басқа елге тұрақты тұруға көшіп кетуі. Эмиграция ошағы Еуропа, оның ішінде ХІХ ғ-ғы нағыз эмиграция елі – Ирландия. ХХ ғ-ң алғашқы жартысына дейін Еуропадан 60 млн. адам кеткен.
Миграциялық жарылыс ХІХ ғ-дан басталды.
Еңбек күшін тартатын 3 негізгі орталықтар: АҚШ, Батыс Еуропа, Парсы шығанағы – Сауд Арабиясы.
35млн. адам өз отанынан басқа жерде жұмыс істейді.