- •Змест вучэбнага матэрыяла
- •1. Уводзіны
- •2. Гістарычныя этапы ў вывучэнні, ахове і выкарыстанні помнікаў і гісторыка-культурнай спадчыны
- •3. Развіццё аховы гісторыка-культурнай спадчыны ў Рэспубліцы Беларусь
- •6. Наданне статусу і улік гісторыка-культурных каштоўнасцяў.
- •7. Захаванне, утрыманне і выкарыстанне гісторыка-культурных каштоўнасцяў.
- •8. Права уласнасці на гісторыка-культурныя каштоўнасці.
- •9. Асаблівасці зберажэння і утрымання помнікаў на тэрыторыі, пацярпелай ад аварыі на чаэс.
- •10. Вываз, рэстытуцыя і вяртанне гісторыка-культурнай спадчыны.
- •11. Эканамічнае забеспячэнне дзейнасці па зберажэнню, аднаўленню і памнажэнню гісторыка-культурнай спадчыны.
- •12. Адказнасць за парушэнне дзеючага заканадаўства у галіне аховы гісторыка-культурнай спадчыны.
- •Тэматычны план курса "Ахова і выкарыстанне помнікаў гісторыі і культуры" (IV курс, 8 семестр, 30/20, экзамен)
- •Літаратура Крыніцы па курсу
- •Асноўная літаратура
- •Дадатковая літаратура
- •Тэма 1. Ахова гісторыка-культурна спадчыны як сацыяльны феномен.
- •Тэма 2. Гістарычныя этапы ў вывучэнні і ахове помнікаў гісторыі і культуры.
- •Тэма 3. Развіццё аховы гісторыка-культурнай спадчыны ў Рэспубліцы Беларусь.
- •Метадычныя рэкамендацыі для студэнта
- •Метадычныя рэкамендацыі для выкладчыка
- •Прыкладныя пытанні да выніковага тэсту:
- •Модуль 2. Агульныя пытанні классіфікацыі, выяўлення, уліку, захавання і зберажэння гісторыка-культурнай спадчыны
- •Тэма 4. Классіфікацыя гісторыка-культурнай спадчыны.
- •Тэма 5. Выяўленне гісторыка-культурных каштоўнасцяў.
- •Тэма 6. Адбор, улік і зберажэнне гісторыка-культурных каштоўнасцяў.
- •Тэма 7. Правядзенне работ на ахоўваемых аб’ектах. Ахова і выкарыстанне асобных катэгорый помнікаў
- •Прыкладная тэматыка рэфератаў:
- •Метадычныя рэкамендацыі для студэнта
- •Метадычныя рэкамендацыі для выкладчыка
- •Модуль 3. Пытанні вывазу і вяртання гісторыка-культурнай спадчыны. Прыцягненне да адказнасці за парушэнне заканадаўства ў галіне аховы помнікаў.
- •Тэма 8. Вываз, рэстытуцыя і вяртанне гісторыка-культурнай спадчыны.
- •Літаратура
- •Тэма 9. Адказнасць за парушэнне дзеючага заканадаўства у галіне аховы гісторыка-культурнай спадчыны.
- •Літаратура
- •Метадычныя рэкамендацыі для студэнта
- •Метадычныя рэкамендацыі для выкладчыка
Літаратура Крыніцы па курсу
Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Закон Рэспублікі Беларусь ад 9 студзеня 2006 г. // Национальный реестр правовых актов Республики Беларусь. – 2006. – №9. – 2/1195.
Аб культуры ў Рэспубліцы Беларусь: Закон Рэспублікі Беларусь ад 4 чэрвеня 1991 г. // Национальный реестр правовых актов Республики Беларусь. – 2004. – №87. – 2/1031.
Аб музеях і музейным фондзе Рэспублікі Беларусь: Закон Республики Беларусь ад 12 декабря 2005 г. // Эталон-Беларусь [Электрон. ресурс] / Нац. центр правовой информ. Респ. Беларусь. – Минск, 2008.
Гаагская конвенция 1954 года о защите культурных ценностей в случае вооружённого конфликта. – М., 1957.
Збор помнікаў гісторыі і культуры. Т. 1-7. – Мн., 1984-88.
Кодекс Республики Беларусь об административных правонарушениях. Поцессуально-исполнительный кодекс Республики Беларусь об административных правонарушениях. – Минск: Нац. центр правовой информ. Респ. Беларусь, 2007.
Конституция Республики Беларусь 1994 г. (с изменениями и дополнениями).
О Национальном архивном фонде и архивах в Республике Беларусь. Закон Республики Беларусь от 6 октября 1994 г. // Эталон-Беларусь [Электрон. ресурс] / Нац. центр правовой информ. Респ. Беларусь. – Минск, 2008.
Положение о порядке временного вывоза за границу Республики Беларусь движимых материальных историко-культурных ценностей и эталонов фиксированных нематериальных историко-культурных ценностей // Эталон-Беларусь [Электрон. ресурс] / Нац. центр правовой информ. Респ. Беларусь. – Минск, 2008.
Список памятников истории и культуры республиканского значения Белорусской ССР. В 2-х кн. – Мн., 1988.
Уголовный кодекс Республики Беларусь. Уголовно-процессуальный кодекс Республики Беларусь. – Минск: Нац. центр правовой информ. Респ. Беларусь, 2007.
Асноўная літаратура
Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь: [даведнік] / Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. - Мінск: БЕЛТА, 2009. – 68.
Мартыненко И.Э. Законодательство об охране историко-культурного наследия и прокурорский надзор за его исполнением. – Мн., 2001.
Мартыненко И.Э. Правовая защита культурного наследия: Уч. Пособие. – Мн., 2003.
Мартыненко И.Э. Правовая охрана историко-культурного наследия: учебное пособие для студентов гуманитарных специальностей учреждений, обеспечивающих получение высшего образования / И.Э.Мартыненко. - Гродно: Гродненский государственный университет, 2005. - 251 с.
Несцярчук Л.М. Ахова гiсторыка-культурнай спадчыны Беларусi. Асноўныя этапы фармiравання, сучасны стан i перспектывы. – Мн., 2003.
Самусiк А.Ф. Помнiкi гiсторыi i культуры Беларусi. – Мн., 2004.
Дадатковая літаратура
Амельчанка М. Уратаваныя каштоўнасці // Беларусь. – 2003. – №2. – С.54-55.
Антипов В. Парки Белоруссии. – Мн., 1975.
Археалогія і нумізматыка. Энцыклапедыя. – Мн., 1993.
Богуславский М.М. Международная охрана культурных ценностей. – М., 1979.
Вопросы охраны, реставрации и пропаганды памятников истории культуры( сб. ст.). / Науч. редак. и сост. Э.А.Шулепова). – М., 1982.
Вiнакураў В.Ф., Рунец Я.П. Беражы валуны // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. – 1982. – №2. – С.30-32.
Вылучэнцы на нiве культуры (1920-30 гг.) // Беларуская мiнуўшчына. – 1995. – №5. – С.26-28.
Вярнуць нацыянальныя скарбы: круглы стол па пытаннях захавання і вяртання спадчыны / В.Іпатава // Спадчына. – 1991. – №1. – С.2-9.
Вяртанне: Дакументы і архiўныя матэрыялы па праблемах пошуку i вяртання нацыянальных каштоўнасцей, якiя знаходзяцца за межамi Рэспублікі Беларусь / Беларускi фонд культуры; Рэдкал.:А.В.Мальдзiс i iнш. – Мн.,1992.
Вяртанне-3: Зборнiк артыкулаў i дакументаў / Беларускi фонд культуры. Склад А.Тоўсцiк, М.Янiцкая. Рэдкал. А.Мальдзiс. – Мн.,1996.
Гамзовіч Р. Нематэрыяльная культурная спадчына: праблема сбору, захавання, перспектывы комплекснага вывучэння // Голас Радзімы. – 2004. – 10 лют. – С.11.
Гліннік В. Ахова археалагічнай спадчыны: міжнародны і рэгіянальны ўзроўні // Каштоўнасці мінуўшчыны. – 2001. – №4.
Гліннік В. Міжнародная Рада помнікаў і мясцін // Архитектура и строительство. – 1996. – №4.
Голоса ушедших деревень / Г.Г. Нечаева [и др.], под общей ред Г.Г. Нечаевой. – Мн., 2008.
Гужалоўскі А. З гісторыі рабункаў Нясвіжскага замка // Спадчына. – 1993. – №2. – С.26-29.
Гужалоўскі А. Як рабаваліся беларускія музеі // Спадчына. – 1992. – №2. – С.56-59.
Даведка аб стане аховы i рэстаўрацыi абъектаў гiсторыка-культурнай спадчыны ў Рэспубліцы Беларусь // Культура. – 1999. – 11 снеж. – с.6.
Дзяржаўны спiс ГКК Рэспублікі Беларусь. Раздзел матэрыяльныя каштоунасцi // Культура. – 1999. – №14. – С.14.
Дучыц Л. Каменныя крыжы // З глыбі вякоў. Наш край. Вып. 2. – Мн., 2002. – С.31-47.
Дымейка А.А., Жаўнерчык В.Э. Ці ведаеце вы помнікі гісторыі і культуры Беларусі. – Мн., 1992.
Задакументаваная спадчына // Культура. – 2003.- 3-9 ліп. – с.3.
Заповедники Прибалтики и Белоруссии. – М., 1986.
Золин П.М. Памятниковедение - наука… // Вопросы истории. – 1990 –№3. – с.188-190.
Каралёва М. Сусветнавядомая Дуга Струве // Голас Радзімы. – 2005. – 8 верасн. – С.6.
Караткевiч В. Помнікi гiсторыi i культуры. – Мн., 1978.
Каштоўнасці мінуўшчыны. Кн. 1-5. – Мн., 1998-2001
Каханоўскі Г.А. Археалогія і гістарычнае краязнаўства Беларусі у 16-19 стст. – Мн., 1984.
Кисель В.П. Памятники всемирного наследия. – Мн., 2001.
Кулагін А.М. Каталіцкія храмы на Беларусі. – Мн., 2001.
Кулагiн А. Палiтыка царскага урада ў галiне аховы помнiкаў архiтэктуры (19- п.20ст.) // Матэрыялы навукова-тэарытычнай канференцыi. – Мн., 1994.
Кулагін А.М. Праваслаўныя храмы на Беларусі. – Мн., 2001.
Куфтерин В. Придет ли дед на капище святое…(об охране камней) // Центральная газета. – 1998. – 5 февр. – с.2.
Ламсадзе Л. А хто памесцяў уладар? // Культура. – 2000. – 29кр. –5мая. – №17. – с.4-5.
Лаўраўская І. Ад гэтай царквы не засталося і следу // Беларускі гістарычны часопіс. – 1994. – №2. – С.35-37.
Лакотка А. Беларускі дзяржаўны музей-запаведнік “Менка” // Беларускі гістарычны часопіс. – 1995. – №2. – С. 64-74.
Локотко А.И. Историко-культурные ландшафты Беларуси. – Мн., 2006.
Локотко А.И. Топография природных территорий и историко-культурного ландшафта Белорусского государственного музея народной архитектуры и быта. – Мн., 2005.
Ляўкоў Э. Культавыя камяні Беларусі // З глыбі вякоў. Наш край. Вып. 2. – Мн., 2002. – С.47-68.
Мазоўка В. Ахоўныя прыродныя тэрыторыі і помнікі культуры Беларусі. – Мн., 1985.
Максанова Л.В. Спасение культурных ценностей в годы Великой Отечественной войны. – М.:Наука. – 1990.
Мартыненка I. Ахова падводнай культурнай спадчыны // Беларускі гістарычны часопіс. – 2003. – №6. – С.19-23.
Мартыненка I. Праблемы прававой аховы гiсторыка-культурнай спадчыны Беларусi // Беларускі гістарычны часопіс. – 2002. – №4. – С.10-15.
Мартыненка И.Э. Наступленне адказнасцi па справах аб нанясеннi шкоды гiсторыка-культурным каштоўнасцям. // Судовы веснiк. – 1995. – №4.
Матэрыялы ІІ Мiжнароднай канферэнцыi па праблемах музеяфiкацыi ўнiкальных гiстарычных тэрыторый / уклад. Т.Джумантаева. – Полацк, 1996.
Медведев А. Зарубежное законодательство об охране памятников археологии // Каштоўнасці мінуўшчыны. – 2001. – №4.
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь: афіцыйны сайт [Электронны рэсурс] / Міністэрства культуры. – Мн., 2007. – Режим доступа: http://www.kultura.by/
Налiвайка Л.Д. Спадчына народа. // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. –1981. –№3. – С. 30-32.
Обламский В.Е. Как работает Департамент по охране историко-культурного наследия // Белорусская культура: Вопросы и ответы. Информ. сб. Ч.1. – Мн., 2002. – с.20-22.
Охрана памятников истории и культуры в России (18 – нач.20 веков). Сборник документов. – М., 1978.
Памятники природы Белоруссии. – Мн., 1986.
Сергеев А.П. Виды памятников истории и культуры по советскому законодательству // Советское государство и право. – 1990. – №9.
Суша А.А. Судьба культурного наследия христианства на территории Беларуси в годы Великой Отечественной войны.// Вестник Молодежного научного общества. – 2004. – №3. – С.48-49.
Страчаная спадчына. – Мн.,1998.
Стурейко С. Антропология культурного наследия: взгляд на Беларусь. – Мн., 2010.
Сядзібы Беларусі. – Мн., 2003.
Ткачёв М.А. Замки Беларуси. – Мн., 2005.
Ткачоў М. Замкі і людзі. – Мн., 1991.
Трусаў А.А. Беларускія сінагогі // Беларуская мінуўшчына. – 1996. – №3. – С.48-50.
Трусаў А. Чарнобыль i наша спадчына // Спадчына. – 1990. – №3. – С.2-3.
Федорук А.Т. Садово-парковое искусство Белоруссии. – Мн., 1989.
Фiлiстовiч М. Спадчына Чарнобыльскай зоны: праблемы захавання // Беларускі гістарычны часопіс. – 1994. – №3. – С.69-74.
Чантурия В. Атлас памятников архитектуры и мемориальных комплексов Беларуси. – Мн., 1985.
Чантурия Ю.В. Проблемы и опыт реконструкции исторически сложившихся районов больших городов. – М., 1987.
Чарняўскі І. Прававыя аспекты зберажэння комплексных гісторыка-культурных каштоўнасцей // Каштоўнасці мінуўшчыны. – 2001. – №5.
Чепайтене Р., Культурное наследие в глобальном мире. – Вильнюс, 2009.
Шары Г. Помнікі драўлянага дойлідства Усходняга Палесся // Каштоўнасці мінуўшчыны. – 1999. - №2.
Шлапак У. Мінуў iх век. Аб ахове помнiкаў гiсторыi i культуры // Новы час. – 2003. – №18. – С.8-9.
Шматаў В. Спадчына, якую трэба ратаваць // Беларускі гістарычны часопіс. – 1997. – №4. – С.15-24.
Шумейка М. Цяжкі шлях вяртання // Спадчына. – 1998. – №6. – С.10-24.
ЮНЕСКО: официальный сайт [Электронный ресурс] / UNESCO 1995-2006. – Режим доступа: http://www.unesco.org/ru
Яніцкая М. Куды падзеліся экспанаты 7 віцебскіх музеяў (аб музеях даваеннага часу ў Віцебску) // Голас Радзімы. – 1996. – 28 сак. – С.8.
Ярашэвіч А. “…но и чинить не надобно…” (З гісторыі аховы помнікаў) // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. –1971. –№2. – С.46-48.
ЗАДАННІ ДА СЕМІНАРАЎ
Модуль 1.
Агульнатэарэтычныя пытанні ў галіне
аховы гісторыка-культурнай спадчыны
Пасля вывучэння тэмаў модуля №1 студэнт павінен ведаць:
асноўныя паняцці, выкарыстоўваемыя ў рамках курса;
этапы станаўлення заканадаўства і справы аховы гісторыка-культурнай спадчыны ў свеце і на беларускіх землях;
дзеючую сістэму аховы гісторыка-культурнай спадчыны ў Рэспубліцы Беларусь;
умець:
правільна выкарыстоўваць існуючыя тэрміны і паняцці па разглядаемай тэматыцы;
вызначаць юрысдыкцыю органаў дзяржаўнага кіравання ў галіне аховы гісторыка-культурнай спадчыны.
