2.Берілгені

Жиынтық сұраныс пен жиынтық графигі берілген

а) сұраныс қисығының баға деңгейіне қалай әсер етеді?

б) сұраныс қисығының қозғалуы баға деңгейіне қалай әсер етеді?

в) Егер экономикада өнім өндіру 50 % қысқарса жиынтық ұсыныс қалай өзгереді?

Жауабы:

А) баға 80 – 70ке төмендейді.

Б) Нақты ЖҰӨ көлемі 200 млрд .180 млрд долларға төмендейді.

В) Ол жоғары қарай орын ауыстырады.

160 180 200

3) Берілгені:

Кестеде жиынтық сұраныс функциясының үш варианты берілген

AD1 AD2 AD3 -?

Т/k – ЖҰӨ тепе-теңдік көлемі- ?

P- тепе теңдігі-?

Баға деңгейі	Нақты ЖҰӨ көлемі.
250	1400	1900	400
225	1500	2000	500
200	1600	2100	600
175	1700	2200	700
150	1800	2300	800
125	1900	2400	900
100	2000	2500	1000

Шешуі; Р = 1225/ 7= 175

1. ЖҰӨ = 1400+1500+1600+1700+1800+1900+2000/ 7= 1700

2. ЖҰӨ = 1900+2100+2200+2300+2400+2500/ 7= 200

3. ЖҰӨ = 400+500+600+700+800+900+1000/7= 700

4. Берілгені:

MPC -2200 G- 450

C2- 1000

C1- 500 т/k T-?

I=50

Шешуі:

y= C+I+G Y= 1000+50+450= 2300

C0= C1+C2= 1500 MPC= ⌂ C/ ⌂ ( Y-T)

MPC= 800/ (2300- T) 5060- 22T= 1800

22= 1800/ 2300-T -22T= 1800-5060

-22T= -3260

T= 148,18

5. Суретте 6 жиынтық сұраныс қисығы және жиынтық ұсыныс қисығы берілген.

А) Егер оның сұраныс қисығы АД1 ден АД2 ге ,АД3 тен АД4ке ,АД5тен АД 6 ға

орын ауыстырса онда жиынтық сұраныс дмнамикасын анықтаңдар.

ә) AD1 AD2 ге орын ауыстыруы нақты ЖҰӨ мен баға деңгейінің динамикасына қалай

әсер етед?

б) AD3 AD4 ке орын ауыстыруы нақты ЖҰӨ мен баға деңгейінің динамикасына қалай

әсер етед?

в) Егер суреттегі АД қисығы солға жылжыса жиынтыұ сұраныс қалай өзгереді?

Жауабы; а) Өседі

ә) ЖҚӨ көлемі өседі.

в) Төмендейді.

Р

AS

AD1 AD2 AD3 AD4 AD5 AD6

Нақты ЖҰӨ

6.Қысқа мерзімді кезеңде жиынтық сұраныс қисығының және

көлденең жиынтық ұсыныс қисығының қиылысу нүктесі

экономикалық тепе теңдік нүктесі болып табылады.

Берілгені: Қысқа мерзімді кезеңдегі жиынтық сұраныс қисығы.

Егер Ұлттық банк ақша ұсынысын азайтса

Т/k -жиынтық сұраныс қисығы қалай өзгереді?

Шешуі:

Бұл жағдайда жиынтық сұраныс қисығы солға жылжиды.Экономикада

АД мен AS қисығы қиылысу нүктесінің ескі Е1 нүктесінен жаңа Е2

нүктесіне орын ауыстыру орын алады.

Р E1

E2

SRAS

1.Кестеде жиынтық сұраныс функциясының 3 варианты берілген АD1,

AD2, AD3. ЖҰӨ-нің тепе-теңдік көлемі мен тепе теңдік бағаны ( Р*) табыңдар.

Шешуі:

1. ЖҰӨ=

2. ЖҰӨ=

3. ЖҰӨ=

Б аға деңгейі	НАҚТЫ (1)	ЖҰӨ (2)	көлемі (3)
330 250 190 175 150 180 275	1200 1350 1500 1700 1650 1150 1360	1800 2000 1950 2100 2300 2400 2150	400 500 600 700 800 900 1000

2.Келесі мәліметтер берілген: егер өндіріс функциясы Q=9 ,

еңбекке сұраныс , еңбек ұсынысы , K=4

болса сұраныс функциясын табыңдар.

Шешуі: LD = ; 90- 90=

90=

-15w=-360 360 P=360

w=24 p=1

0

< 30<120

Жауабы:

3.Жиынтық сұранысқа күрт өзгерістер: ақша массасы-178; баға-

85; ақша айналысының жылдамдығы-15. Табу керек өндірілген өнім көлемін.

Шешуі: MV=PY; Y= Y= =

Жауабы: Y=31,4117

4.Келесі мәліметтер берілген: егер өндіріс функциясы Q=7 , еңбекке сұраныс

, еңбек ұсынысы , K=4 болса сұраныс функциясын табыңдар.

Шешуі: LD = ; 80- 80=

80=

-15w=-320 320 P=319,95

w=21,33 p=0,9998=1

> 26.675>26.6625

Жауабы:

Игіліктер нарығы

1 есеп. Өнім шығару көлемі жоспарланған шығыннан асқан кезде, онда төмендегі тұжырымдарды айтуға болады:

а) Өткізілмеген өнім қоры өседі, ал өнім шығару деңгейі төмендейді;

ә) Өткізілмеген өнім қоры өседі және өнім шығару деңгейі де өседі;

б) Өткізілмеген өнім қоры төмендейді, ал өнім шығару деңгейі өседі.

Шешуі. Дұрыс жауапты табу үшін Кейнс кресі диаграммасын пайдалану керек.

Берілген есеп бойынша, экономика тепе-теңдік өнімнің Yₒ оң жағында тұр, өйткені нақты өнім жоспарлы шығыннан асып тұр. Айталық, нақты өнім Yı-ге тең. Мұндай өндіріс деңгейінде жиынтық ұсыныс жиынтық сұраныстан артық, өткізілмеген өнім фирманың тауар қорында тұрып қалады және олар көбейеді. Бұл жұмысбастылықты және өнім шығаруды азайту керектігінің белгісі: өнім шығару Yı-ден Yₒ-ға бірте-бірте төмендейді. Сондықтан дұрыс жауап – а.

2 есеп. Берілгені:

Салықтар – 2200

Мемлекеттік трансферттер – 400

Мемлекеттік қарыз – 200

Тұтыну шығыны – 150

Т/к: мемлекеттік қор жинағын (S)-?

Шешуі: S= T-TR-N-G

S= 2200-400-200-150=1450 артықшылық

3 есеп. Тұтынуға шекті бейімділік – 2200,

тұтыну өзгерісі – 1000.

C=800

I=50%

G=450 болса салық көлемін тап.

Шешуі: Y=C+I+G

Y=1800+50+450=2300

∆C= Cı+C=1800

MPC =1800 ⁄ ∆(2300-T)

22= 1800 ⁄ 2300-∆T

5060-22∆T=1800

-22T=1800-5060

-22T= -3260

T≈ 148.18

4 есеп. Алғашында экономика өзінің әлуетті (Y) деңгейінде жұмыс істейді дейік. Кейіннен шок әсерінен әрбір баға деңгейі белгісінде жиынтық сұраныс төмендейді. Бұл қатаң баға жағдайында тудырады:

а) Жұмыссыздық деңгейінің жоғарылауын;

б) Экономикадағы капитал қорының азаюын;

в) Әлуетті ЖҰӨ төмендеуін;

г) Жұмыс айлығының және бағаның жоғарылауын.

Шешуі: Экономикада бастапқы тепе-теңдік Е нүктесінде тұрады, жиынтық ұсыныс қисығы LRAS (әлуеттік шығару деңгейінде Y*) және жиынтық сұраныс қисығы AD қиылысқан жерде.

Қысқа мерзімді жиынтық ұсыныс қисығы SRAS берілген бастапқы тепе-теңдік баға деңгейінде өтеді. Қатаң баға жағдайы экономиканың қысқа мерзімді жұмыс істеу кезеңін байқатады.

5 есеп. Экономикада мемлекеттің қатысуынсыз жинақ және инвестиция келесі түрде берілген:

S= 0,5y - 50; I= 175 – 25i

Мемлекеттің пайда болуымен қатар тұрақты табыс салығының қойылымы 10 % және жинақталған салықтар игіліктерге жұмсалды. Онда жинақ функциясы мынадай түрде болады: S = 0,5y^v - 50.

Мемлекеттің пайда болуына дейінгі және кейінгі IS қисығын анықтаңыз: а) аналитикалық; б) графикалық.

Шешуі: а) IS қисығының бастапқы теңдігі келесі теңдеуде анықталады: 0,5у - -50 = 175 – 25i => у = 450 – 50i. Мемлекет пайда болғаннан бастап нарықтағы тепе-теңдік мынадай болады: S + Т= I + G. Осыған сәйкес 0,5(y – 0,1y) - 50 + 0,1y = 175 – 25i+ 0,1y => y = 500 - 55,56i.

б)

6 есеп. Үкімет бір мезгілде мемлекеттік шығындар

мен салықтарды бірдей бағада қысқартады. Бұл жағдайда

жиынтық сұраныс IS қисығына қалай әсер етеді?

Шешуі: Жиынтық сұраныс қысқартылған мемлекеттік

шығындар көлеміне төмендейді. Дәлелдеуі:

y = C_yV(y-T_yy)+I + G Δy = C_yV(Δy-ΔT_yΔy)+ ΔG ΔI = 0.

Шартқа сәйкес ΔТ_yΔу = G

Одан әрі Δy = C_yV (Δy - ΔG) + ΔG = Δy = ΔG.

7 есеп. Отандық өнімдерге деген үй шаруашылығының

сұраныс функциясы С = 0,5у + 50, ал өндірушілердің

инвестицияға сұранысы I = 400 – 50i. Мемлекет 100

бірлік сатып алады. IS қисығының теңдеуін құрыңыз.

Шешуі:

IS қисығы - у, i жиынтығы, осыған сәйкес нарықта

мынадай тепе-теңдік орнайды:

y = C + I+ G; у = 50 + 0,5у +400 - 50 i + 100 =>у = 1100- 100 i.

8 есеп. Экономика келесі көрсеткіштермен сипатталады:

C=300+0,8

I=200+0,2

Nₓ=100-0,04

G=200

Т/к: табыстың тепе-теңдік деңгейін

Шешуі: Y=C+I+G+Nₓ

Y=300+0,8+200+0,2+100-0.04+200=800,96

9 есеп. Міндетті резерв нормасы (rr) 20%, коммерциялық

банк мемлекеттің 5%-н артық резерв ретінде сақтап отыр.

Егер де депозиттер көлемі 85000 тг. болса, банк несие беру

үшін қалай ең жоғарғы чекті соманы пайдалана алады?

Шешуі:

R=20%+5%=25%

D=85000

85000-100%

x-25%

x=21250

R=21250

85000-21250=63750

63750-осы ақшаны банк несиеге бере алады

10 есеп. Экономика төмендегі мәліметтермен өрнектелген:

Нақты табыс 4000долл. Тұтынудың шекті бейімділігі MPC= 0,8. Тепе-теңдік табыс Y*=4200долл.

Т/к: а) Экономика тепе-теңдік жағдайда болуы үшін (Y*=4200долл.) мемлекеттік шығындар қалай өзгеруге тиісті?

ә) Экономика тепе-теңдік жағдайда болуы үшін салық түсімі қалай өзгеруге тиісті?

Шешуі:

а) ∆Y=∆Gₓ мемлекеттік шығындар мультипликаторы (М) (мұндағы ∆Y – табыстың өзгерісі, ∆G – мемлекеттік шығындар өзгерісі).

∆Y=Y*-Y=4200долл.-4000долл.=200долл.

M=1 ⁄ 1-MPC=1 ⁄ 1-0,8=1⁄ 0,2=5

200=∆G x 5 →∆G=40, демек мемлекеттік шығындар 40 долларға өсті.

ә) ∆Y=∆T* салық салу мультипликаторы

Салық салу мультипликаторы = - MPC ⁄ MPS= - 0,8 ⁄ 0,2= -4

200= ∆T x (-4)

∆T= -50, демек салық 50 долларға азаюға тиісті.

Инфляция

Есеп 1: Бір нанның бағасы қаңтар айында 60 теңге болған.

1 наурыздағы көрсеткіш бойынша баға инфляция әсерінен

10%-ға жоғарылаған. Наурыз айындағы баға қанша?

Шешуі:

60/100=0.6 теңге -1%

10%=0.6*10=6теңге

60+6=66 теңге Жауабы: 66 теңге

Есеп 2: Тұтыну баға индексі өткен жылы - 110,

ал осы жылы -121. Осы жылдың инфляция деңгейінің

қарқыны қандай? Бағаның екі еселенуіне қанша уақыт керек,

егер инфляция деңгейі жылына 2%, 3%, 5%, 10% болса?

Шешуі:

1) Инф. қарқыны: i=(121-110)/112=0,1 (10%).

Сонымен қатар баға деңгейі: 1+0,1=1.1 өсті

2.«70-ереже» бағалардың екі еселенуіне

керекті жылдарды есептеп береді:

i=2% кезде, t=70/2=35 жыл

i=3% кезде t=70/3=23,3 жыл

i=5% кезде t=70/5=14 жыл.

егер i=10% кезде t=70/10=7 жыл

Есеп 3: 2000 жылы тұтыну баға индексі 154,5 тең болса, 2001 жылы

158,2 болды. Анықтау керек 2001 жылдың инфляция қарқынының деңгейін?

Шешуі: инф. қарқыны = (158,2 – 154,5)/154,5 * 100=2,3%

Есеп 4: Арман мен Ерланда жылдың басында 1000 долл. ақша болды

. Ерлан ақшасын 6,8% бен банкке салды. Ал Арман өзінде сақтап қалды

. Жылдың соңындағы инфляция деңгейінің 13% болған жағдайында:

ақшалардың салыстырмалы құны және Ерланның пайдасының мөлшері?

Шешуі: 1000*6,8/100=68долл; 1000+68=1068 Ерлан ақшасы

1000*13/100=130долл. 1068-130=938 долл.-

Жыл соңындағы 1000 долл. мөлшері

Есеп 5: Банк тұтынушыға баға өзгермелі жағдайында бір жылға 5%

100000теңге несие беруге келісті, бірақ келесі жылға дейін инфляция 6% өсті.

Осы жағдай кімге тиімді?

Шешуі: 5*100000/100=5000; 100000+5000=105000 алу керек банк

Бірақ инфляция 6% болғандықтан сатып алу қабілеттілігі:

6*100000/100=6000; 105000-6000=99000; Бұл жағдай

тұтынушыға тиімді

Инфляция және жұмыссыздық