7.Функционалды өзіндік құнды калькуляциялау: қызмет ортасы және қызмет факторлары.
Кәсіпорын қызметтері процестер немесе жұмыс операциялары түрінде қарастырылады. Есепті кезең ішіндегі кәсіпорын шығындары сомасы н/е белгілі бір өнім түріне шығындар сомасы жиынтық операциялар мен процестердің орындалуына кеткен шығындар есебінде анықталады.
Қолданылу шарттары:
1)Қызметтер мен операциялардың түрлерін белгілеу;
2)Жұмыс жасап жатқан бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру
3)Персоналдардың қосымша білім алуы
Артықшылықтары:
1)Нақты өнімге үстеме шығындарды қатыстылыққа байланысты белгілі дәрежеде көбейту, анығырақ өзіндік құнды калькуляциялау;
2)Шығындар жасау процесімен алынған ақпараттар ара/ғы байланысты қалыптастырады.
Кемшіліктері:
Бухгалтерлік есеп жүйесінде маңызды өзгерістерді талап етеді ж/е басқаруға кететін шығындарды өсіретін ақпарат жүйесінің болуын қажетсінеді.
8. Стратегияны енгізу және баланстандырылған (сәйкестендірілген) бағалау көрсеткіштері.
Басқарушылық есебі бойынша бухгалтер шоттарды енгізу функциясын орындайды, ол компанияның стратегиясында маңызды орын алады. Оның есептілік жасау түрінде қатысуы менеджерге стратегияның орындау барысында оң мәнге ие болуын бақылауға көмектеседі. Көптеген компаниялар таңдалған стратегияның орындалуын басқару үшін баланстандырылған (сәйкестендірілген) бағалау көрсеткіштерін қолданады. Баланстандырылған (сәйкестендірілген) бағалау көрсеткіштері мақсат пен ұйымның стратегиясынан стратегияның орындалу бағыттарын көрсететін өзара байланысқан көрсеткіштер жиынтығына өтуге мүмкіндік береді. Баланстандырылған (сәйкестендірілген) бағалау көрсеткіштері тек қана қаржылық емес, қаржылық емес мақсаттарға жетуге бағытталған. Баланстандырылған (сәйкестендірілген) бағалау көрсеткіштері келесі 4 аспектілер бойынша ұйымның қызметін бағалауа мүмкіндік береді:
Қаржылық;
Клиенттермен жұмыс;
Ішкі бизнес-процестер;
Даму мен өсу мүмкіндіктері.
Компанияның стратегиясына әрбір аспекті бойынша ұйымның бағалау критерийлері байланысты. Баланстандырылған (сәйкестендірілген) бағалау көрсеткіштері түсінігі қаржылық және қаржылық емес бағалау көрсеткіштерін келтірумен тығыз байланысты. Бұл жағдайда бір ғана есептілік қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді қызмет нәтижелері туралы ақпарат береді. Бұл менеджерлерге тоқсандық табыс сияқты қысқа мерзімді қаржылық көрсеткіштерге ғана емес, ал қаржылық емес, компанияда орындалып жатқан күнделікті көрсеткіштерге де назар аудартуды қажет етеді.Көрсеткіштері: операциялық табыс,инвестиция рентабельділігі, жиынтық пайда деңгейі, экон-қ қосылған құн т.б.
Қаржылық аспект – бұл аспект стратегияның пайдалылығын бағалау мақсатында
пайдаланылады.
Клиенттермен жұмыс аспектісі – бұл жағадайда мақсатты нарық сегментін анықтау мен сол сегменттегі компанияның орнын бағалауға мүмкіндік береді. Көрсеткіштері: тұрақты клиенттер пайызы, тапсырыстың орындалу уақыты, нарық деңгейі т.б.
Ішкі бизнес-процестер– бұл аспект бизнес-процестерді құрастыру операцияларын зерттеп білуге және клиенттермен жұмыс жасау бойынша жақсы көрсеткіштерге жетуге мүмкіндік береді. Көрсеткіштері: өндірістік потенциал, жаңа өнім (қызмет) саны, ақау пайызы, жаңа клиенттер саны т.б.
Даму мен өсу мүмкіндіктері аспектісі – бұл аспект сатып алушылардың қажеттілігін қанағаттандыратын технологиялар, қызметтер, өнім түрлерін жасап шығаруға мүмкіндік береді. Көрсеткіштері: жұмысшылардың білім деңгейі, процестердің үлесі, ақпараттық жүйелерді қолдану мүмкіндіктері т.б.