- •5В050600 «Экономика»
- •Астана 2012 ж.
- •Астана 2012 ж.
- •Оқу уақытының таралымы
- •Сандық эквивалент ( Иц) Қс., %-дық көрсеткіш бойынша қорытынды бағаға ауыстырылады, қорытынды баға шкаласы көрсетіледі
- •Глоссарий
- •6. Дәріс кешені Лекция 1. Стратегиялық менеджмент стратегиялық жоспарлаудың бастапқы позициясы ретінде
- •Лекция 2. Стратегиялық жоспарлаудың ғылыми –теориялық негіздері
- •1. Стратегиялық жоспарлаудың анықтамасы және процедуралары.
- •2.Экономиканы басқаруда стратегиялық көзқарастың артықшылықтары.
- •3. Стратегиялық жоспарлау оны жүзеге асырудың маңызды құралы ретінде.
- •2. Стратегиялық жоспарлаудың ғылыми – теориялық негіздері.
- •3. Стратегиялық жоспарлау теориясының зерттеу затты және оның экономикалық ғылымдар жүйесіндегі орны
- •1. Стратегиялық жоспарлау логикасы.
- •2. Стратегиялық жоспарлау методологиясының принциптері.
- •3. Стратегиялық жоспарлаудың қағидалары.
- •4. Эксперттік және эвристикалық әдістер.
- •5. Әлеуметтік – экономикалық әдістері.
- •6. Тікелей инженерлік – экономикалық есептеу әдістері.
- •7. Баланстық әдіс.
- •7. Экономикалық – математикалық әдістер.
- •2. Стратегиялық жоспарларды жүзеге асыруды қр Үкіметі қызметінің негізгі бағыттары:
- •3. Экономиканы және бюджетті жоспарлау Министрлігі
- •1. Стратегиялық жоспарлардын құрылымы және әзірлеу кезеңдері.
- •2. Ағымдағы жағдайға баға беру.
- •3. Жоспарлау обьектісінің басым және осал тұстарын талдау.
- •5.Орындалу кезеңдері және мақсаттар.
- •6. Стратегиялык жоспар көрсеткіштерінің жүйесі және ерекшеліктері.
- •1. Макроэкономикалық және құрылымдық көрсеткіштердің мәні мен құрамы.
- •2. Макрожоспарлаудың мақсаты және қағидалары.
- •Тақырып: Стратегиялық жоспарлауды «Қазақстан-2030» бағдарламасының маңызы.
- •Жоспары:
- •1.Стратегиялық шешімдерді әзірлеу.
- •2.Стратегиялық жоспарлаудың жүзеге асырылатын шаралар.
- •Тақырып:Стратегиялық жоспарлаудың объективтік тарихы.
- •Жоспары:
- •1.Стратегиялық жоспарлаудың басқару объектісі.
- •2.Стратегиялық бағдарламалар.
- •Тақырып: Қазақстан Республикасының 1997 жылғы Қазақстан халқына жолдауы және «Қазақстан -2030» стратегиясы.
- •Жоспары:
- •1.Қр Үкіметінің негізгі міндеті.
- •2.Қр Үкіметінің белгілейтін негізгі бағыттар.
- •Тақырып.Қазақстан экономикасының 1991 - 2003 жылдар арасында дамуы және проблемалары.
- •Жоспары.
- •1.Қр экономикасы мен демократиялық процестердің дамуы.
- •2.Стратегиялық мақсат.
- •1.Әлеуметтік-стратегиялық жоспарлау пәні
- •2.Әлеуметтік экономикалық процестерді мемлекеттік реттеу
- •Тақырып:Стратегиялық жоспарлау пәнінің негізгі бөлімдері.
- •Жоспары:
- •1.Әлеуметтік-экономикалық даму.
- •2.Ғылыми негіздеу менеджменті.
- •Тақырып:Мемлекет – сыртқы бақылаушы.
- •Жоспары:
- •1.Мемлекеттің белсенді іс-шаралары.
- •2.Қосымша шаралар.
- •Тақырыпы:қр Үкіметі қызметінің негізгі принциптері.
- •Жоспары:
- •2.Үкіметтің іс-қимылы.
- •Шартты түрде экономикалық саясатты басқару схемасы төмендегідей:
- •Тақырып:Ішкі саяси тұрақтылық және қоғамның топтасуы.
- •Жоспары:
- •2.Үкіеттің іс-қимылы.
- •Тақырып:Макроэкономикалық тұрақтандыру.
- •Жоспары:
- •1.Мемлекеттік экономикалық саясат.
- •2.Ақша эмиссиясы.
- •Жоспары:
- •1.Нормативті құқықтық базасы.
- •2.Салық реформасы.
- •Қазақстан Республикасының экономикасының дамуының негізгі
- •Тақырып:Зерттеу процесін жүргізу үш формасы.
- •Жоспары:
- •1.Гипотеза.
- •2.Болжам.
- •3.Жоспар.
- •Қарапайым материалдық баланс
- •Тақырып:Халықты әлеуметтік қорғау мен қамтамасыз ету.
- •Жоспары:
- •1.Мемлекеттік реттеудің бъективті қажеттілігі.
- •2.Макро және микроэкономикалық көрсеткіштері
- •ТақырыпАдамның тіршілік әрекетінің табиғи ортасын зерттеу.
- •Жоспары.
- •1.Ерікті кәсіпкерлікке қатысушылардың өндірістік қызметінің сыртқы нәтижесін төмендету.
- •2.Экологияның кең ауқымды мәселелерін шешу.
- •Жоспары.
- •1.Стратегиялық жоспарлау.
- •2.Болжау мен жоспарлаудың ғылыми-методикалық ролі.
- •Тақырып:Жоспарлаудың ғылыми негіздері.
- •Жоспары:
- •1.Жоспарлау қағидалары.
- •2.Әлеуметтік сипаттағы нақтылы мәселелердің тиімді шешімі.
- •Жоспары:
- •1.Мароэкономикалық тұрақтылықтың мағынасы.
- •Тақырып: Әлеуметтік саясат.
- •Жоспары:
- •1.Адамдардың сұранысы мен қажеттіліктері.
- •2.Жұмыс орындары жасақтау.
- •Жоспары:
- •1.Халықаралық жауапкершілік.
- •2.Табиғатты қорғау проблемасы.
- •3.Энергетикалық қауіпсіздік.
- •Жоспары:
- •1.Стратегиялық жоспарлау жөніндегі агенттік.
- •2.Болжамды зерттеп дайындау процесі.
- •Тақырып:Қазақстанның жаңа өңірлік және геосаяси жауапкершілігі
- •Тақырып: Стратегиялық жоспарлаудың ғылыми-теориялық негіздер.
- •Жоспары:
- •1.Ғылыми-методикалық ролі.
- •2.Ғылыми-практикалық негіздер.
- •Тақырып:Стратегиялық жоспарлау негізгі мемлекеттік реттеу.
- •Жоспары.
- •1.Қр экономикасының нарықтық моделі.
- •2.Мемлекеттік реттеудің ролі.
- •Тақырып: Макроэкономикалық реттеу барысында менеджмент.
- •Жоспары:
- •1.Макроэкономикалық құрылымдық.
- •2.Экономикалық заңдар жүйесі.
- •Тақырып:Қазақстан тұрақтылық және жаңару жолдары.
- •Жоспары:
- •1.Экономиканың даму стратегиясы.
- •2.Қазақстандағы мемлекеттік саясат.
- •Тақырып:Қазақстан Республикасының Прездентінің 2007 жылғы жолдауына шешімін табу керек мәселелер мен ұсыныстар.
- •Жоспары:
- •1.Әлеуметтік-экономикалық қатынастардың жаңаруы.
- •2.Ішкі және сыртқы саясаттың бағыттары.
- •Тақырып:Әлеуметтік саладағы мәселелерді орындау мен дамудың негізгі бағыттары.
- •Жоспары:
- •1.Әлеуметтік мәселелер.
- •2.Әлеуметтік мәселелердің даму бағыттары.
- •Тақырып:Болжау мен жоспарлау-шаруашылықты жүргізу механизмінің басты құрамдас бөлігі
- •Жоспары:
- •1.Экономиканы жоспарлы дамыту
- •2.Жоспарлау мен болжаудың алғы шарттары
- •Тақырып: Жоспарлау мен болжау – қоғамық өндірістің дамуы.
- •Жоспары:
- •1.Мақсатқа жету жолындағы іс-әрекеттер.
- •2.Жоспарлау мен болжаудың бағыттары.
- •Жоспары.
- •1.Жоспар жүйесі
- •2.Болжау жүйесі
- •Тақырып: Жобалаудың және болжаудың принциптері мен әдістері
- •Жоспары:
- •1.Жобалаудың принциптері
- •2.Болжаудың әдістері
- •Тақырып:Индикативті жоспарлау
- •Жоспары:
- •1.Жоспарлаудың мақсаты
- •2.Стратегиялық жоспар
- •Тақырып:Бизнес-жоспар және оны жасау әдістемесі
- •Жоспары:
- •1.Бизнес ұғымы
- •2.Бизнес жоспардың тараулары
- •Тақырып.Ауыл шаруашылығында бизнес-жоспар жасаудың кейбір ерекшеліктері
- •Жоспары:
- •1.Бизнес-жоспардың ерекшеліктері
- •2.Кәсіпорынның негізгі көрсеткіштері
- •Жоспары:
- •1.Жоспарлаудың Солтүстік Америкалық жүйесі
- •2.Азиялық жоспарлау жүйесі
- •Тақырып:Жоспарлау- басқарудың негізгі функциясы
- •1.Билікті және жауапкершілікті бөлу
- •2.Басқарудағы ақпараттар
- •Тақырып:Кәсіпорынды жоспарлау
- •1.Нарықтық қатынастарға өту кезеңінде жоспарлаудың мазмұны
- •2.Стратегия мазмұны
- •Тақырып: Жоспарды жасаудың нормативті базасы
- •1. Жоспарды жасаудың нормативті базасы
- •2.Жоспардың бөлімдерінің көрсеткіштері
- •Жоспарлаудың басты мағынасы ол жұмыстың тиімділігі мен бөлімділігін артырудан тұрады, ал олар өз кезегінде мыналар арқылы жүзеге асырылады:
- •Тақырып:Оперативті- өндірістік жоспарлау және өндірісті реттеу
- •Жоспары:
- •1.Оперативті жоспарлаудың мазмұны және міндеттері
- •2.Өндірісті оперативті реттеуді ұйымдатыру
- •Тақырып:Мамандар мен еңбекті жоспарлау әдістемесі
- •Жоспары:
- •1. Мамандар мен еңбекті жоспарлау әдістемесі
- •2.Еңбек өнімділігінің өлщемдері мен көрсеткіштері
- •Тақырып:Өндіріс шығындарын, пайда және рентабельділікті жоспарлау
- •Жоспары:
- •1.Кәсіпорынды қаржымен қамтамасыз ету
- •2.Өндіріс шығындарын жоспарлау
- •3.Өндіріс шығындарын азайту жолдары
- •Жоспары:
- •1.Қызметкерлер мансабының түсінігі
- •2.Мансапты дамыту
- •Жоспары:
- •1.Жоспарлы бюджеттеу.
- •2.Бюджеттеу процесі.
- •Жоспары:
- •1.Бюджеттер жүйесінің құрылымы.
- •2.Жоспарлаудың әдістемесі.
- •Тақырып:Қаржылық жоспарын жасау.
- •Жоспары:
- •1.Қаржылық жоспардың көрсеткіштері.
- •2.Бюджеттердің түрлері.
Сандық эквивалент ( Иц) Қс., %-дық көрсеткіш бойынша қорытынды бағаға ауыстырылады, қорытынды баға шкаласы көрсетіледі
Пән бойынша студенттің жалпы бағасы
Әріптік жүйе бойынша бағасы |
Сандық эквива лент баллы |
%-тік мазмұны |
Дәстүрлі жүйе бойынша бағасы |
А А- |
4,0 3,67 |
95-100 90-94 |
өте жақсы |
В+ В В - |
3,33 3,0 2,67 |
85-89 80-84 75-79 |
жақсы |
С+ С С- Д+ Д |
2,33 2,0 1,67 1,33 1,0 |
70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 |
канағаттанарлық |
F |
0 |
0-49 |
канағаттанарлықсыз |
Глоссарий
6. Дәріс кешені Лекция 1. Стратегиялық менеджмент стратегиялық жоспарлаудың бастапқы позициясы ретінде
1. Стратегиялық менеджмент түсінігі.
Стратегия жалпы алғанда фирманың нарықтағы позициясын нығайтуға, тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға және алға қойылған мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған басқару жоспары болып табылады. Басқарушылар компанияның қай бағытта дамитынын анықтау үшін, оның әрекет етуі барысында негізделген дұрыс шешімдер қабылдау үшін стратегия жасайды. Басқару жоспары фирманың барлық негізгі қызметтері мен бөлімшелерін қамтиды: жабдықтау, өндіріс, қаржы, маркетинг, мамандар, ғылыми зерттеулер және әзірлеулер, осылардың әрқайсысының фирма стратегиясында өз рөлі бар. Стратегиялық таңдау жасау дегеніміз бүкіл компания бойынша жинақталған бизнес – шешімдер мен бәсекеге қабілетті әрекеттерді бір ортақ жүеліге келтіру.
Стратегия әзірлеу менежменттің негізгі қызметтерінің бірі болып табылады. Стратегиялық менежменттің бес міндеті:
әрекет ету сферасын айқындау және дамудың стратегиялық бағыттарын қалыптастыру:
стратегиялық мақсаттарды және соларға қол жеткізетін міндеттерді алға қою:
қойылған мақсаттармен өндірістік әрекет нәтижелеріне қол жеткізуге бағытталған стратегияны қалыптастыру:
стратегиялық жоспарды жүзеге асыру:
әрекет нәтижелерін бағалау және қажет болған жағдайда стратегиялық жоспардың немесе оны жүзеге асыру әдістерін өзгерту.
Фирманың миссиясын анықтай отырып менеджер компанияның әрекет ету сферасын анықтайды. Менеджер фирманың немен айналысатынын, яғни әрекет ету сферасын стратегиялық тұрғыда ойластырып оның ұзақ мерзімді даму концепциясымен үйлестірілуі қажет.
Нақты мақсаттарды анықтау жалпы миссияны анықтаудан жетістікке қол жеткізуге көмектесетін жекелеген жұмыс жоспарларына көшуге көмектеседі. Жоспарланған мақсаттар қысқа және ұзақ мерзімді болуы мүмкін. Қысқа мерзімді мақсаттар күтілген нәтижеге тез арада қол жеткізуге бағытталса, ұзақ мерзімді мақсаттар ұзақ мерзімді перспективада жұмыс көрсеткіштерін жақсарту және жағдайды нығайту үшін қазір не істеу қажеттілігін ойлануға мәжбүр етеді.
Мақсаттар қаржылық және стратегиялық болып екі типке бөлінеді. Қаржылық мақсаттар (пайда көлемі, инвестиция қайтарымы, нақтылы ақша ағымы, займдар мен дивиденттер мөлшері сияқты көрсеткіштердің артуы) міндетті себебі қаржы жетіспеген жағдайда компанияның өсуіне және өркендеуіне қажетті ресурстар болмай қалады. Стратегиялық мақсаттар (анағұрлым жоғары өсу қарқынын қамтамасыз ету, нарықтағы үлесін арттыруға, өнімдермен қызметтердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру, шығындардың төмен деңгейіне қол жеткізу , фирманың репутациясын жақсарту) компанияның нарықтағы бәсекелік позицияларын нығайтуға бағытталған.
Мақсат – бұл күтілген нәтиже, ал стратегия – соған қол жеткізу. Стратегияны анықтау үшін фирманың ішкі жағдайын және сыртқы факторларын мұқият зерттеу қажет. Стратегия , әдетте , алдын-ала ойластырылған мақсатқа бағытталған әрекеттерден және күтпеген жағдайлар мен күшейген бәсекелестік күреске реакциядан тұрады. Нарықтағы жағдай үнемі өзгеріп отырады, технологиялар саласындағы жаңалықтар, бәсекелестердің нарыққа жаңа тауарды сәтті шығаруы, жаңа мемлекеттік саясат немесе регломентация қандайда бір саладағы сатып алушылар мүдделерінің кеңеюі және т.с.с. , яғни барлық стратегиялық әрекеттерді алдын-ала, ешбір өзгеріссіз болжау мүмкін емес.
Стратегияны жүзеге асыру үшін белгіленген мерзімде күтілген нәтижеге қол жеткізу үшін не істеу қажеттілігін түсіну қажет және ол келесі негізгі кезеңдерден тұрады:
стратегияның сәтті орындалуы үшін ұйымдастыру мүмкіндіктерін жасау;
қаражатты тиімді орналастыру мақсатында бюджетті басқару;
стратегияның жүзеге асырылуын қамтамасыз ету фирма саясатын анықтау;
қызметкерлерді тиімдірек жұмыс істеуі үшін ынталандыру;
қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін компания ішінде қолайлы атмосфера жасау;
компания персоналына өздерінің стратегиялық рөлдерін күнделікті тиімді атқаруы үшін ішкі жағдайлар жасау;
алдыңғы қатарлы тәжірибелер мен технологияларды қолдану;
стратегияның орындалу барысын жіті бағалайтын ішкі басшылықты қамтамасыз ету.
Ұзақ мерзімді бағыттар, компания әрекетінің бағыты өзгертуі, басқару міндеттері қайта қаралуы мүмкін. Даму бағытының өзгеруі, жаңа мақсаттар , нарықтағы ауытқулар, яғни ұйымның ішіндегі және сыртындағы жағдайлардың өзгеруі стратегияға түзетулер енгізуді талап етеді, сондықтан стратегиялық менеджмент – үнемі қозғалыстағы, үздіксіз үдеріс.
