Қорытынды

Бүгінгі таңда күннен-күнге бор өнімдеріне сұраныс артып жатқандықтан практикалық маңызды бораттардың синезінің жаңа технологияларын жасауға көңіл бөлу керек. Сондықтан еліміздегі бор шикізатын жедел синтездеуге кешенді зерттеу жұмыстарын жүргізу қажет . Осыған орай, бұл зерттеу жұмысында:

1. Алғаш рет Na(CH₃COO)₂ - H₃BO₃ - H₂O жүйесіндегі компоненттердің 50^оС температурадағы ерігіштігі мен физикалық қасиеттері зерттелді.

2. Зерттелген жүйелерде қатты фаза ретінде NaB₅O₈ 5H₂O құрамды натрий пентабораты түзілетіні анықталды. Алынған мәліметтер ИҚ-спектроскопия және рентгенфазалы анализ әдістерімен дәлелденді.

3. Кальций тетраборатын алудың оптималды жағдайлары (араластыру уақыты 1,5 сағат, температурасы 50^оС, рН=5,16-5,34) орнатылды.

4. Натрий пентаборатын синтездеудің технологиялық сызбасы жасалды.

Бітіру жұмысында Na(CH₃COO)₂ - H₃BO₃ - H₂O үштік жүйесінің 60^оС температурадағы ерігіштігінің нәтижелері келтірілмеді. Себебі, температура өскен сайын компоненттердің ерігіштік қабілеті артып, экономикалық жағынан тиімсіз болып табылады.

Бұл ғылыми-зерттеу жұмысының құндылығы халық шаруашылығында маңызды болып табылатын аса таза бораттарды алудың технологиялық процесін жеделдету. Сонымен қатар, республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуын, отандық кедей бор шикізатын үнемдеп, маңызды бораттарды синтездеудің минитехнологиясын құруды қамтамасыз ету болып табылады.

Алынған мәліметтер натрий пентаборатын синтездеудің аз тонналы өнеркәсібін құруға мүмкіндік береді.

Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1 Бетехтин А.Г. Курс минерологии. – М.: Химия, 1961. - С. 150.

2 Кунанбаева Г.С. Растворимость в многокомпонентных системах, сожержащих борную и фосфорную кислоты, бораты и фосфаты натрия: Автореф. Хим. ғыл. канд. дис, 1999. - C.22.

3 Кешан А.Д.Синтез боратов в водном растворе и их исследование. – Рига. АН Латв.ССР, 1955. - C.180.

4 Кашкаров О.Д., Аникина Л.Б. Вопросы добычи и переработки галургического сырья. Труды ВНИИГ. – 1974. - C.791

5 Ткачев К.В., Плышевский Ю.С. Технология неорганических соединений бора. – Л.: Химия, 1983. - С. 27-32.

6 Бораты и боратные системы. - Рига:Зинатне,1978. - С. 148.

7 Звиедре И.И.,Иевиньш А.Ф. Бораты и боратные системы. – Рига:Зинатне, 1978. - С.48-59

8 Adams R.M. Boron, metallo-boron compounds and borates. 1964. - p. 765

9 Каражанов Н.А. Кинетика растворения боратов и других природных солей // Журнал прикладной химии.-1983. - Т.36, № 12. - С.2642-2649.

10 Курнаков А.Г.Тройные и четверные системы с борной кислотой.В сб.:Химия боратов. – Рига:АН Латв.ССР, 1953. - С.45-66.

11Валяшко М.Г., Годе Г.К.О связи формы выделения боратов из растворов с величиной их рН // Журн.неорг.хим. - 1960. Т. 5, вып. 5. - С. 13-17, 13-28.

12 Справочник по растворимости. - Т.1.Кн.1 // Под ред.Коган В.Б., Фридман Ф.М., Кафаров В.В. М.-Л.: АН СССР, 1961. - С. 138.

13 Беремжанов Б.А., Хазиханова Б.Х., Савич Р.Ф., Калачева В.Г. Растворимость в системе при 25 и 50^oС. – В кн.: Химия и хим. технология. - Алматы, 1978. - С. 24-32.

14 Немодрук А.А., Каралова З.К. Аналитическая химия бора. АН Гр.ССР, 1965. - С.102-103.

15 Васильева М.Г.,Лилыкина В.М.,Махарашвили И.А. и др. Анализ бора и его соединений.-М.:Атомиздат, 1965. - С. 268.

16 Химия боратов//Изв.АН Латв.ССР.Материалы совещания по вопросам химии боратов, 1953. - С. 13-14.

18 Петрапавловский И.А., Торочешников Н.С.Теоритические основы технологии бора, 1977. - Т. 11, № 3, - С. 470-471.

19 Омаров Т.Т., Танашева М.Р.Бор қосылыстарының химиясы мен технологиясы.-Алматы:Қазақ университеті, 2002. - С. 40-62, 133-135.

20 К.В.Ткачев Исследование технологии борной кислоты Автореф. канд. дисс: - Пермск. политехн. ин-т, 1970. - C.55-56

21 Соколовский А.А., Яхонтова Е.П. Применение равновесных диаграмм растворимости в технологии минеральных солей. - М.: Химия, 1982. - С. 263.

22 Наймушина Р.Ф. Взаимная растворимость в системе H₃BO₃ - MgSO₄ - H₂O при 0^o и 50^oС. Сб. трудов ИНХ Каз.ССР. - Алматы, 1964. - Т.10, - С. 167-174.

23 Беремжанов Б.А.,Цыганкова И.И. Исследование экстракционной системы H₃BO₃-H₂O-H₂SO₄-изо-C₅H₁₁OH // Химия и хим.технология. - Алматы:КазГУ, 1974.-Вып.16. - С. 44-49.

24 Танашева М.Р., Беремжанов Б.А., Цыганкова И.И.Растворимость борной кислоты в смесях пропилового спирта с различными разбавителями // Журн.неорг.химии.1979. - Т. 24. - С. 25-26.

25 Индерские бораты. - М.:Изд.АН СССР, 1938. - С. 122.

26 Петрова О.В. Взаимодействие борной кислоты с некоторыми алифатическими амидами и аминами.дисс.канд.хим.наук, 1984. - С. 1-2.

27 Николаев А.В. Физико-химические изучение боратов, М-Л, 1947. - С. 232.

28 Шварц Е.М. Взаимодействие борной кислоты со спиртами и оксикислотами. - Рига:Зинайте, 1990. - С. 405.

29 Позин М.Е. Технология минеральных солей, , Изд. “Химия”, 1977, - Ч. 1-С. 792.

30 Абдуллаев Г.К., Мамедов Х.С. Термическое разложение индерборита и гидроборацита // В кн.: Термический анализ и фазовые равновесия. – Пермь: Изд. Перм. Ун-та, 1983. - С. 895

31 Бор и калий в западном Казахстане. - Л.: Изд. АН СССР, 1935. - С. 136-139.

32 Оспанов Х.К. Физико-химические основы избирательного растворения минералов. - М.: Недра, 1993. - С. 325.

33 Каражанов Н.А., Марданенко В.К. Кинетика разложения некоторых природных боратов в среде органических кислот // Журн. физич.химии. - 1966. – Вып. 9. - С. 1236-1241.

34 Годе Г.К. Бораты щелочно-земельных металлов. – Рига: Зинатне, 1986. - С. 15-23.