73. Италияның табиғаты және аумақтың табиғи рекреациялық ресурстарына сипаттама беру

Италия, Италия Республикасы – Еуропаның Оңтүстік бөлігінде, Жерорта теңізі жағалауындағы Апеннин түбегінде, Сицилия, Сардиния және бірнеше ұсақ аралдарда орналасқан мемлекет. Жер көлемі – 301,2 мың км². Халқы – 57,5 млн. адам (1998). Халқының 94%-ы италиялықтар. Мемлекеттік тілі – италия тілі. Халқы христиан дінінің католик тармағын ұстанады. Астанасы – Рим қаласы (2,8 млн.). Бұған қоса Милан (1,6 млн.), Неаполь (1,2 млн.), Турин (1,1 млн.), т.б. ірі қалалар бар. Италия территориясында тәуелсіз 2 мемлекет (Ватикан, Сан-Марино) орналасқан. Әкімшілік-территориялық жағынан 20 облыстан тұрады. Оның 5-еуінің (Сицилия, Сардиния, Трентино-Альто-Адидже, Валле Д’Аоста, Фриули-Венеция-Джулия) ерекше автономиялық мәртебесі бар. Облыстар 94 провинцияға бөлінеді. Италия – парламенттік республика. 1948 жылы қабылданған конституция бойынша елді Президент басқарады (1992 жылдан О.Л. Скальфаро). Жерінің 4/5 бөлігі – тау мен қырат. Ең биік жері – Монблан шыңы (4807 жылы) Альпі тауында ондаған ірі мұздықтар бар. Альпінің оңтүстігіндегі Падан жазығы Апеннин тауына жалғасады. Оңтүстігінің қиыр шеті – Калабрия тауы. Аралдарының көбі таулы, жанартаулы келеді. Орта және Оңтүстік Италияда жер сілкінісі болып тұрады. Пайдалы қазбалары: тас көмір, лигнит, мұнай, табиғи газ, қорғасын, темір кентасы, күкірт, т.б. Сынап кенінің табиғи қоры жағынан ел дүние жүзінде Испаниядан кейін 2-орында. Климаты, негізінен, субтропиктік: жазы ыстық, қуаң, қысы жылы. Шілдедегі орташа температура 20 – 22°С-тан (солтүстікте) 28°С-қа дейін (оңтүстікте), қаңтарда 0°С-тан (солтүстікте) 12°С-қа (оңтүстікте) дейін. Альпінің жоғарғы жағында қыста –15 – 20°С аяз болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері 500 мм-ден (Сицилия, Сардиния) 3000 мм-ге (Шығыс Альпі, Солтүстік Апеннин таулары) дейін. Елдің басты өзені – По (ұызндығы 652 км), үлкен өзендер қатарына Адидже, Брента, Рено, Арно, Тибр, т.б. жатады. Ірі көлдерінің көпшілігі (Гарда, Комо, т.б.) Альпі тауында орналасқан. Жері құнарлы қоңыр топырақты және шалғынды. Альпінің 800 м-ге дейінгі биіктіктерінде жалпақ жапырақты (емен, үйеңкі) ормандар, ал онан жоғары қарай шамшат және қылқан жапырақты ормандар, ал ең жоғарғы бөлігінде субальпілік шалғындар өседі. Падан (По) жазығында егіншілік жақсы дамыған. Апеннин тауы мен Сицилия, Сардиния аралдарында мәңгі жасыл шық тоғайлар, емен, шамшат ағаштары өседі. Альпі және Апеннин тауларында тау ешкі, жабайы мысық, сусар, күзен, абруц аюы кездеседі. Италияда 400-ге тарта құс мекендейді. Көрші теңіздері балыққа бай.

75. Альпі елдерінің табиғаты және аумақтың табиғи рекреациялық ресурстарына сипаттама беру.

На территории Альпийской горной страны целиком расположены Швейцария и Австрия. Северные ее части входят в пределы Федеративной Республики Германии, западные — в пределы Франции, южные — Италии. Восточные отроги Альп заходят на территорию Венгрии, юго-восточные хребты — в Словению. Иногда говорят о Швейцарских, Французских, Итальянских Альпах и т.д. Однако это деление по государственной принадлежности той или иной части Альп не всегда соответствует их природным различиям.

Собственно Альпы начинаются у берегов Средиземного моря системой Приморских Альп, граничащих с Апеннинами. Затем они тянутся по границе Франции в меридиональном направлении в виде Коттских и Грайских Альп, которые сложены кристаллическими породами и достигают большой высоты.От массива Монблан Альпы резко поворачивают на восток, достигая в Швейцарии предела средней высоты. Здесь прослеживаются два параллельных ряда мощных хребтов, сложенных кристаллическими породами и известняками. Особенно величественны Бернские и Пеннинские Альпы, разделенные продольной долиной верхней Роны. В этой части гор поднимаются покрытые ледниками массивы Юнгфрау (более 4000 м), Маттерхорн (4477 м) и второй по высоте массив Альп — Монте-Роза (4634 м). Несколько ниже параллельные хребты Лепонтинских и Гларнских Альп, между которыми пролегает долина верхнего Рейна. Долины Роны и Рейна разделяет мощный Готардский массив, который является горным узлом и водоразделом Швейцарских Альп. С севера и юга полосу высокогорных хребтов сопровождают известняковые и флишевые Предальпы (Швейцарские на севере и Ломбардские на юге).

В мире существует практически единственный классический крупный район горнолыжного туризма – Альпы. На территории альпийских стран (в первую очередь Швейцария и Австрия) создана мощная сеть хорошо оборудованных лыжных трасс, множество подъемников, отелей и т.д. Нижний пояс гор используется главным образом для лечения и пешеходного туризма, средний – для занятия горнолыжным спортом, верхний для альпинизма. Альпы ежегодно посещают 100 млн. чел. Все остальные районы не могут составить Альпам какой – либо серьезной конкуренции.

Основными принимающими туристов странами в альпийском районе были и остаются Австрия и Швейцария. Но к этой категории стран относятся также Франция, Италия, Германия, Лихтенштейн, Словения. В качестве примеров наиболее популярных горно-климатических и горно-спортивных центров можно назвать Шамони во Франции, Давос в Швейцарии, Боромио в Италии, Гармиш-Партенкирхен в ФРГ. Впрочем, в последнее время в Альпах начинает получать все большее распространение и так называемый сельский туризм.

Материально-техническая база альпийского туризма в наши дни достигла очень высокого уровня. Общее число мест для размещения превысило уже 3 миллиона. Действуют 12 тыс. подъемников и 40 тыс. лыжных трасс. Однако такой туристский бум привел и ко многим отрицательным последствиям. Это общее ухудшение экологической обстановки, перенаселение многих горных долин, трудности с транспортом в периоды особенно большого наплыва отдыхающих, уменьшение сельскохозяйственных площадей и др. Поэтому альпийские страны подписали долгосрочное соглашение об охране окружающей среды на территории площадью почти 200 тыс. км2.