Виды уваги.

У залежнасці ад аб'екта: знешняе (засяроджанасць на аб'ектах навакольнага рэчаіснасці) і ўнутранае (засяроджанасць на сваім ўнутраным свеце (думках, пачуццях))

З удзелам волі: міжвольнае(непроизвольное) (якое ўзнікае без усялякага намерання чалавека, без загадзя пастаўленай мэты, не патрабуе валявых намаганняў. Механізм ўзнікненне: дамінанта, якая характарызуецца больш-менш ўстойлівы цікавасць асобы. Умовы узникнення1) сіла і нечаканасць раздражняльніка (варыяцыя галасы, неардынарнасць выкладання)) 2) навізна, кантраснасць (незвычайнасць выкладання), 3) рухомасць аб'екта (міміка, жэсты); адвольнае (произвольнае) - якое ўзнікае ў следстве свядома-пастаўленай мэты і якая патрабуе валявых намаганняў. Механізм ўзнікнення: другая сігнальная сістэма. Умовы ўзнікнення: 1) ўсведамленне долгати абавязкі, 2) выразнае разуменне канкрэтнай задачы-матывацыя, 3) звыклыя ўмовы працы, 4) ўстаноўка на ўвагу. Послепроизвольное - узнікае ў вынику узникнення цікавасці пры выкананні дзейнасці. Захоўваецца мэтанакіраванасць, зніжаецца напружанне.

Ўласцівасці увагі.

Канцэнтрацыя 2) ўстойлівасць, 3) абём, 4) размеркаванне, 5) пераключэнне

Виды ўважлівасці.

1. Сапраўдная ўважлівасць. Прысутнічаюць і знешні ўнутр ўвагу. Вучань сочыць за дзеяннямі настаўнікі.

2. Уяўная ўважлівасць. Прысутнічаюць знешняе, а ўнутрана адсутн (вучань робіць выгляд, што слухае) Не трэба рабіць стаўку толькі на знешняе ўвагу, неабходна ўсталёўваць зваротную сувязь-задаваць пытанні.

3. Уяўная няўважлівасць. Вучань вонкава няўважлівы, але ўнутрана засяроджаны на матэрыяле. Гэта ўласціва сангвінікам і халерыкам.

4. Сапраўдная няўважлівасць. Не прысутнічае ні знешняе, ні ўнутранае. Прычыны: 1) фізіялагічныя - любое прастуднае захворванне. 2) псіхалагічны - перажыванні. высокая трывожнасць

Отвлекаемость - непроизвольное перемещение внимания с одного объекта на другой.

На занятках настаўнік прыцягвае ўвагу вучняў да навучальнага матэрыялу, утрымлівае яго доўгі час, перамыкае з аднаго віду дзейнасці на іншую. Узровень развіцця пазнавальнай сферы малодшага школьніка дазваляе яму засяроджваць увагу на патрэбных рэчах, але часта пераважае міжвольнае ўвагу. Таму для дзіцяці ў пачатковай школе х-ка отвлекаемость, яму цяжка засяродзіцца на складаным матэрыяле. Увага малодшых школьнікаў х-ся невялікім аб'ёмам і ўстойлівасцю. Калі падлеткі засяроджана могуць займацца 40 -45 мі, старшакласнікі - 50, то для младщих школьнікаў. нармальным ўтрыманне ўвагу 10-20 мін. Таксама ў малодшых школьнікаў абцяжарана размеркаванне і пераключэнне ўвагі. У той жа час, дзякуючы вучэбнай дзейнасці досыць актыўна развіваецца адвольнае ўвагу. Пры гэта логіка яго развіцця такая: сначала школьник следует указаниям учителя и работает под его контролем, а затем начинает выполнять самостоятельно - сам ставит цель и контролирует свои действия. Когда появляется самоконтроль за ходом и результатом своей деятельности, тогда мы наблюдаем произвольное внимание. сначала школьник следует указаниям учителя и работает под его контролем, а затем начинает выполнять самостоятельно - сам ставит цель и контролирует свои действия. Когда появляется самоконтроль за ходом и результатом своей деятельности, тогда мы наблюдаем произвольное внимание. У перыя ранняга юнацтва (16-17) назіраем супярэчлівасць увагі, якая, з аднаго боку, х-ся вялікім аб'ёмам, канцэнтрацыяй, рапределение, а з другога, становіцца больш изберательным.

4. Памяць - псіхічны пазнавальны працес, які складаецца ў назапашванні, захаванні і узнауленни мінулага вопыту. Даследаванне памяці вядзецца ў рамках розных падыходаў: фізіялагічны, біяхімічны, псіхалагічны. псіхалагічны падыход звязаны з шэрагам тэорый адносна псіхічных механізмаў запамінання:

1) асацыятыўнае кірунак: у аснове памяці ляжаць асацыяцыі (асацыяцыя - сувязь паміж дзвюма псіхічнымі з'явамі, пры актуалізацыя адной з іх вядзе з яуленне другой) . Запомніць нешта - значыць звязаць тое, што патрабуецца запомніць з тым, што ўжо вядома. З часам сутыкнулася з шэрагам праблем, адной з якіх з'явілася тлумачэнне избирательности памяці. Асацыяцыі ўтвараюцца на выпадковай аснове, а памяць выбірае заўсёды пэўную инф.

2) Гештальттеория: зыходнае паняцце - гештальт - цэласная структура, якія не зводзяцца да сумы складнікаў яе частак. Пры запамінанні і узнауленннні матэрыял (той, яки запамінаем) выступае ў выглядзе цэласнай структуры, а не выпадковага набору элементаў, якія склаліся на асацыятыўнай аснове. Але пытанне аб залежнасці памяці ад практычнага віду дзейнасці не ўздымалася

3) Дзейнасны падыход: працэсы і механізмы памяці боусловлены чалавечай дзейнасці. Шмат у чым на становішчы гэтай тэорыі будуецца вучэбная дзейнасць у школе: надаўшы належнае ўвагу стварэнню аптымальных умоў для вучэбнай дзейнасці, мы спрыяем развіццю памяці ў дзяцей

4) псіхааналітычнае напрамак - вялікую ўвагу надаюць ролі несвядомага ўзроўню ў псіхіцы ў запамінанни

віды памяці

у залежнасці ад часу захавання матэрыялу
імгненная або іканічная	Звязана з утрыманнем дакладнай інфармацыі толькі што успрынятай органамі пачуццяў, без перапрацоўкі инф. Працягласць – 0,1 – 0,5 сек. Памяць-вобраз
кароткачасовая	спосаб захоўвання инф на працягу кароткага часу (20 сек). Захоўваецца абагульнены вобраз успрынятага, яго найбольш істотныя элементы. Аб'ём - ад 5 да 9 едининиц инф, кот чалавек здольны прайграць праз некалькі сек пасля адной прэзентацыі. З імгненнай памяці ў яе трапляе толькі тая инф, якая цікавіць чалавека (выбіральнасць)
аператыўная	разлічаны на захоўванне инф на працягу загадзя зададеного тэрміну (ад сек да дзён). Тэрмін захоўванне вызначаецца задачай, разлічаны толькі на рашэнне гэтай задачы
даўгачасовая	… пры карыстанні дадзеным видам памяці для припаминания не рэдка патрабуецца мысленне і намаганне волі
генетычная	Инф хр. у генатыпе. Памяць на якую мы не можеи аказаць уплыў праз навучанне і выхаванне
у залежнасці ад пераважаючага аналізатара
зрокавая	на ёй заснаваны працэс запамінання
слухавая	…асаблівую разнавіднасць маўленчай памяці - славесна-лагічная, звязаная з думкай і логікай.
рухальная
эмацыйная	на дадзеным выглядзе памяці заснавана трываласць запамінання: тое, што ў чал выклікае эмацыйнае перажыванне, запамінаецца без цяжкасцяў
Датыкальны, нюхальная, смакавая	іх ролю ў асноўным зводзіцца да задавальнення біялагічных патрэбаў, звязаных з бяспекай і самазахавання арганізма
у залежнасці ад удзелу волі
непроизвол
произвол	Целенаправл, треб волев усилий

працэсы памяці

1. запоминание - закрепление новой информации. Приемы эффективного запоминанаия:

- групоўка - разбіццё матэрыялу на групы па якіх-небудзь падставах,

- класіфікацыя - размеркаванне прадметаў, з'яў па класах на аснове агульных прыкмет

- структураванне - ўсталяванне ўзаемнага размяшчэнне частак

-вылучэнне апорных пунктаў

-план-схематызацыя-аналогия-асацыяцыи-поутор матэрыял

2. захаванне

3. узнауленне

4. прыпаминанне

5. забыван

5 Дзякуючы пазнавальнай дзейнасці чалавек не толькі здольны прыстасоўвацца да знешняга асяроддзя, але і актыўна змяняць яго ў адпаведнасці са сваімі патрэбамі. Мысленне - псіхічны пазнавальны працэс, які характарызуецца абагульненнем і апасродкаваным (наяунасцю ведами и словесное опосредование) адлюстраваннем адносін паміж з'явамі рэчаіснасці, накіравана на рашэнне пазнавальнай або практычнай задачы (або інш словамі, мысленне праяўляецца і развіваецца ў выпадку праблемы, задачы, якую індывіду неабходна вырашыць). Праблемы мыслення разглядаліся ў розных псіхалагічных тэорыях:

- асацыятыўная: мысленне - вынік ўсталяванне сувязяў паміж мінулым вопытам і і новай инф.

-- бігейвіярызм: мысленне звязана з узникненнем складаных сувязяў паміж стымулам і рэакцыяй.

- дзейнасны: разумовая дзейнасць не толькі з'яўляецца вытворнай ад внешнешней практычнай дзейнасці, але і мае тую ж структуру (можна вылучыць разумовыя дзеянні і аперацыі.

-інфармацыйна-кібернетычны: зроблена спроба вывучыць заканамернасці мыслет деят-ці чал на аснове веды кібернетыкі ... Вынікам гэтага навуковага пошуку стала пастаноўка праблемы "штучны інтэлект"