2.Қазақ халқының ерте кездегі кәсіптері туралы әңгімелеу.

Қазақ халқы бұрын негізінен мал өсірумен айналысты. Төрт түлік малдың ішінде қой, жылқы, түйе көбірек өсірілді. Қазақ халқының күнделікті тұрмысында қойдың маңызы зор болды. Қойдың сүтінен құрт, сүзбе, айран, май басқа да тағамдар әзірледі. Ал жүнінен киім-кешек, терісінен түрлі ыдыстар дайындалады. Жылқы да өте пайдалы мал болды. Ол әрі көлік, әрі азық ретінде пайдаланылды. Оның етінен неше түрлі тағамдар әзірленіп, сүтінен аса бағалы сусын – қымыз ашытылды. Түйе жүнінен киім-кешек және тағы басқа бұйымдар жасалады. Қазақ халқы егін егумен де шұғылданған. Көбіне тары, бидай, арпа, жүгері екті. Қазақтар аң, балық аулаумен де айналысқан. 

3.Тұрақты тіркестерді аударып, олармен сөйлем құрастыр.

1)Бөркін аспанға лақтыру;

2) Бөрікпен ұрып алу;

3) Тон жамылу;

4) Тонын айналдырып кию.

Бөркін аспанға лақтыру – сильно радоваться  Бөрікпен ұрып алу – легко победить, Легко отделаться  Тон жамылу - действовать тайно  Тонын айналдырып кию – прикинуться порядочным человеком.  1) Мен ағама қонаққа барған кезде, ағам бізді көре салып бөркін аспанға лақтырды.  2) Әр жағдайда адамдар алдайды және бөрікпен ұрып алады.  3) Кей адамдар ақырын, ешкімге білдіртпей тон жамылып жұмыстарын істейді.

13-билет

1.«Белгілі күйшілер» тақырыбында диалог құрастыру.

- Қандай белгілі күйшілерді белесің?

- Мен Дәулеткерей Шығайұлы, Сүгір Әлиұлы, Дина Нұрпейісова, Нұрғиса Тілендиевті білемін.

- Дәулеткерей Шығайұлы туралы не айта аласың?

- Ол - күйші, композитор, қазақ күй өнеріндегі лирикалық бағыттың негізін салушы.

-Оның қандай күйлері бар?

- Оның “Ысқырма”, “Қос алқа”, “Қыз Ақжелен”, “Қаражан ханым” атты күйлері бар.

-Сүгір Әлиұлы кім?

– Ол атақты күйші. Ол “Бес жорға”, “Шалқыма”, “Аққу” тағы басқа күйлер шығарған.

-Дина Нұрпейісова туралы не біесің?

- Дина Нұрпейісова аса дарынды күйші болған. Оның ішінде “Той бастар”, “Әсемқоңыр”, “Бұлбұл”, “Ана бұйрығы” атты күйлері бар.

2.Нұрғиса Тілендиев туралы әңгімелеу.

Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев Алматы облысы Іле ауданы Шілікемер деген жерде дүниеге келген. Ол – қазақ композиторы, дирежер, домбырашы, Қазақстанның халық артисті, Халық қаһарманы. Тілендиев Чайковский атындағы Мәскеу консервоториясының дирежерлік факультетін бітірген. 1953-1961 жылдары Қазақстанның опера және балет театрында істеді. “Қазақфильм” киностудиясы музыкалық редакциясының бас редакторы болды. Ол – төрт жүзге тарта ән мен романстардың, “Достық жолымен” балетінің, “Алтын таулар” операсының, “Ата толғауы” поэмасының, т.б. көптеген шығармалардың авторы.  3.Берілген жай сөйлемдерден құрмалас сөйлем жаса.

1) Сүгір Әлиұлы - Оңтүстік Қазақстан облысының Созақ ауданында дүниеге келген күйші және ол он бес жасынан бастап домбырада күй ойнай бастаған.

2) Атақты күйші Тәттімбет, Тоқа, Саймақ және Қорқыттың қобыз күйлерін қобызда ойнаған, сондай-ақ ол екі аспапты бірдей меңгерген.

14-билет

1.«Қазақтың музыкалық аспаптары» тақырыбында диалог құрастыру.

- Қазақ халқының қандай музыкалық аспаптарын білесің?

- Ішекті аспаптар: домбыра, қобыз, жетіген; үрмелі аспаптар: сыбызғы, сазсырнай; дабылды-шулы аспаптар: дабыл, асатаяқ, дауылпаз; сарнамалы: ауызсырнай, сырнай. 

-Домбыра қандай аспап?

-Домбыра – қазақ халқының ең кең тараған ішекті музыкалық аспабы. Ол – қазақ халқының өмірінде маңызды орын алатын аспап.

-Домбыра нешеге бөлінеді?

-Домбыра, негізінен, екі ішекті, кейде үш ішекті болып келеді.

- Шаңқобыз қандай аспап?

- Шаңқобыз – қазақтың көне музыкалық аспабы.

-Ол неден жасалады?

-Ол темірден жасалады. Сым темірдің арасына бекітілген тілі саусақпен шалып тартылады.

-Шаңқобызда кімдер ойнаған?

- ХІХ ғасырда шаңқобызды музыкалық аспап ретінде көбіне әйелдер ойнаған.