4. Диплом жұмысына сын-пікір берушінің міндеті

Бітіртуші кафедра ұсынған дипломдық жұмысты факультет деканы сын-пікір берушіге жібереді.

Сын-пікір берушілердің тізімін өндіріс, ғылым саласы мамандары арасынан бітіртуші кафедра меңгерушісінің ұсынысы бойынша ректордың бұйрығымен бекітеді. Сын-пікір берушілер ретінде басқа жоғары оқу орындарының профессорлары, доценттері, оқытушылары шақырылуы мүмкін.

Сын-пікір берушілердің қорғалатын диплом жұмысы профиліне сай базалық жоғары білімі немесе ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы болуы керек.

Сын-пікір (Қосымша) диплом жұмысының сапасын бағалайтын қорытынды тексеру нәтижесі болып табылады. Сондықтан сын-пікір беруші келесілерді көрсетуі керек:

1. Зерттеліп отырған тақырыптың өзектілігі, жаңашылдығы және тәжірибелік маңыздылығы.

1. Дипломдық зерттеу тақырыбының берілетін біліктілік бойынша маман даярлау профиліне сәйкестігі.

2. Қорытындылар мен ұсыныстардың өз беттілігі және ерекшелігі.

3. Жағымды жақтары, кемшіліктер және дау туғызатын ұйғарымдар.

4. Диплом жұмысының кәсіпорын үшін құндылығы.

5. Жұмысты рәсімдеу сапасы, қорытындылар мен ұсыныстардың болуы.

6. Студенттің ЖОО алған білімін тәжірибелік міндеттерді шешуде қолдана білуі, мәселені шешу дәрежесі, зерттеудің аяқталғандық дәрежесі.

7. Балдық-рейтингтік әріптік жүйе бойынша бағалауды және сәйкес академиялық дәреже немесе біліктілік беру мүмкіндігін көрсете отырып аргументтелген қорытынды.

Сын-пікір фирмалық бланкте жазылып, мөр басылып, сын-пікір берушінің қолы қойылады. Онда сын-пікір берушінің лауазымы, ғылыми дәрежесі және жұмыс орны мен мерзім қойылады. Сын-пікірді диплом жұмысымен бірге сын-пікір беруші кафедраға жібереді Сын-пікірдің мазмұнымен студент және оның ғылыми жетекшісі МАК (Мемлекеттік аттестациялау комиссиясы) мәжілісіне дейін танысады.

4 Диплом жұмысын рәсімдеу және қорғау

4.1 Диплом жұмысын рәсімдеу бойынша талаптар

1. Диплом жұмысының мәтінін баяндау және рәсімдеу осы әдістемелік Ереженің талаптарына сәйкес орындалады. Диплом жұмысының мәтінінің парақтары және диплом жұмысына енгізілген суреттер мен кестелер А4 форматына сәйкес болуы керек.

2. Диплом жұмысы компьютер, принтер арқылы А4 форматты ақ қағаздың бір жақ бетіне бір интервал (аралық) сақтай отырып орындалады. Шрифт-қалыпты «Times New Roman», кегль 14. Диплом жұмысының көлемі 60-90 бет.

Диплом жұмысының мәтіні жан-жағынан қалдырылатын ашық орындардың (поля) мына мөлшерлерін сақтай отырып басылуы тиіс: сол жағынан - 30 мм, жоғары жағынан - 20 мм, оң жағынан - 10 мм және төменгі жағынан - 25 мм.

Айқындалып назар аударылатын терминдерге, формулаларға, теоремаларға, компьютерлік жағдайлардағы түрлі гарнитурлы шрифтарды пайдалануға рұқсат беріледі.

Дипломдық жұмыстағы тегі, мекеменің, ұйымның, фирманың аттары, өнімнің аталуы және басқа жалқы есімдер атаулары түпнұсқа тіліне келтіріледі.

Жалқы есімдерді қысқартып келтіруге, ұйымдар мен кәсіпорындардың атауын көрсетуге рұқсат етіледі.

Диплом жұмысының құрылымдық элементтерінің атаулары «Мазмұны», «Кіріспе», «Қорытынды», «Пайдаланылған әдебиеттер тізімі», сонымен қатар тараулардың атаулары құрылымдық элементтерінің басында жазылуы тиіс, оларды беттің жоғары жағында ортасында бас әріптен бастап, аяғында нүкте қоймай, астын сызбай толық шрифтпен басу қажет.

Диплом жұмысын бөлімге және бөлімшелерге бөлу қажет. Әрбір бөлім және бөлімше аяқталған ақпараттан тұруы қажет.

Бөлімдердің атаулары диплом жұмысының тақырыбын ашып көрсетуі, ал бөлімшелердің атаулары өзі сәйкес бөлімінің тақырыбын ашып көрсетуі тиіс.

Дипломдық жұмыстың тарауларының бүкіл құжат шегінде реттік саны болу қажет. Олар нүктесіз араб сандармен белгіленген және абзацтан жазылуы тиіс. Бөлімшелер (параграфтар) әр тараудың шегінде реттік саны болуы керек. Бөлімшенің реттік саны тарау мен бөлімшелердің нүкте арқылы бөлінген реттік санынан тұрады. Бөлімшенің реттік санының соңында нүкте қойылмайды. «Тарау», «бөлімше» сөздері тақырыпшада жазылмайды. Дипломдық жұмыстың әр тарауын жаңа беттен бастау керек. Бір тараудың ішіндегі бөлімшелер бір-бірінен мәтіннен екі жол төмен түсіріліп бөлінеді.

Дипломдық жұмыстың «Мазмұнына» тараулар мен бөлімшелердің беттері көрсетілген нөмірлері мен атаулары кіреді. «Мазмұны» деген сөзді бас әріптермен тақырыпша ретінде мәтінге симметриялы түрде жазады.

Кіріспе, тараулар, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі және әр қосымша жаңа беттен басталады.

Мәтіндегі абзац мөлшері бес белгіге тең (1,0 см).

Диплом жұмысының беттерін араб сандарымен нөмірлеу қажет. Беттің нөмері қағаздың төменгі жағының ортасына нүктесіз қойылады. Титул бетіне нөмір қойылмайды. Жекелеген беттерге орналастырылған иллюстрациялар және кестелер және ЭЕМБ арқылы жасалған басылымдар диплом жұмысы беттерінің жалпы нөмерлеріне қосылады.

Мысал:

1 Типтер мен негізгі мөлшерлер

1.1

1.2 } Диплом жұмысының бірінші тарауы пунктерінің номерленуі

1.3

2 Техникалық талаптар

2.1

2.2 } Диплом жұмысының екінші тарауы пунктерінің номерленуі

2.3

Егер диплом жұмысында бөлімшелер бар болса, онда пункттердің номерленуі бөлімше шеңберінде болуы керек, пункттің номері тараудың, бөлімшенің номерлерінен тұрады. Номердің соңында нүкте қойылмайды.

Мысал:

3 Сынау әдістері

3.1 Аппараттар, материалдар және реактивтер

3.1.1

3.1.2 } Үшінші тараудың бірінші бөлімшесі пункттерінің номері

3.1.3

3.2 Сынауға дайындалу

3.2.1

3.2.2 } Үшінші тараудың екінші бөлімшесі пункттерінің номері

3.2.3

Иллюстрациялар

Диплом жұмысындағы иллюстрациялар (сызбалар, карталар, кестелер, схемалар, диаграммалар, түсірілген суреттер) бірінші немесе келесі беттерде екендігі ескертілген мәтіннен кейін орналасуы керек.

А4 форматынан кіші түсірілген суреттер болған жағдайда олар стандартты ақ қағазға желімденуі керек.

Иллюстрациялардың реттік нөмірлері және атаулары болуы тиіс, ол суреттің астында жолдың ортасынан жазылуы тиіс

Сурет 1. Банктік жүйені талдау

Барлық иллюстрацияларға сілтемелер болуы қажет. Сілтеме жасауда «ә суретке сәйкес» деп жазылуы керек.

Кестелер

Кестелер көрсеткіштерге салыстырмалы құрылымдық-қарқынды талдау жүргізу үшін келтіріледі. Кестенің атауы оның мазмұнын ашатындай және қысқа болуы тиіс. Кестенің атауы кестеден жоғары сол жағына қарай, абзацсыз нөмірленіп бір жолға сызықша арқылы жазылады (мысалы: 1-кесте - «ААМЗ» АҚ-ң 2007 -2009 жж. жекелеген өнімдерінің сату көлемі). Кестені өзі ескертілген мәтіннен кейін орналастыру қарастырылады. Барлық кестелерге диплом жұмысында сілтемелер болуы тиіс.

Кестелерді келесі параққа (бетке) көшіру барысында тақырыбы тек қана бірінші бөлігінің үстіне орналастырады (бұл ретте кестені шектейтін төменгі көлбеу сызық сызылмайды), ал келесі бөлігінде «Жалғасы» сөзі жазылады, және кесте нөмірі көрсетіледі, мысалы: «1 кестенің жалғасы».

Қосымшаға шығарылған кестелерден басқа, кестелер басынан аяғына дейін нөмірленуі тиіс.

Кесте жолдары және графа атаулары жекеше түрде бас әріппен жазылады, ал графаның тақырыпшалары, егер тақырыпша бір сөйлемнен тұрса, тармақша әріптермен, немесе егер олар дербес мағынаға ие болса, бас әріппен жазылады. Кестенің тақырыбы мен тақырыпшасынан кейін нүкте қойылмайды.

Кестелердің шрифт мөлшерін мәтіндегіден кем алуға, яғни №12 кегльмен жазуға рұқсат беріледі.

Кестенің рәсімделуінің мысалы:

3-кесте – «Саулет» ЖШС-нің 2007-2009 жылдардағы негізгі экономикалық көрсеткіштері

Көрсеткіштер	Өлшем бірлігі	Жылдар			2009 жылдың алдыңғы жылдарға қатысты өзгерісі, %
		2007	2008	2009	2007	2008
Өнімді сатудан түсімдер	мың теңге	104814,8	110856,0	117562,0	112,2	106,0
Сатылған өнімнің өзіндік құны	мың. теңге	78925,5	83308,3	88169,6	111,7	105,8
Негізгі қызметтен табыс	мың. теңге	25889,3	27547,7	29392,4	113,5	106,7
Қызметкерлердің орташа айлық саны	адам	76	76	78	102,6	102,6
Қуаттарды пайдалану коэффициенті	%	77,6	73,9	78,4	101,0	106,1
Жаңа тауардың үлесі	%	0	5	4,8		96,0
Нарықтағы үлесі	%	0,5	0,53	0,59	118,0	111,3
Сату рентабельділігі	%	24,7	24,8	25,0	101,2	100,6
Е с к е р т у – [ 1;2; 3] әдебиеттер негізінде автор құрастырған

Кесте мен мәтіннің арасы 2 интервал немесе 1 бос жол тастау керек.

Егер мәтін мазмұнына, кесте немесе графикалық материалдарға түсінік не анықтамалық мәліметтер қажет болса, дипломдық жұмысқа ескерту енгізіледі.

Ескертулерді абзацтан және бас әріптен бастап жазады. «Ескерту» сөзі абзацтан бас әріппен жазылуы және сызылмауы тиіс. Ескертуді оған қатысты мәтіннен, графикалық материалдан кейін немесе кестеге орналастырады. Егер ескерту біреу болса, онда «Ескерту» сөзінен кейін сызықша қойылып, ескерту бас әріппен жазылады. Бір ескерту нөмірленбейді. Бірнеше ескертулер араб сандарымен рет-ретімен нүктесіз нөмірленеді. Кестелер бойынша ескерту кестенің аяқталуын білдіретін соңғы сызықтың үстінен жазылады.

Мысал

Ескерту – Сызық астындағы жазулар жазылмайды.

Формулалар мен теңдеулер

Формулалар және теңдеулер мәтіннен басқа жеке жолға бөліп көрсетіледі. Әрбір формулалар және теңдеулердің жоғары және төменгі жағынан бос, бір жолдан кем емес орын қалдыру қажет. Егер теңдеу бір жолға сыймаса, онда ол теңдеу теңдік таңбаларынан кейін (=) немесе қосу белгісінен кейін (+), алу (-), көбейту (Х), бөлу (:), немесе математикалық белгілерден кейін көшірілуі тиіс және келесі жолдардың басында таңба тағы қайталанады.

Символдар мен сандық коэффиценттердің мағыналарын түсіндіру формулаға сәйкес келтіріліп, формулада берілген бірізділікпен жүргізілу керек. Символдар мен сандық коэффиценттердің белгісін жаңа жолдан беру керек. Түсіндірудің бірінші жолы «мұндағы» деген сөзбен қос нүкте қою арқылы бастайды.

Диплом жұмысындағы формулаларды реттік нөмірлермен нөмірлеу барлық жұмыс шегінде дөңес жақшаға алынып, сандармен оң жақ шетте бір жолда қарастырылады.

Формуланы құрастырудың мысалы төмендегіше:

n= , (1)

мұндағы: t – сенімділік коэффиценті, ол өз кезегінде (р) мүмкіншілікке қатысты шекті қате t – орта қателігінен аспайтындығын дәлелдейді;

о² – зерттеліп отырған белгінің дисперсиясы;

d² – таңдаманың шекті қатесі;

N – зерттеліп отырған бас жиынтықтың бірлік саны.

Қолданылып отырған сілтемелерді тік жақшамен белгілеген дұрыс (мысалы, [1, 15 б.]). Бір сілтеме бірнеше рет қолданса, онда тік жақша ішінде қолданылған әдебиеттің реттік санымен қоса сәйкес беттің нөмері көрсетіледі.

Анықтамалардың, түсініктемелердің және қысқартылған сөздердің, шартты мағыналардың, символдардың, физикалық өлшем бірліктерінің және терминдердің тізімі баған бойынша берілуі тиіс және олар бағанның сол жағында мәтінде аталып өту ретімен немесе алфавиттік тізім бойынша орналастырылып, бағанның оң жағында олардың әрқайсысына түсініктеме беріледі.

Пайдаланылған әдебиеттер туралы анықтамаларды дипломдық жұмыстың мәтінінде сілтемелердің пайда болу ретімен орналастырып, оларды араб сандарымен нүктесіз нөмерлеп, жаңа жол арқылы жазу қажет.