1.4 Сурет – Радиоактивті залалдану аймағында болу ұзақтығын анықтау графигі

3 ЗАЛАЛДАНУ АЙМАҚТАРЫНДА ЖҰМЫС АТҚАРУ ҮШІН АУЫСЫМДАРДЫҢ ҚАЖЕТТІК САНЫН АНЫҚТАУ. Аймақтың радиоактивті жұғу шарттарында берілген жұмыс көлемін орындау кезінде адамдардың шамадан тыс сәулеленуін болдырмау үшін ауысымдық жұмыс атқару ұйымдастырылады. Ауысымдар бойынша күш пер тәсілдерді дұрыс бөлу үшін, орындалуы қажет жұмыс пен уақыттың көлемін есептей отырып, талар етілген ауысымдар санын есептеу қажеттігі пайда болады.

N талап етілген ауысымдар саны, жұмыстың толық уақытында алынуы мүмкін сәулеленудің жиынтық мөлшерін Д_сум, әрбір ауысым үшін белгіленген Д_белг сәулелену мөлшеріне бөлумен анықталады:

1.7

Жиынтық мөлшер 1 мысалдың шешімінен анықталады.

Жұмыстарды ұйымдастыру кезінде МҚ объектінің штабы, құрама командирлері әрбір ауысымның жұмыс ұзақтығының басы мен соңын анықтауға міндетті. Бұл үшін 2-мысалдағы шешу әдісін қолдануға болады.

3-МЫСАЛ. Обьектте ядролық жарылыстан 2 сағат өткеннен кейін радиация деңгейі 43,5 Р/с-ты құрайды. Ашық жерде жұмыс жасайтын ауысым санын және ұзақтығын анықтак қажет, егер жұмысқа барлығы 11 сағат берілсе. Жұмыс жарылыстан 5 сағат өткеннен кейін басталады, сәулеленудің белгіленген мөлшері 25 Р.

ШЕШІМІ: 1. Жарылыстан 1 сағат өткеннен кейін радиация деңгейіне қайта есептеу жүргізіеміз

Р₁=Р₂К₂=43,5*2,3=100 Р/с

К₂ – 4-қосымшада табылған, 2 сағатқа қайта есептеу коэффициенті.

2. Барлық жұмыс уақытындағы жиынтық дозаны есептейміз

Р

t_к=t_н+t_р=5+1=16 ч, К_осл=1 (ашық жер үшін).

3. Ауысымның керекті санын анықтаймыз

ауысым

4. Әрбір ауысымның басы мен ұзақтығын анықтаймыз, сол үшін мына қатынасты табамыз

Бірінші ауысымның басына қабылдаймыз =5 с

Бірінші ауысымның жұмыс ұзақтығы , график бойынша табамыз (1.4 сурет) және : с тәуелді.

Келесі ауысымдардың басы мен ұзақтығы:

с с

с с

ҚОРЫТЫНДЫ. Объектіде жұмысты 3 ауысыммен жүргізу керек. Ауысымдардың жұмыс ұзақтығы: 1 – 2,25 с; 2– 3с; 3– 6 с.

ТӘЖІРИБЕЛІК САБАҚҚА ТАПСЫРМА

1. Цех ғимаратындағы жұмыскерлер алатын сәулелену дозасын анықтау К_осл=20, егер жұмысты жарылыстан 1 с өткеннен кейн бастаса, осы уақыттағы радиация деңгейі Р₁ = 50 Р/с. Жұмыс ұзақтығы t_р=2 с.

2. График бойынша (1.4 сурет) қатынасының мәні 2 болатын тік сызықтың қиылысуындажәне көлденең сәулелену басталу уақыты сызығымен t_н =5 с рұқсат етілген жұмыс ұзақтығын табамыз t_р=8 с.

3. Ядролық жарылыстан кейін 2 сағат өткен соң радиация мөлшері 58 Р/с-ты құрайды.Ашық жерде жұмыс істеу үшін ауысым саны мен ұзақтығын табу керек, егер жұмысқа 8 сағат қажет болса.Жұмыс жарылыстан 4 сағаттан кейін басталады, сәулеленудің белгіленген дозасы 25 Р.

БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАРЫ

1. Радиацияны өлшейтін құралдарды атаңыз?

2. Өлшеу құрылғыларының жұмыс істеу принципі?

3. Радиация мөлшері қалай анықталады?

№2 ТӘЖІРИБЕЛІК САБАҚ

Тақырып: Химиялық бақылауға арналған құралдар. Химиялық ахуалды бағалау.

Жұмыстың мақсаты: Студенттерді оқыту:

• жұмыс қабылдау кезінде бастапқы мақсат химиялық барлау құралдарымен тап осылардың концентрация ХБӘҚ бағдарлық мөлшері және кейбір УЗ туралы ілім алу

• химиялық ахуалды бағалау шешімі ретінде, қорғаныш қажетті өлшемдерінің дер кезінде қабыл алуына арналған және негізді шешімдердің құтқаратын жұмыстардың өткізуіне жүзеге асырылады.

ЖҰМЫСТЫҢ МАЗМҰНЫ

Химиялық оқ-дәрілердің негізін УЗ – физикалық және химиялық қасиетімен анықталатын улағыш химиялық қосындылар құрайды, олар жергілікті жерлерді ұзақ уақытқа зақымдау үшін қолданады.

УЗ іс-әрекеті сипаты бойынша топтарға бөлінеді:, өлімге әкелетін, уақытша қатардан шығаратын, ұшықтыратын. Өлімге әкелетін – жүйкелік, тері-іріңдік, жалпы улағыш, тұншықтырғыштық.

Уақытша қатардан шығаруға психохимиялық, ұшықтандырушылыққа ұыштандырушылық жатады. .

1. Жүйкелік – зарин, зоман, Ви-икс.

2. Тері-іріңдік – иприт.

3. Жалпы улағыш – хлорциан.

4. Тұншықтырғыштық – фосген.

5. Ұшықтандырушылыққа – Си-эс (CS).

6. Психохимиялық – Би-зет (BZ).

Химиялық зақымдану аумағына химиялық қару әсерлерінен зақымданған аймақтар, уланған ауа бұлттары тараған аймақтар жатады. Химиялық уланған аймақтар қатарына химиялық қару әсерінен адамдардың зақымданғаны және ауыл шаруашылық малдардың зақымдануы жатады. 1. ХИМИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУҒА АРНАЛҒАН ҚҰРАЛДАР. Әр түрлі объектілерден алынған техникадағы, тұрғылықты жерлердегі, ауадағы зиянды заттарды КПХР, ППХР, ГСП-11 түріндегі химиялық барлау құралдарының көмегімен анықтаймыз.

Химиялық барлаудың негізгі құралы химиялық барлаудың әскери құралы (ХБӘҚ) болып табылады.

Химиялық барлаудың әскери құралы (ХБӘҚ) тұрғылықты жерлердегі, техникадағы, ауадағы зиянды заттарды анықтауға арналған. Зиянды заттардың түрлері: GB (зарин), GD (зоман), HD (перегнанный иприт), CG (фосген), AC (нілдегіш қышқыл), CK (хлорциан).

1 – колмен іске қосылатын насос, 2 – насостың саптауы, 3 – қорғаныс қақпақшалары, 4 – түтінді сүзгіштер, 5 – химиялық әдіспен жылытудың патрондары, 6 – электрлік фонарь, 7 – жылытқыш, 8 – штырь, 9 – күрекше, 10 – индикаторлы тұрбалармен кассеталар.