Гістарычнае чаргаваньне гукаў

1. Першая група чаргаваньня зычных:

• губнога са спалучэньнем губны+Л’

б(б’) – бл’ (работа-раблю)

п(п’) – пл’ (сыпаць – сыплю)

М (м’) – мл’ (корм – кармлю)

в (в’) –ўл’ (слава – слаўлю)

(графа-графлю)

2. Чаргаваньне зубных з шыпячымі

д( ) –

т(ц’) –ч

з (з’) –ж

С(с’) –ш

3. Чаргаваньне заднезычных з шыпячымі

γ –ж

к –ч (клікаць – клічу)

х-ш (сьмех – сьмешны)

4. Заднезычных са сьвісьцячымі

-з’

-с’

−ц

– ў

У дзеясловах прошлага часу м.роду.

Гістарычнае чаргаваньне галосных:

1. э-о (везьці – воз)

2. э’-а’ (лезьці – лазаць)

у-о-ы (сухі – сохнуць –высыхаць)

а-і-о-

(бяру, зьбіраць, збор, сабраць)

у- ав (кую- каваць

а- у (вязаць – вузел)

о, э –

Параходства

П – [п]- выбухны, зычны, глухі, парны, губны, цьвёрды

а [а] – галосны, ненаціскны, сярэдні рад, ніжні пад'ём, нелабіязаваны

р [р] –зычны, пярэднеязычны-зубны, дрыжачы, санорны, зацьвярдзелы,

а [а] – галосны, ненаціскны, сярэдні рад, ніжні пад'ём, нелабіязаваны

х [х] – зычны, парны, глухі, шчылінны

о [о] – галосны, націскны, лабілізаваны, задні рад, сярэдні пад’ём

дс [ц] – пярэднеязычны, глухі, няпарны, цьвёрды

т [т] – пярэднеязычны, зубны, цьвёрды, глухі

в [в] – губна-зубны, зычны, шчылінны, санорны, цьвёрды,

а [а] – галосны, ненаціскны, сярэдні рад, ніжні пад'ём, нелабіязаваны

Узмор’е

у[у] – галосны, ненаціскны, задні рад, лабілізаваны, пад’ём верхні

з [з] – зычны, звонкі, цьвёрды, пярэднеязычны, шчылінны, пярэднеязычны, зубны

м [м] – зычны, звонкі, губна-губны, цьвёрды, змычна-праходны, насавы, санорны, цьвёрды

о [о] – галосны, націскны, задні рад, сярэдні пад’ём, лабіязаваны

р [р] - зычны, зацьвярдзелы, звонкі, няпарны,

е [йэ] – галосны, сярэдні пад’ём, рад пярэдні, нелабіязаваны

Пясчынка

П [п’] – зычны, глухі, мяккі, губна-губны, змычны,

я [а] – галосны, непалабіязаваны, не пад націскам, сярэдні рад

сч [ш] – зычны, пярэднепаднябенны, шумны, глухі,

ч[ч] – зычны, пярэдняязычны, змычнашчылінны, глухі, цьвёрды

ы [ы] – галосны, пад націскам

н [н]

к [к]

а [а]

Іхтыялогія

І [і] – галосны, ненаціскны, нелабіязаваны, пярэдні рад, верхні пад'ём

х[х] – зычны, цьвёрды

т[т]

ы[ы] – галосны, нелабіязаваны, ненаціскны, сярэдні рад, пярэдні пад’ём

я[jа]

л[л]

о[о]

г [ ]

і [і]

я [йа]

Ісьціна

І[і]

С[с’]

ц[ц]

і [і]

н [н]

а [а]

Табліца ст.32, 34

Насьмешліва

, мядзьведзь, бяз сьпёкі, ежце

В,в’

[в] – санорны, шчылінны, губны, губна-зубны, цьвёрды

[в’] - санорны, шчылінны, губны, губна-зубны, мяккі.

j, л

j – зычны шчылінны, санорны, сярэднепаднябенны, сярэднеязычны, санорны, шчылінны

л – змычна-праходны плаўны, пярэднеязычны зубны, цьвёрды

с’, ш

с’ – пярэднепаднябенны мяккі

ш -

с, ж

с,с’

к,х’

л,л’

й,м

о, а

э,у

Табліца с. 32, 34

Мінулі ўжо лютаўскія завеі. Зямля ачышчалася ад сьнегу й сьвежыя маладыя ручаіны зь вясёлым звонам шумелі па ёй. Здавалася, што й сонца глядзіць зь сіняга неба мілей і ласкавей.

[м’ ^.ін^оу^.’л’^.і ўж ’ л^о’у’таўск’^.іjа за^.в’^. ’jі//з’^.амл’а ачышча’лас’а а ’н’э’ ^оу j с’в’^.э’ж^.ыj^.a маладыj^.a р^оучаj^.i’ны 'ас'о'лым зво’нам шум’^.э’л’^.і п oj//здавалас’^.а/што j c^оонца гл’аziц’ ^.і^.н’а а н’эба м’^.і^.л’э’й аска’в’эй]

Прачытаць фанэтчыныя працыэсы!

Радасны [радасны] – дыярэза, выпадае гук

казацкі [казацк’і]- галосны набывае больш пярэднюю артыкуляцыю ў фазе экскурсыі, кантракцыя

месны [м’эсны] – дыярэза, галосны набывае больш пярэднюю артыкуляцыю ў фазе экскурсыі

пухавіцкі [п^оухав’^.іцк’і] – кантракцыя – Пухавічы-Пухавіцкі, галосны набывае больш пярэднюю артыкуляцыю ў фазе экскурсыі. Агубленьне

, расьліна – акамадацыя, дыярэза, с’-а, л’-і, ,

мноства – кантракцыя многа-мноства, акамадацыя, агубленьне

, вясельле – працэс акамадацыя, асіміляцыя п мяккасьці,

навобмацак – акамадацыя, в-агублены, в –устаўны - эпінтэза

, навука – акамадацыя, в – агубленае, в – устаўны – эпінтэза.

, Орша – акамадацыя, о -

, шчасьлівы,

імгла – пратэза, і-прыстаўны ,

матроскі – акамадацыя і, агубленьне о на р, сьцяжэньне (кантракцыя),

сьцежка – асіміляцыя па глухасьці ж –ш, асіміляцыя па мяккасьці с-ц, акамадацыя, ц-е,

разьезд [разjэзд] – акамадацыя j на э, асіміляцыя па глухасьці

радасьць – асіміляцыя па мяккасьці с-ц,

бясшумны – асіміляцыя, ш - агублены, асіміляцыя с-ш

вакзал – асіміляцыя па звонкасьці

, сьнег – асіміляцыя па мяккасьці й аглушэньне, акамадацыя

, спадчына – спаччына – асіміляцыя выбухнога да

, езджу [jэжzу] -

, у лодцы - ,

адчай – асіміляцыя па прыпадабненьне выбухнога да афрыката, акамадацыя.

, шматзарадны – асіміляцыя па звонкасьці – т-д, сьпецгандль – акамадацыя j, асіміляцыя па мяккасьці с-п і па звонкасьці.

Чаргаваньне

Цэ’ны –цана’ – зьмена ад націску – пазыцыйнае ч-не

Вада – вадзе – в’-м’ – пазыцыйнае ,знаходзіцца перад ётавай галоснай

Сухі – суш – гістарычнае

сохнуць – высыхаць – гістарычнае

Сьмех – сьмяшыць – э – а - пазыцыйнае, залежыць ад месца націску, х-ш - гістарычнае

Насіць – ноша – а-о - пазыцыйнае, с,ш-

Злы – зьліцца - пазыцыйнае

Любіць – люблю – гістарычнае

Сьнягі – сьнежны – пазыцыйнае, г’-ж- гістарычнае

Пісаць – пішу – гістарычнае

Сотня –сто - гістарычнае

Просты – спрашчэньне – о-а-пазыцыйнае, с-ш – гістарычнае, т-ч -гістарычнае

Калыхаць – калыска – х-с-гістарычнае чаргаваньне

Глотка – глытаць – ло-лы - гістарычнае

Дровы – дрывотня – гістарычна-пазыцыйны ро-ры

Бегчы – бяжы – э-а-пазыцыйнае, г-ж - гістарычнае

Ільвы – леў - гістар

Пісала – пісаў – л-ў – гістарычнае

Фанэтычны складападзел

Кроўны – кроў-ны

13432

Імшара – ім-ша-ра

431434

Водбліск – во-дбліск

1412231

Антэна – ан-тэ-на – непрыкрыты-закрыты – адкрыты-прыкрыты – адкрыты-прыкрыты

431434

Практыкаваньне – пра-кты-ка-ва-ньне – прыкрыты-адкрыты…

1341141414334

Сымфанічны – сым-фа-ні-чны – прыкрытызакрыты –фа- прыкрытыадкрыты

1431434134

Алфавіт – ал-фа-віт – непрыкрыты-закрыты- з-пр

4114141

Прыкладны – пры-кла-дны

Мысьленьне- мы-сьле-ньне

Густы- гу-сты - прыкрыта-адкрыты – прыкрыты-адкрыты

Вайна – ва-йна – прыкрыты-закрыты-

Вогнішча – во-гні-шча (прыкрыта-адкрытыя) с.63

Пер-шы – прыкрыта-адкрыты -прыкрытазакрыты

Кантроль – кан-троль (закрыты-прыкрыты 2р)

Буквар – бу-квар (прыкрыты-адкрыты, закрыты-прыкрыты

Чорны – чор-ны ( прыкрыта-адкрыты

Елка – ел-ка (прыкрытызакрыты, прыкрытаадкрыты

Аддача – а- дда-ча (непрыкрыты-адкрыты, прыкрытыадкрыты 2р)

Унівэрсытэт –у-ні-вэр-сы-тэт (непрыкрытыадкрыты

Айзберг – ай-зберг (

с.62-63

49 аўдыторыя –везьці КР

У сістэме university – першая КР