- •Студенттің пәндік оқу-әдістемелік кешені
- •Алматы 2012
- •© Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті
- •1 Пәннің оқу бағдарламасы - Syllabus
- •1.1 Оқытушылар туралы мәліметтер:
- •Тапсырмалардың түрлері және оларды орындау кестесі
- •1.2 Пән туралы мәліметтер:
- •Оқу жоспарынан көшірме
- •1.5 Пәннің қысқаша мазмұны:
- •1.6 Тапсырмалардың тізімі мен түрлері және оларды орындау кестесі
- •1.7 Әдебиеттер тізімі
- •1.8 Білімдерді бақылау және бағалау
- •Бақылау түрлеріне қарай рейтингтік балдарды бөлу
- •«Мұнайхимиялық кешеннің негізгі көмірсутек шикізаты – ароматты көмірсутектер өндірісі» пәні бойынша бақылаудың барлық түрлерін өткізудің күнтізбелік кестесі
- •Студенттердің білімдерін бағалау
- •Модульдар мен аралық аттестация бойынша бақылау жүргізуге арналған сұрақтардың тізімі
- •1 Модуль бойынша бақылау жүргізуге арналған сұрақтар:
- •2 Модуль бойынша бақылау жүргізуге арналған сұрақтар:
- •2 Негізгі таратылатын материалдар мазмұны
- •Курстың тақырыптық жоспары
- •Дәрістік сабақтың конспектілері
- •Ароматты көмірсутектердің қайнау және балқу температуралары
- •Ароматты көмірсутектердің бу қысымын есептеуге арналған тұрақтылар
- •Кейбір ароматты көмірсутектердің тұтану температуралары және буының ауамен жарылғыш қоспа түзу шегі
- •Сурет 1. Бензолды қолданудың негізгі бағыттары.
- •Сурет 2. Катализатордың қозғалмалы қабаты бар бензинді каталитикалық риформинглеу қондырғысының схемасы
- •Пиролиз бензині, риформат және шикі бензол өнімдерінің типтік құрамы
- •Ароматты көмірсутектерді әр түрлі еріткіштермен экстракциялау процесінің негізгі көрсеткіштері
- •Арендерді бөліп алу үшін қолданылатын экстрагенттердің физика-химиялық қасиеттері
- •Сурет 3. Бензинді каталитикалық риформинглеу қондырғысында ароматты көмірсутектерді сұйық фазада экстракциялау блогының технологиялық схемасы.
- •Каталитикалық риформинг процесінде бөлінетін арендердің сипаттамалары
- •Ароматты көмірсутектер фракциясы Сурет 4. «Uhde» фирмасының ароматты көмірсутектерді экстрактивті дистилдеу қондырғысының схемасы
- •Каталитикалық риформинг риформаты
- •Сурет 5. Риформатты селективті гидрлеу блогы бар «Морфилейн» қондырғысында арендерді экстрактивті дистилдеу схемасы
- •Сурет 6. М-ксилолды hf-bf3 қоспасымен экстракциялап бөліп алудың принципиалды схемасы
- •Сурет 7. Кристалдау әдісі арқылы п-ксилол алудың принципиалды схемасы
- •Сурет 8. П-ксилолды бөліп алудың адсорбциялық «Парекс» процесінің принципиалды схемасы
- •Сурет 9. Изомерлеу процесімен бірлескен ксилол фракциясын бөлудің технологиялық схемасы
- •– Этилбензолды айыру бағанасы; 2 – о-ксилолды бөлу бағанасы;
- •"Parex - Isomar" кешенінің типтік материалдық балансы
- •Сурет 10. Толуолды каталитикалық гидродеалкилдеу әдісінің принципиалды схемасы
- •Сурет 11. Толуол мен с8 арендерін термиялық гидродеалкилдеу технологиясының схемасы
- •Толуолды диспропорционирлеу мен гидродеалкилдеу процестерінің салыстырмалы сипаттамалары
- •Сурет 12. "Mobil Oil Corp" әдісі бойынша толуолды диспропорционирлеу процесінің принципиалды технологиялық схемасы
- •Сурет 13. "Trans Plus" процесінің принципиалды технологиялық схемасы
- •Сурет 14. "Detol" процесінің принципиалды технологиялық схемасы
- •"Detol" процесі шикізатының және өнімдерінің типтік құрамы
- •С9 арендердің физика-химиялық сипаттамалары
- •Құрамы с10 болатын арендердің физика-химиялық қасиеттері
- •Сурет 15. Дуролды екі сатылы экстрактілі кристалдау әдісімен бөліп алу және тазалаудың принципиалды схемасы
- •Сурет 16. Бензолды қолданудың негізгі бағыттары.
- •Сурет 17. Этилбензолды "Monsanto Co""Lummus Crest Inc." әдісімен алу процесінің принципиалды технологиялық схемасы.
- •Сурет 18. "Lummus /"Unocal"-"uop" процесінің технологиялық схемасы.
- •Сурет 19. Бензолды сұйық фазада гидрлеу арқылы циклогексан алу процесінің принципиалды технологиялық схемасы.
- •Мұнай бензолының сапасына қойылатын негізгі талаптар (мест 9572-77)
- •Сурет 20. Суды ароматты көмірсутектерден азеотропты тазалаудың принципиалды схемасы.
- •Әлемнің жекелеген елдеріндегі бензол өндірісі, (мың т.)
- •1999 Жылғы толуол өндірісінің қуаттылығы мен оны тұтыну ауқымы
- •Мұнай-газ өңдеу мен мұнайхимияның негізгі процестерін жіктеу схемасы
- •Сурет 21. Жылуалмастырғыш аппараттар.
- •Сурет 22. Құбырлы реакторлар.
- •Сурет 23. Бағаналы реакторлар.
- •Сурет 24. Реакциялық камералар.
- •Тәжірибелік сабақтар
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орындалатын студенттердің өзіндік жұмыстары бойынша өткізілетін сабақтардың жоспары (соөж)
- •2.5 Студенттердің өзіндік жұмыстары бойынша сабақ жоспары (сөж)
- •Өзін-өзі тексеруге арналған тест сұрақтары
- •Тест сұрақтарының жауаптары
- •Курс бойынша емтихан сұрақтарының тізімі
- •Глоссарий
- •Мазмұны
- •Студенттің пәндік
- •Селенова Багадат Саматқызы Матаева Зайра Тоқтарбекқызы
Тест сұрақтарының жауаптары
Сұрақтың нөмірі |
Дұрыс жауап (А,B,C,D,E) |
Сұрақтың нөмірі |
Дұрыс жауап (А,B,C,D,E) |
1 |
Е |
16 |
D |
2 |
В |
17 |
А |
3 |
С |
18 |
D |
4 |
D |
19 |
С |
5 |
Е |
20 |
В |
6 |
С |
21 |
Е |
7 |
В |
22 |
А |
8 |
С |
23 |
А |
9 |
Е |
24 |
D |
10 |
А |
25 |
С |
11 |
С |
26 |
B |
12 |
А |
27 |
C |
13 |
В |
28 |
D |
14 |
D |
29 |
B |
15 |
А |
30 |
A |
Курс бойынша емтихан сұрақтарының тізімі
Әлемдік мұнайхимиялық өнеркәсіптегі ароматты көмірсутектердің рөлі.
Қазақстандағы мұнайхимиялық өндірістің даму жолдары.
Ароматты қосылыстарды алу көздері.
Ароматты көмірсутектердің физика-химиялық сипаттамалары.
Ароматты қосылыстардың құрылымы мен қасиеттері.
Ароматты қосылыстардың құрылымы туралы түсіндірулер.
Ароматтылық критерийлері.
Энергетикалық критерийлер.
Ароматты электрофильді орынбасу реакцияларының элементар сатылары.
Ароматты нуклеофильді орынбасу реакцияларының элементар сатылары.
Ароматты бос радикалды орынбасу реакциялары.
Ариль, алкил және басқа да топтарды енгізу.
Ароматты қосылыстардың бүйір тізбегіндегі және функционалды топтарындағы сутектің орнын басу.
Ароматты сақина мен функционалды топтарды тотықсыздандыру реакциялары.
Ароматты сақина мен функционалды топтардың бүйір тізбектерін тотықтыру.
Ароматты көмірсутектер фракциясын алу технологиясы.
Риморфинг катализатынан арендерді бөліп алу.
Бензолды бөліп алу және шығару.
Ароматты қосылыстарды қолдану тенденциялары мен жолдары.
Катализаторды үздіксіз регенерациялау арқылы бензин фракцияларын каталитикалық риформинглеу.
Риформинг процесінің заманауи катализаторларының сипаттамалары.
Арендерді бөліп шығару және бөліп алу.
Риморфинг катализатынан арендерді экстракциялық бөліп алу.
Орташа дистиллятты мұнай фракцияларынан арендерді экстракциялау.
Ароматты көмірсутектерді экстракциялау технологиясы.
Морфилейннің экстрактілі дистилляциясы.
Морфилейннің арнайы қолдану аймақтары.
Риформатты гидрлеу.
Ксилолдарды бөліп шығару және бөліп алу.
о-ксилол мен этилбензол алу.
м-ксилол алу.
п-ксилол алу.
Параксилолды адсорбциялау технологиясы.
Ароматты көмірсутектердің өзара айналу процестері.
Ксилолдарды изомерлеу технологиясы.
Алкилбензолдарды гидродеалкилдеу технологиясы.
Толуолды диспропорционирлеу технологиясы.
Толуол/С9 трансалкилдеу технологиясы.
С9 және С10 арендерін бөліп алу.
Нафталин және басқа полициклоарендерді бөліп шығару.
Арендер мен олардың маңызды туындылары өндірісінің өнеркәсіптік процестерінің принципиалды технологиялық сызбанұсқалары.
Бензол өндірісі.
Толуол өндірісі.
Ксилолдар өндірісі.
Этилбензол мен стирол өндірісі.
Кумол өндірісі.
Циклогексан өндірісі.
Сызықты алкилбензолдар өндірісі.
Ароматты көмірсутектердің сапасына қойылатын талаптар. Талдау және сапаны бақылау әдістері.
Ароматты көмірсутектер өндірісінің қалдықтары мен ағын суларды тазалау.
Ароматты көмірсутектердің уландырғыш қасиеттері.
Ауа, газ және судағы ароматты көмірсутектердің аз мөлшерін анықтау әдістері.
Улы қалдықтар мен ағын суларды шығаруды азайту шаралары.
Арендер мен олардың маңызды туындыларының рыногы.
Негізгі ароматты көмірсутектер өндірісінің әлемдік қуаттылығы және оларға сұраныс.
Ароматты көмірсутектер өндірісіндегі технологиялық процестердің жабдықтары.
Массаалмасу процестері мен аппараттары.
Жылуалмастырғыштар мен конденсаторлар.
Химиялық реакторлар. Түрлері мен жіктелуі. Жұмыс істеу принципі.
Техникалық азот өндірісі.
Мұнайхимиялық процестердің негізгі көрсеткіштері.
Конверсия, өнімнің шығымы, шығын коэффициенттері.
Селективтілік, өнімдердің тепе-теңдік құрамы.
Материалдық баланстарды құру принциптері.
Жылу баланстарын құру принциптері.
Реакторлар жұмысының негізгі технологиялық параметрлері.
Көлемдік жылдамдық, реакция уақыты, реакция аймағының көлемі.
Мұнайхимиялық процестердің реакциялық түйіндерін жобалау.
Реакторларды жіктеу.
Гомогенді жүйелерге арналған реакторлар.
Гетерогенді және гетерофазалы жүйелерге арналған реакторлар.
Фталь ангидридін алу.
Фталь ангидридін о-ксилолдан алудың бу фазалы әдісі.
Фталь ангидридін о-ксилолдан алудың сұйық фазалы әдісі.
о-ксилолды сұйық фазада тотықтыру процесінің технологиясы.
Фталь ангидридін оксидаттан бөліп алу.
Мұнайхимиялық синтез өндірісінің шикізат көздері.
Мұнайхимиялық өндірістің аралық және мақсатты өнімдері.
Мұнайхимиялық синтез технологиясының даму келешегі.
Тауарлы ароматты көмірсутектердің сапасына қойылатын талаптар.
Бензолды көмірсутектердің сапасына қойылатын талаптар.
Нафталин мен полициклді ароматты көмірсутектердің сапасына қойылатын талаптар.
Ароматты көмірсутектердің сапасын анықтау әдістері.
Ароматты көмірсутектерді сараптау мен сапасын бақылау әдістері.
Полициклді ароматты көмірсутектерді қолдану бағыттары.
Полиметилбензолдарды қолдану бағыттары.
Полиалкилбензолдарды бөліп алу әдістері.
Дурол алу.
Фенантрен алу.
Үшметилбензол алу.
Стиролды мономерлі өнімдер алу үшін қолдану.
Антраценді бөліп алу және тазалау.
С9 және С10 арендерін бөліп алу.
Бензолды бу фазасында гидрлеу технологиясы.
Бензолды гидрлеу катализаторлары.
Кумол өндіру процестері.
Бисфенол А өндірісі.
Фталь ангидридін қолдану.
Фенолды қолдану.
Мезитилен алу.
