- •2. Пәннің қысқаша сипаттамасы
- •Осы процестерді қайталау арқылы
- •Осы сияқты екінші және төртінші теңдіктерден
- •Сонымен
- •Сонымен қатар
- •Бұл әдісті кейде “Чебышевтің тиімді итерациялық әдісі ” деп те атайды.
- •Біздің негізгі мақсатымыз берілген үшін -ға минимум беретін параметрлерін табу керек болғандықтан, кесіндісінде анықталған
- •Бөлшектеу әдісі.
- •Итерациялық процестің жалпы қойылуы және сығу принципі.
- •3.Парабола әдісі. (Симпсон формуласы).
- •1. Эйлер әдісі
- •2. Жетілдірілген Эйлер әдісі.
- •3. Рунге –Кутт әдісі. Берілген
- •4.Адамстың экстраполяциялық әдiсi.
- •5. Адамстың интерполяциялық әдісі .
- •1. Тор және торлық функциялар
- •1. Бір өлшемді кеңістіктегі тор және торлық функция.
- •2. Екі өлшемдегі кеңістіктегі тор және торлық функция.
- •2. Жай дифференциалдық операторларды жуықтау
- •Операторын торлық функциялармен алмастыру.
- •Операторын торлық функциялармен алмастыру .
- •Тейлор формуласы бойынша
- •4. Операторын торлық функциямен алмастыру.
- •§3. Шекаралық есептерді жуықтау
- •Жай дифференциалдық теңдеудің Коши есебі:
- •2. Бір ретті дифференциалды теңдеулер жүйесіне қойылған Коши есебі:
- •Шекаралық есеп. (Дирихле есебі)
- •5. Жылу өткішгіштік теңдеуіне қойылған аралас шекаралық есеп
- •Туралы түсінік
- •5.Айырымдық схеманың орнықтылығы туралы түсінік
- •Жәй дифференциалды теңдеулерді шешу. Жетілдірілген Эйлер әдісі.
- •Рунге-Кутт әдісі.
- •Айырымдық схемалардың негізгі түсініктері.
- •Айрымдық схемалардың орнықтылығын зерттеу.
- •Айырымдық есептің жинақталуы .
- •Екінші ретті жай дифференциалдық теңдеулердің шекаралық есебін шешу әдістері
- •Тапсырмалар
- •Глоссари
2. Жетілдірілген Эйлер әдісі.
(Предиктор-корректор әдісі).
Егер
функциясының
кесіндісінде
екінші
ретті
туындысы
жоғарыдан
шектелген
деп
есептеп,
(7) –ші
интегралға
орта
нүктелік
тік
төртбұрыш
формуласын
қолдансақ,
онда
(6)-шы
формуладан
(2.1)
формуласын
аламыз.
Мұндағы
Енді
мәнін
деп
жуықтап
алатын
болсақ,
онда
(2.1) формуласынан
(2.2)
формуласын аламыз. Яғни бұл әдістің есептеу алгоритімі мынадай болады:
,
(2.3)
, (2.4)
Енді
берілген Коши есебінің бір ғана шешуі
бар,
функциясы
бойынша Липшитц шартын қанағаттандырады
және
3-ші ретке дейін дифференциалданады
деп есептеп, (2.3)-(2.4) айырымдық есептің
шешуі (4)-(5) есебінің шешуіне жинақталу
дәлдігі
болатынын көрсетейік.
Ол
үшін
функциясын
нүктесінде Тейлор қатарына жіктейік:
(2.5)
Енді
ретімен
десек, онда
(2.6)
(2.7)
формулаларын аламыз.
Егер (2.7) теңдігінен (2.6) теңдігін шегерсек, онда
(2.8)
теңдігін
аламыз. Мұндағы
.
Енді (2.8) теңдігінен (2.4) теңдігін шегерсек, онда
теңдігін
аламыз.
белгілеулерін
еңгізіп және Липшитц шартын пайдалансақ,
онда соңғы теңдіктен
(2.9)
теңсіздігін аламыз. Ал мына теңдікті
(2.10)
ескерсек, онда (2.9) теңсіздіктен
теңсіздігін аламыз.Осыдан
(2.11)
теңсіздігін шығады. Енді k-ның k=0,1,2,... мәндері үшін
. . . . . . . . . . . . . . . . .
теңсіздігін аламыз.
Мұндағы
Тордағы
түйіні
түйіндік нүкте болып қала береді деп
есептесек,
деп жазуға болады және
екенін ескерсек, онда
Осыдан
болғандықтан (2.3)-(2.4) айырымдық есебінің
шешуі (4)-(5) есебінің шешуіне
дәлдікпен жинақталады.
3. Рунге –Кутт әдісі. Берілген
(3.1)
(3.2)
есебінің
аралығындағы жуық шешуінің дәлдігі
–
(3.3)
Теңдігінің
оң жағындағы интегралды есептеу
дәлдігімен тікелей байланысты
болғандықтан,осы интегралды жуықтап
есептеудің Рунге-Кутт әдісін қарастырайық.Ол
үшін алдымен
айнымалысын енгізу арқылы (3.3) теңдігін
былайша түрлендірейік:
(3.4)
мұнда
.Енді
(3.5)
интегралын есептеу үшін
(А)
параметрлерін алайықта, , параметрлерін пайдаланып
біртіндеп есептелетін тізбек құрастырып,
(3.6)
жуықтауы орындалатындай , , (А) параметрлерін табу жолын қарастырайық.
Айталық,
(3.7)
болсын.
жеткілікті жатық функция деп есептеп,оны
былайша жіктейік:
Енді , , (А) параметрлерін
(3.8)
болатындай етіп тапсақ, онда біздің жіберетін қатеміз:
(3.9)
(3.8) теңдігін қанағаттандыратындай , , (А) параметрлерін табу алгоритімі былайша іске асырылады.
Алдымен
-
ты
нүктесінде Тэйлор қатарына жіктейміз:
.
(3.10)
Оны
-тың
дәрежесі бойынша жіктелген
өрнегімен салыстыру арқылы, белгісіздері
,
,
(А) параметрлерінен тұратын, сызықтық
емес теңдеулер жүйесін аламыз.Осы
теңдеулер жүйесін шешу арқылы
,
,
(А) параметрлерін табамыз.
Кез
келген
үшін
,
,
(А) параметрлерін табу күрделі мәселе
болғандықтан біз бұл әдістің тек дербес
жағдайларын ғана қарастырамыз.
