2.Бұйымның силуэтін ескере отырып Пг қосымшаны бк ның учаскесіне бөлу(%).

Аймақтың аталуы	Шартты белгілер	СгІІІ аймақ бойынша	Пг аймақ бойынша	СгІІІ ± Пг
Артқы бой	→ А0 а	Шс – 17,8	3 – 30%	20,8
Қолтық ойындысы	а а2	А0а – (А0а+а1а2 )= 9	5 – 50%	14
Алдыңғы бой	← а1а2	0,9Шг+( СгІІ – СгІІ) =19,2	2 – 20%	21,2
Барлығы	А0а1	46	10	56

а₁а₂ = 0,9Шг + (СгІІ – СгІІ) = 0,9 + (48,4 – 44,4) = 19,2

аа₂ = А₀а₁ – (А₀а + а₁а₂) = 46 – (17,8 + 19,2) = 46 – 37 = 9

100% – 10 см

30% – х см, х = 30·10/100 = 5 см

100% – 10 см

50% – х см, х = 500/100 = 5 см

100% – 10 см

50% – х см, х = 200/100 = 2 см

Әйелдер иық бұйымында қолтық ойындыны құрастыру.

Әйелдер иық бұйымының БКсында бел сызығын безендіру.

№ 6 билет

Көлемді пішін жасау үшін қолданылатын құралдарды талдау

Киiмнiң сыртқы формасы оның негiзгi элементтерiнiң бiрi болып табылады. Киiмнiң сыртқы формасына матаның фактурасы, түрі, түсі, декор, сызықтар, әрлеулер, көрiнетiн тiгiстер сияқты факторлар әсер етеді:

әр түрлi нүктелердегi дене бiтiмге киiмнiң қонымдылық дәрежесiн мәнерлейтін, оның еркiндiк дәрежесi; -құрылым тiгiннiң геометриялық iшкi сипаттамасы -адам дене бiтiмiнiң пластикалық тiгiнi.Iшкi тiгiнiнiң сипаттамасы . Киiмнiң iшкi түрiн силуэт және формамен сипаттайды. Киiм силуэтi, оның жазықтық бейнелеуi және кескiнi көп жерлерде силуэттiк, құрастыру және сәндiк сызықтармен анықталады.Силуэттiк сызықтар (бұйымның иығы, кеудесi,белi және етегi ) киiмнiң көлемдiк пiшiнiн, прапорциясын және оның iшкi кескiнiн сипаттайды. Киiмдi үлгілеуде әр түрлi жастағы, өлшемдiк және толықтық топтардағы сұраныстарға жауап беретiн бiрқатар жетекшi силуэттер қабылданған: -түзу, бел сызықтарынын қатысынсыз иықсызығының кеңеюімен сипатталады;

-жартылай қынамалы, кеуде сызығы бойынша кiшiлеу көлемдi бөксе және бел сызықтары бойынша аз қынамалығымен бұйым етегi сызығы бойынша азырақкеңейтiлуiмен сипатталады; - трапеция негiзде етегi тарылған немесе кеңейтiлген.

Конструктивті сызықтары (тiгiстер) киiм бетiн бөлек бөлiктерге бөледi. Аса көбiрек кездесетiндерi болып бетiнiң мынандай бөлшектерге бөлiнуi саналады: артқы бой, алдыңғы бой, жең, жаға, белдемшенiң алдыңғы жаймасы, белдемшенiң артқы жаймасы, шалбардың алдыңғы жаймасы, шалбардың артқы жаймасы. Киiмнiң негiзгi бөлшектерiнiң тiгiстерiн өзара қосады. Сызықтан да, құрастыру сызықтары көп жағдайларда киiм тiгiстерiнiң орналасуымен сәйкес келедi. Киiмдегi құрастыру сәндiк форма құрушы сызықтарға бүкпенi жатқызады. Бүкпе- бұйымның барлық ұзындығы немесе енiне жүргiзiлмейтiн тiгiс. Кейбiр тiгiстер, мысалы рельефтiк,иiнiш тiгiстерi, екi қызметтi атқарады: құрастырушылық және сәндiлiк.Сәндiк тiгiстерiне әр түрлi әрлеуіш сызықтарды, сондай-ақ бөлшек шеттерiнiң контур сызықтарын (жаға,лацкан,өңiр және т.б) атайды. Киiмнiң негiзгi бөлшектерiнiң пiшiнімен анықталады

Бұйымды құрастыру барысында форма беретін элементтердің түрлері.

Горизонтальды пішін беретін элементтерге мыналар жатады: иық тігісі, горизонтальды бүкпелер, қолтық ойындының тереңдігі, иініштің сызығы, бел сызығы, бөксе, етек сызығы. Иық деңгейі: бір қалыпты, түсірілген және көтерілген. Иық ұзындығы: бір қалыпты, ұзартылған және қысқарған.

Иық тігісі артқы бойға немесе алдыңғы бойға ауысу мүмкін. Иық тігісі иініштің сызығына ауысып, болмауы да мүмкін.

Горизонтальды бүкпелер алдыңғы бойда кеуденің ортасы Г₇ нүктесіне бағытталады.

Жазық пішінде бүкпелер шығыңқы және ойыс болып сәнделеді. Егер де модель бойынша кеуде бүкпесі сақталатын болса, онда бүкпе Г₇ нүктесіне жетпей, 1-2 см қысқартылады. Қолтық ойындысының сызығы – кеуде сызығы болып табылады. Кеуде сызығы ең негізгі, өйткені осы сызықта көлем беріледі.

Қолтық ойындысының деңгейі бір қалыпты, көтерілген немесе түсірілген болады.

Иініш сызығы. Бұл сызықтың орналасуы модельге байланысты. Егер де иініш жауырын сызығынан 2-3 см жоғары орналасқан болса, онда иінішті жия үтіктейді. Алдыңғы бой түзу сызықпен сәнделеді.

Бел сызығы – силуэтке пішін беретін сызық. Сызбада қиғаш сызық болып сәнделеді. Бел сызығы бір қалыпты, көтерілген және түсірілген болуы мүмкін. (сурет4)

Бөксе сызығы – сызбада түзу сызық. Егерде модель бойынша бөксе сызғы кесілген болса, онда ол қиғаш болып, бел сызығына параллель болады. Силуэтте осы сызықтан төмен кеңейтілген немесе тартылған пішін беріледі. Жан тігісі сәндеп болған соң (П_брас, П_бфак) бұйымның енін талдайды.

Етектің сызығы – силуэттік пішінде ең соңғысы болып келеді. Етектің сызығы ортаңғы сызыққа перпендикуляр болып келеді. Алдыңғы бойдың төменгі балансы ↓Н₃Н₄ = 1,5 см. (сурет 5)

Етектің сызығын сәндемей тұрып, жан тігісін сәндеу керек.

Вертикальды бүкпелер – горизонтальды бүкпелер сияқты сәнделеді және жартылай қынама, қынама силуэтте, бедерлі және жан тігістерді құру кездегі ең негізгісі болып табылады. Бедерлі және жан тігістерді сызу үшін осьтың сызықтарының орналасуын табу керек. Осьтың сызықтарының орналасуы силуэтке байланысты.

Түзу силуэтте бедерлі тігістер иықтан өтуі мүмкін. Осы жағдайда олар иық тігісінің бір нүктесінде қиылысу керек. Бедерлі тігіс артқы бойдың ортаңғы сызығына параллельді болып өтеді. Етекті бел сызығынан төмен кішкене кеңейтуге болады. Егер де иық тігісі болатын болса, онда ол бедерлі тігіске ауысады.

Алдыңғы бойда осьтік сызық Г₆ нүктесінен түсіріледі. Қондырма пішімдерде жан тігісі →Г₁Г₅ = 3÷4 см. Қондырма пішімде жан тігісінің осьтік сызығы Г₅, Б₂ нүктесінен өтеді.

→ББ₂ = ГГ₅ + ГГ₅ (ГГ₂) + (ББ₁ –ГГ₀ )/2;

Реглан, жейде, тұтас, аралас пішімдердегі жан тігісі тек қана Г₇ нүктесінің ортасынан өтеді. Жан тігісі осы пішімдерде Г₂ және Б₂ нүктелерінен өтеді.

→ББ₂ = ГГ₂ + ГГ₅ (ГГ₂) + (ББ₁ –ГГ₀ )/2;

Әйелдер иық бұйымының БКсында етек сызығын безендіру.

Етектің сызығы – силуэттік пішінде ең соңғысы болып келеді. Етектің сызығы ортаңғы сызыққа перпендикуляр болып келеді. Алдыңғы бойдың төменгі балансы ↓Н₃Н₄ = 1,5 см. (сурет 5) Етектің сызығын сәндемей тұрып, жан тігісін сәндеу керек.

сурет 5

№ 7 билет

Пішіндер мен конструкциялардың бөліктену түрлері

Пiшiм деп киiмнiң конструктивтiк құрылымының жалпы сипаттамасы түсiндiрiледi. Киiм пiшiнi жеңдi қондырып тiгу сызықтарымен және алдыңғы бойдың және артқы бойдың вертикальды сызықтарымен немесе горизонтальды бөлiндiмен сипатталады (сурет1).

Негiзгi пiшiмдер болып:

-қондырмалы Қ;

-реглан Р;

-тұтас пiшiлген ТП;

-қиыстырылған пiшiм ҚП. Жеңнiң негiзгi пiшiмдерiнiң әр түрлi үйлесуi қиыстырылып пiшiлген ҚП деген қосымша пiшiмдi құрайды. Киiмнiң омыраушаның белдемшемен қосылуына байланысты мынадай түрлерi болуы мүмкiн:-қиылған (О+ББел сызығы бойынша қиылмаған.Алдынғы бой немесе артқы бойдың жоғарғы бөлiгiнiң кесiлуi пiшiн деп аталады. Киiмнiң иық және белдiк пiшiмнiң сұлбасы 2 суреттерде берiлген.

2.Келбеттердің түрлері және оны анықтау формуласы.

Келбет Осанка (Тұлға)Жоғарыда айтылған белгіері, адам денесінің сыртқы формасын келбет те анықтайды.

Келбет – бұл адам денесінің тұрып тұрғандағы қалыпты, бос күйдегі орны. Ол келесі негізгі факторламен: иықтың иілуі және омыртқа бөлімінің иілу деңгейімен сипатталады. Кеуденің жоғарғы бөлігінің иілу деңгейіне байланысты киім конструкциясында келбеттің негізгі үш типін бөліп көрсетеді: шалқақ, қалыпты және енкіш. 1 тип – шалқақ фигура, арқаның түзулігімен, арқаның бел деңгейінде иілуімен сипатталады. 11 тип – қалыпты немесе шартты типтік (жиі кездесетіні), кеуденің жоғарғы бөлігінің орташа иілгендігімен сипатталады.111 тип – фигураның енкіш келбеті, дөңгеленген арқамен ,жазық кеуде клеткасымен сипатталады. Иықтың иілуіне байланысты төмен иықты, қалыпты және жоғарғы иықты фигураларды бөліп көрсетуге болады.

Фигураның келбет типі екі өлшем арқылы: Пк корпусының және Вп иық биіктігінің орнымен анықталады. Корпустың және иықтың биіктігінің орнымен фигураның келбет типін анықтау схемасы 5 суретте көрсетілген.

Барлық атап көрсетілген дене бітім белгілерін визуалды (көзбен) анықтайды.Осы белгілердің түрлі қатынастары адам денесінің сыртқы формасын құрайды. Гармониялық киімді жобалау мақсатында киімді конструкциялау кезінде прапорция, дене бітім және адамның фигурасының келбеті туралы мәліметтермен ойнауға болмайды

3. Әйелдер иық бұйымында қолтық ойындыны құрастыру.

Артқы бойдың қолтық ойындысын сәндеуші көмекші нүктелер.

П'₁ – ден солға қарай вертикаль жүргіземіз. П_2тз.

↑Г₁П₃ = П₂Г₁ /3 + 2 = 9,3 (сызбадан)

П3 нүкте арқылы бойдың қолтық бұрышына сәйкес.

Г2 – қолтық ойындының ортаңғы нүктесі болып саналады.

→Г1 Г2 = 0,2·Г1Г4 + 0,5 = 0,2·14 + 0,5 = 3,3 (сызбадан).

Қолтық ойындысы мына нүктелерде өтеді: П'₁, П₃, 1, Г₂.

Алдыңғы бойдың қолтық ойындысының нүктелері мына нүктелерден өтеді: П₅, П₆, 2, Г₂.

Әйелдерге арналған бұйымдар үшiн сән талаптарына байланысты қолтық ойындысы тереңдiгiн 3-5см және одан жоғары көбейтілуі (бел сызығына дейiн) мүмкiн. Қолтық ойындысы терендiгiнiң мәнi – жейделiк пiшiндi ,жұмсақ пiшiндi, квадраттың қолтық ойындысы, тұтас пiшiлген жеңдi және реглан пiшiндi бұйымдарға тән

№ 8 билет

Бұйымның ішкі өлшемдері мен адам денесінің беткі өлшемдерінің арақатынасы.

Адам денесiнiң қозғалыс аппараты сүйек қаңқасы мен бұлшық ет жүйесiнен тұрады. Қаңқалық -енжар, ал бұлшықет-белсендiлiк бөлiгiн құрайды. Адам қаңқасы сүйектен, шемiршек пен желбезектен тұрады және олар iшкi органдарды механикалық әсерден сақтау, оларды қозғалысқа түсiру мен оларға тiрек болу қызметiн атқарады. Қаңқа 170 қос сүйектен және 36 қоссыз сүйектен тұрады. Формасына қарай сүйектердi келесi түрлерге ажыратады:ұзын құбырлы;

кең немесе жалпақ (жауырын, төс сүйегi, бассүйек; жамбас сүйектер, қабырға сүйегi);

қысқа (ұсақ сүйектер және табан сүйегi);араластар (омыртқалар, басстың желке сүйегi).Сүйектер бұлшық еттермен жабылады және 600-ден астам қаңқалық бұлшықеттер болады. Бұлшық еттер қысқара бере, бөлек органдардың және қаңқаның сүйек рычагының ауыспалылығын қамтамасыз етеді. Әрбiр бұлшықет сiңiрмен басталады және аяқталады. Оның көмегiмен ол қаңқа сүйегiне буын дорбасы немесе терiге бекiтiледi.Қаңқалық бұлшықеттiң формалары мынадай болуы мүмкiн:ұзындар(аяқ-қолдарда);кең (кеудеде);қысқалар (өзара омыртқа мен қабырғалар болуы мүмкiн.);Сүйектердiң өзара бiрiгуiнiң екi түрi болады: үзiксiз және үзiлмелі. Шемiршектер арқылы үзiксiз немесе қозғалысқа аз түсетiн сүйек бүргiлерi жүзеге асады (мысалы, қабырға ), 16 жастан кейiн шемiршек пен жамбас сүйектерiнiң немесе бұлшықеттердiң (жауырынның омыртқа мен).

Адам қаңқасы

( 1. суретiне түсінiк)

1. бассүйек

2.омыртқа бағанасы

3. бұғана

4. жауырын

5. төс

6. қабырға

7.иық сүйегi, тоқпан жiлiк

8. кәрi жiлiк

9. шынтақ сүйег

10. бiлезiк сүйек

11. алақан сүйегi

12. саусақ сүйектерi

13. шонданай сүйек

14.табан сүйектерi

15.тiлерсек сүйектерi

16. үлкен жiлiншiк

17. үлкен жiлiншiк шыбығы

18.тiзе табағы

19.сан сүйек, ортан жiлiк

20.қасаға сүйегi

21.мықын сүйегi