2. Өлшеу аспаптардың түрлері.

Өлшеу аспаптары.

Антропометриялық аспаптары өте көп. Еденнен өлшейтін биіктіктерге темірден жасалған ықшам Мартин антропометрі пайдаланылады. (сурет 2).

Түзу диаметрді үлкен циркульмен өлшейді (сурет 3), проекциялық диаметрді – Мартин антропометрдің жоғарғы штангісімен өлшейді. (сурет 4)

Доғалық, айналым, көлденең өлшемдер дене бітім үстінен сантиметрлік таспамен өлшенеді.

Өлшемдік белгілер 1 мм-ге дейін дәлдігімен өлшенеді. Сантиметрлік таспа созылмаған болуы керек. (сурет 5)

темірден жасалған ықшам Мартин антропометрі: а — алынатын штангі; б - антропометрдің жоғарғы штангасыҮлкен циркульМартин антропометрдің жоғарғы штангісіСантиметрлік таспамен өлшеу.

3. Әйелдер иық бұйымының БКсында жартылай қынамалы силуэтті құрастыру.

№ 10 билет

1. Бұйымның ішкі өлшемдері мен адам денесінің беткі өлшемдерінің арақатынасы.

Бұйымның ішкі өлшемдері мен адам денесінің беткі өлшемдерінің арақатынасы.

Адам денесiнiң қозғалыс аппараты сүйек қаңқасы мен бұлшықет жүйесiнен тұрады. Қаңқалық -енжар, ал бұлшықет-белсендiлiк бөлiгiн құрайды. Адам қаңқасы сүйектен, шемiршек пен желбезектен тұрады және олар iшкi органдарды механикалық әсерден сақтау, оларды қозғалысқа түсiру мен оларға тiрек болу қызметiн атқарады. Қаңқа 170 қос сүйектен және 36 қоссыз сүйектен тұрады.

Формасына қарай сүйектердi келесi түрлерге ажыратады:

ұзын құбырлы;

кең немесе жалпақ (жауырын, төс сүйегi, бассүйек; жамбас сүйектер, қабырға сүйегi);

қысқа (ұсақ сүйектер және табан сүйегi);

араластар (омыртқалар, басстың желке сүйегi).

Сүйектер бұлшық еттермен жабылады және 600-ден астам қаңқалық бұлшықеттер болады. Бұлшық еттер қысқара бере, бөлек органдардың және қаңқаның сүйек рычагының ауыспалылығын қамтамасыз етеді. Әрбiр бұлшықет сiңiрмен басталады және аяқталады. Оның көмегiмен ол қаңқа сүйегiне буын дорбасы немесе терiге бекiтiледi.

Қаңқалық бұлшықеттiң формалары мынадай болуы мүмкiн:ұзындар(аяқ-қолдарда);кең (кеудеде);қысқалар (өзара омыртқа мен қабырғалар болуы мүмкiн.);Сүйектердiң өзара бiрiгуiнiң екi түрi болады: үзiксiз және үзiлмелі. Шемiршектер арқылы үзiксiз немесе қозғалысқа аз түсетiн сүйек бүргiлерi жүзеге асады (мысалы, қабырға ), 16 жастан кейiн шемiршек пен жамбас сүйектерiнiң немесе бұлшықеттердiң (жауырынның омыртқа мен).

Адам қаңқасы

( 1. суретiне түсінiк)

1. бассүйек

2. омыртқа бағанасы

3.бұғана

4. жауырын

5.төс

6. қабырға

7.иық сүйегi, тоқпан жiлiк

8. кәрi жiлiк

9. шынтақ сүйегi

10.бiлезiк сүйек

11. алақан сүйегi

12. саусақ сүйектерi

13. шонданай сүйек

14. табан сүйектерi

15. тiлерсек сүйектерi

16. үлкен жiлiншiк

17. үлкен жiлiнiк шыбығы

18.тiзе табағы

19.сан сүйек, ортан жiлiк

20.қасаға сүйегi

21.мықын сүйегi

2. Артқы бойы тігіспен және тігіссіз иық бұйымдарда бел сызығындағы бүкпенің енін анықтау формуласы.

– горизонтальды бүкпелер сияқты сәнделеді және жартылай қынама, қынама силуэтте, бедерлі және жан тігістерді құру кездегі ең негізгісі болып табылады. Бедерлі және жан тігістерді сызу үшін осьтың сызықтарының орналасуын табу керек. Осьтың сызықтарының орналасуы силуэтке байланысты.

Түзу силуэтте бедерлі тігістер иықтан өтуі мүмкін. Осы жағдайда олар иық тігісінің бір нүктесінде қиылысу керек. Бедерлі тігіс артқы бойдың ортаңғы сызығына параллельді болып өтеді. Етекті бел сызығынан төмен кішкене кеңейтуге болады. Егер де иық тігісі болатын болса, онда ол бедерлі тігіске ауысады.

Алдыңғы бойда осьтік сызық Г₆ нүктесінен түсіріледі. Қондырма пішімдерде жан тігісі →Г₁Г₅ = 3÷4 см. Қондырма пішімде жан тігісінің осьтік сызығы Г₅, Б₂ нүктесінен өтеді.

→ББ₂ = ГГ₅ + ГГ₅ (ГГ₂) + (ББ₁ –ГГ₀ )/2;

Реглан, жейде, тұтас, аралас пішімдердегі жан тігісі тек қана Г₇ нүктесінің ортасынан өтеді. Жан тігісі осы пішімдерде Г₂ және Б₂ нүктелерінен өтеді.

→ББ₂ = ГГ₂ + ГГ₅ (ГГ₂) + (ББ₁ –ГГ₀ )/2;

Түзу силуэт – жан тігісі рқылы сәнделеді. Түзу силуэттің түрлері: кеуде ені = етектің еніне немесе кеуде ені > етектің ені. Түзу силуэтте бұйымның етегі 3 см-ге дейін кеңейтіледі.

Сәндеу ерекшеліктері. Алдыңғы бойды кеңейту сызығы артқы бойға қарағанда 1,5-2 см-ге көп алынады. Жан тігістердің ұзындықтары бірдей болуы керек.

Жартылай және қынама силуэттер

Осы силуэттерге бүкпенің қосынды саны 2 тәсілмен есептелінеді.

∑В – бүкпенің қосынды саны болып белгіленеді.

∑В = (СгІІІ + Пг) – (Ст + Пт) – ТТ₁ – тігіссіз

∑В = Т₁(Т₁₁)Т₈ – (Ст + Пт) – тігіспен

Шыққан бүкпенің қосынды санын бөлеміз:

Артқы бой 0,15 · ∑В;

Жан тігісі 0,5 · ∑В;

Алдыңғы бой 0,35 · ∑В

Бүкпелердің ені тұлғаның ерекшеліктеріне байланысты өзгереді. Бүкпенің ұзындығы кеуде және бөксе сызығына 2-3 см жетпей сызылады. Осьтік сызықтар жартылай қынама силуэтте түзу силуэттегі сияқты жүргізіледі. Осьтік сызықтарын анықтап болған соң, бүкпенің енін бөлеміз.

Алдыңғы бойда кеуде бүкпесі бедерлі тігіске өтеді. Егерде артқы бойда вертикальды бедерлі тігістер болатын болса, онда артқы бойды тігіссіз жасаған дұрыс. Алдыңғы бедерлі тігіс Г₇ нүктесіне дейін 1-2 см болуы мүмкін. (сурет 7)

3. Әйелдер иық бұйымының БКсында қынамалы силуэтті құрастыру.

№11 билет

Қондырмалы жеңнің қолтық ойындысымен байланысы және қолданылатын өлшемдерімен, қосымшылардың түрлері

1 сұрақ. Қондырма жең үш түрге бөлінеді:

Бір тігісті

Екі тігісті (жоғарғы және төменгі бөліктен, алдыңғы және артқы бөліктен)

Үш тігісті

Жеңді құрастыру үшін керекті өлшемдер: О_п, Д_рук, О_зап

Керекті қосымшалар: П_оп, П_озап

Алдын-ала есебі

Қолтық ойындының сызбадан ұзындығын өлшейміз:

Д_пр = Д_{пр.арт.б.}+Д_{пр.алд.б.}= П₁₁П₃ГГ₂ + П₅4П₆2Г₂ = 45

Түп биіктігін табамыз: В_ок = О₁О₂

П₁₁ және П₅ нүктелерді түзу сызықпен қосамыз. Осы сызықтың ортасын тауып О нүктесімен белгілейміз. О нүктеден төмен қарай кеуде сызығына перпендикуляр түсіреміз, қиылысқан нүкте О₁ нүктесі болып табылады. (Сурет 1)

В _ок = О₁О₂ = ОО₁ – ОО₂ = 18 – 2,5 = 15,5

ОО₂ - өлшемге байланысты.

88 өлш. – 92өлш. = 2,5 см

96 өлш. -104 өлш. = 2 см

108 өлш.– 120 өлш.= 1,5 см

120 өлш. = 1 см

3)Жеңнің енін анықтаймыз:

Ш_{рук. расч} =

Ш_{рук. факт} = = = 18,1

Отыруды анықтау үшін екі формуланы қолданамыз.

П_{пос.рас} = Д_пр · Н = 45·0,1 = 4,5;

П_{пос. фак} = Д_ок - Д_пр.

Ш_{рук. расч} = = 17,6

Ш_{рук. расч} мен Ш_{рук. жел (факт)} нүктелерін сәйкестендіреміз, егер олар әртүрлі болса, Ш_{рук. факт} есепті аламыз.

Өлшеу аспаптардың түрлері.

Антропометриялық аспаптары өте көп. Еденнен өлшейтін биіктіктерге темірден жасалған ықшам Мартин антропометрі пайдаланылады. (сурет 2).

Түзу диаметрді үлкен циркульмен өлшейді (сурет 3), проекциялық диаметрді – Мартин антропометрдің жоғарғы штангісімен өлшейді. (сурет 4)

Доғалық, айналым, көлденең өлшемдер дене бітім үстінен сантиметрлік таспамен өлшенеді.

Өлшемдік белгілер 1 мм-ге дейін дәлдігімен өлшенеді. Сантиметрлік таспа созылмаған болуы керек. (сурет 5)

. темірден жасалған ықшам Мартин антропометрі: а — алынатын штангі; б - антропометрдің жоғарғы штангасы

Сурет 3. Үлкен циркуль

9. Мартин антропометрдің жоғарғы штангісі

10. Сантиметрлік таспамен өлшеу.