Құн заңы, оның әрекет ету ерекшеліктері.

Құн — тауар өндіруге жұмсалған және осы тауар түрінде затқа айналған қоғамдық еңбекті көрсететін саяси экономия санаты; бір заттың ақшалай құндылығы немесе оған жұмсалған шығынның мөлшері. Құнның ақшалай көрінісі (баға) және құн санатының анықтамасы — экономикалық теория мен тәжірибенің негізгі мәселелерінің бірі. Құн заңы — нарықтық шаруашылықтың реттеушісі, ол тауар өндірісінің, нақты және заттанған еңбек бөлінісінің барлық үйлесімін баға арқылы айқындайды. Құн заңының тауар өндірушілерге әрекеті тек рыноктық бәсеке арқылы көрінеді. Осы рыноктық механизм қатынасы сұраныс пен ұсыныс арақатынасы, бағаның ауытқуы мен пайда нормасы, салалық және ішкі салалық бәсеке арқылы құн заңы қоғамдық өндіріске ықпал етеді. Ал оның негізі құн заңының өзінде емес, оның әрекет етуінің қоғамдық жағдайында, қоғамның экономикалық құрылысының сипатында.Айналыс саласында құн заңы бағаны халықтың төлем қабілеттігінің келемі мен құрылымын, сұраныс пен ұсыныстың арақатынасын анықтауда маңызды рөл атқарады. Құн заңын дұрыс басшылыққа алудың қоғамдық еңбек өнімділігін, өндірістің тиімділігін арттыруда, аз шығынмен көп нәтижеге жетуді, нақты рыноктық қатынасқа көшуді қамтамасыз етуде, шаруашылық реформасын іске асыру маңызы зор.

М

Макроэкономикалық тепе-теңдік теориясы. Жиынтық сұраным және жиынтық ұсыным. Макродәрежеде өзін-озі реттеудің тиімді механизмін Д.Кейнс ұсынған. Ол тепе-теңдіктің нарықтық механизмы қаржы тетік-терін қолдаиу арқылы, несие-ақша мен салық саясатын пайдаланудың тимегімеп тузетіп отыру қажет деп дәлелдеді. Кейнстің зертеуінде реттеу объектісі сұраныс емес, жиынтық ұсыныс бол-ды. Кейнс бойынша, инвестициялық процеске бакылауды, бір жақтан, оның инфляция дәрежесіне әсер ете алатын салада, екінші жақтан, жұмыспен қамту, жұмыссыздық дәрежесіне әсер ете ала-тын салада, жүргізу керек. Сөйтіп, экономика үшін тек осы мәселелер өте маңызды екені және оларға экономикалық әсер ету арқылы ғана тұрақты даму камтамасыз етілетіні айрыкшаланады.

Классикалық мектептің экономистері нарықтық жүйе ұзақ мерзімді кезеңде экономикадағы ресурстарды толық пайдалануды қамтамасыз етеді деп пайымдаған болатын. Оның өзінде анда-санда туып қалатын сәйкессіздіктер нарықтың автоматты түрде өзін-өзі реттеу негізінде шешіледі. Соның арқасында, ең соңында, жұмыспен толық қамтамасыз етілу нәтижесінде экономикада өндірістің тиісті деңгейіне қол жетеді.ық жұмысбастылық кезіндегі өндіріс көлеміМенің курстық жұмысымның мақсаты келесі 2 тараудан тұрады:1.Тауар нарығындағы макроэкономикалық тепе-теңдік.2.Макроэкономикалық реттеудің үлгілері Мұнда негізгі қаралатын мәселелер: Кейнс теориясының экономикаға әсер- Тауар және қызмет нарығындағы теңдік- Жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныс теориясы-Шығын мультипликаторы

-Макроэкономикалық проблемалар шешу жолдары

Кейнсиандық модель баға мен жалақы, әсіресе қысқамерзімді кезеңде, болымсыз өзгереді дегенге негізделген.

Кейнсиандық тұжырымдама, сонымен бірге классикалық теорияның ұсыным өз сұранысын тудырады деген ережесін де жоққа шығарды. Кейнсиандық тұжырым нарықтық экономикадағы мемлекет рөлінің жаңа әдісінің теориялық негіздемесі болып табылады. Экономикадағы мемлекеттің бейтараптығы туралы классикалық идеяның орнына, «инфляциясыз толық жұмысбастылыққа» жету үшін нарықтық экономикаға мемлекеттің үйлестіргіштік араласуының қажеттілігі деген идея келді.1929 жылы мен 1933 жылдардың арасында АҚШ-тан жан басына шаққандағы табыс әуелі 30%-ға құлдырады. Әсіресе жұмыссыздық американдықтардың есінде сақталынып қалды. 30-шы жылдары жұмыссыздардың орташа үлесі 19 %-дан астамды құрады. 1933 жылы құлдыраудың ең төменгі нүктесінде жұмыссыздар ресми түрде өздерінше тіршілік етуші халықтың 25%-ы болып саналды.

30 жылдардың тәжірибесі классиктердің баға және жалақы, әсіресе қысқа мерзімді кезеңде, болар-болмас өзгереді деген ойларының дұрыстығына күшті күдік тудырды. Шындығында да, ХХ ғасырдың алғашқы онжылдығында-ақ монополиялар мен кәсіподақтардың, ең аз жалақы туралы заңнаманың және басқа факторлардың болуы баға мен жалақының сырғымалығын тоқтатуға қол жеткізді.

Бүгінгі таңда, қандай да бір ел құлдырау немесе инфляция кезеңіне ілінгендігі байқалған шақта, экономистер мен жұртшылық ең алдымен жағдайды түзететін мемлекеттік шаралар туралы ойлай бастайды. Сол уақыттан бастап «Кейнсиандық төңкеріс» барысында ұсынылған қандай да болмасын идеялар өзінен өзі түсінікті болып шықты .

Макродәрежеде өзін-озі реттеудің тиімді механизмін Д.Кейнс ұсынған. Ол тепе-теңдіктің нарықтық механизмы қаржы тетік-терін қолдаиу арқылы, несие-ақша мен салық саясатын пайдаланудың тимегімеп тузетіп отыру қажет деп дәлелдеді. Кейнстің зертеуінде реттеу объектісі сұраныс емес, жиынтық ұсыныс бол-ды. Кейнс бойынша, инвестициялық процеске бакылауды, бір жақтан, оның инфляция дәрежесіне әсер ете алатын салада, екінші жақтан, жұмыспен қамту, жұмыссыздық дәрежесіне әсер ете ала-тын салада, жүргізу керек. Сөйтіп, экономика үшін тек осы мәселелер өте маңызды екені және оларға экономикалық әсер ету арқылы ғана тұрақты даму камтамасыз етілетіні айрыкшаланады.