70.Қоғамдық-тарихи тәжірибенің, қоғамдық қажеттіліктің, мақсаттардың анализі.

Тарихты объективтік тұрғыда түсіну өзіңнен бұрынғы алдыңғы қатарлы қоғамдық ойдың жай жалғасы емес, қоғамтану тарихындағы мүлдем жаңа сапалы кезең. Тарихқа объективтік көзқарастың қалыптасуы табиғатты да , қоғамды да қамтитын біртұтас ғылыми –фил/қ дүниетанымдық негізі болады.

Қоғамды ғылыми принциптер негізінде зерттеу нәт-де, оны даму заңдылықтарын ашу барысында әлеуметтану, саясаттану ілімдері дүниеге келді. Ол ғалымдар адамзат тарихын түсіндірудің кілтін, көзін қоғам-ң мат-қ, эконом-қ қатынастар жүйесін шығарып, оны жан-жақты терең талдап, дәлелдеді. Қоғам құбылыстар, процестер заңды дамиды. Бұл заңдар объективті сипатта болады. Өзінің іс-қимылы мен практикалық қызметінде адам даму заңдары-ң өмір сүріп тұрған жағдайлары мен шарттарына ықпал жасайды, бірақ заңдардың өзін қолдан жасап, не жоя алмайды. Екінші жағынан оның өзі даму заңдары-ң объективтік сипаты адам санасының қабілетсіздігін, түсініксіздігін, ұғымсыздығын туғызбайды.

Қоғам заңдары бадырыйып көрініп тұрмайды, оларды тікелей байқау , көру, бақылау арқ. Қабылдау өте қиын. Сол себепті қоғам заң-н терең танып білу арқ. Пайдалану оңай емес, ол көп күш жқмсап, зерттеуді керек етеді. Олар абстракілі ойлау арқ. белгілі болады.

71.Тәжірибе – субъект-субъективті қатынастардың бірлігі ретінде. Тәжірибе және сана. Тәжірибе және мәдениет.

72.Философиядағы адам проблемасы. Адамның табиғаты, оның өмірінің мәні.

Ф/я тарихында адам мәселесіне соқпаған, оның рухани ж/е материалдық болмысының түрлі қырлкрын ой елегінен өткізбеген ойшылды, философты тұтас фил-қ ағымдар мен мектептерді табу өте қиын болар еді. Адамзаттың дүниені айнала ортаны танып білуінің түп қазығы адам екенін бүкіл тарих дәлелдеп келеді. Көне қытай философ Лао Цзы : «Басқаларды білетін адам – ақылды, өзін танып білген адам - данышпан», - депті. Ертедегі грек ойшылы Протагордың : «Барлық заттын өлшемі - адам» деген қанатты сөзі кең тараған. Гректің тағы бір атақты ойшылы Фалестен : «Дүниедегі ең оңай нәрсе не?» деп сұрағанда : «басқаға ақыл айту» ал «ең қиын нәрсе? » - дегенде «Өзіңді танып білу» деп жуап беруі де осыны ,білдіреді.

Сөйтіп, адам проблемасы фил/қ іліммен құрдас десек те болады.яғни ф/яның өзі соның көне замандардағы ойшылдардың адам жөніндегі, оның дүниеде атқаратын қызметі мен алатын орны жөніндегі ой толғауларынан туатыны белгілі.

Платон фил-ң өте маңызды бөлігі – адам-ң арманынан шығатын «Мемлекет» туралы ілім. Дүниедегі бірден бір әділетті мемлекет қандай болуы к/к – философ осыны кескіндеп, бейнелеп беруді өзіне мақсат етіп қойған. Мұндай мінсіз мемлекетті ең ақылды, білімді адам, яғни, Платонның ойлауынша философ басқаруға тиіс.

Адам проблемаларына Арестотель де ерекше көңіл бөлген. Әсіресе ол ф/яның «этика» бөлімінде түгелдей сол проблемаларды қарастырып, оларға тиісті талдау жасады. Арестотельдің айтуынша мемлекет басындағы заң шығарушының міндеті – азаматтарды жақссы қылықтарға, ізгі ниеттіліктерге үйретіп, оларды тек игілікті істерден ғана ләззат алатындай дәрежеге жеткізу.