73.Антропосоциогенез және оның сипаты. Еңбек-антропосоциогенездің негізгі факторы.

74.Адамзаттың рухани өміріндегі өмір мен өлім проблемасы. Адам өмірінің әлеуметтік және биологиялық өміршеңдігі, жалғасы.

Тірі тіршіліктің биологиялық өмірдің шектеулі екендігі әрбір еремек адамға мәлім. Биологялық өмір – өмірдің бастауы, онсыз өмір жоқ. Ол да белгілі. Бірақ өмір тек «таза» биол-қ тіршілік пен шектелмейтінін айтқанбыз. Адамдарға биол-қ тәннің тіршілігінің негізінде басқа да өмір қажет. Биол-қ тіршіліктің тірі жәндіктерге де, адамға да ортақ шексіздігі – ұрпақтың ұрпаққа жалғасуы, әрбір жеке өмірдің өз жекелігімен бірге із-түссіз жоғалып кетпеуінің кепілі.

Әрине, шектілік те, шексіздік те адамнан тыс дүние де бар, бірақ олар тек адам үшін бағалы не бағасыз, құнды не құнсыз, өмірдің мәні, н/е мәнсіздік, мағынасыздық. Белгілі бір мәнділікке құрылған өмір ғана адам үшін өмір (жалған н/е ақиқат болсын – ол басқа мәселе)

Неліктен адам өзінің жеке, тек өзіне ғана қажет, бүгінгі, қазіргі, осы сәттегі мұқтаждықтармен күн кеше алмайды? Оны неліктен шексіздік толғантады? Өзі жоқ болғаннан кейінгі болатын нәрселерде оның не жұмысы бар? Көп адамдардың өлімнен, яғни шектіліктен қорқатын себебі не?

Оның себебін бұрында белгілі дәрежеде айтып өткендей, адамды табиғаттың өзі (биол-қ емес, рухани қоғамдық) шексіздік универсалдылық. Күнделікті өмірде қаншалықты шекті болғанымен ол жан дүниесінде, қиялында, армандарында бүкіл әлемнің тіршілігімен тыныстап жүретін болады. Көп жағдайда адамның қай өмірінің шын өмірі екенін – күнделікті тіршіліктегі күйбеңдер ме, әлде армандарында, қиялдарында, аялайтын мөлдек, екінің бірінде өзіне ғана аян толғаныстары ма – айту қиын.

Шын мәңгіліктің аясы – адамдардың рухани дүниесі. Рухани өмірде адам бүкіл әлеммен теңдесе алады. рухани өмірде ғана адам толық мағынасында еркін. Рухани дүние адамдардың ең терең, ауқымды ж/е мағыналы құндылықтардың мекені. Егер ондай құндылықтар жоқ болса, рухани дүние де жоқ. Ең терең, яғни ең шексіз құндылықтар адамның әлемнен, адамдардың өзара үйлесімді қатынас түзеп, соларды дамытуының құндылықтары, ал олар – ең алдымен әрбір тұлғаның осындай құндылықтарының мақсаттар мен пиғылдардың шеңбңрңнде шексіз дамуы. Оның осы бағыттағы мағыналы істері, берген үлгілері өзіндік дербес дамудың осы жолдары басқалардың біріне де келесі ұрпақтарына да ізгілікті әсер етуі мүмкін. Жеке өмірдің шектілігінен адамдардың шексіздікке аяқ басатын тұсы осы болуы к/к. Оны көптеген ойшылдар айтқан. Түрік дүниелерінің ойшылдары Әл-Фараби, Баласағұни, Қорқыт ата, Абай т.б. әртүрлі мағынада болса да бұл мәселе жөнінде осы ойға ойысады.

75.Адам және адамзат. Тағдырдың ғаламдық бірлігі, қоғамдық өмірдегі интернационализм.

76.Сана- адам шығармашылының формасы, көрінісі, әлемді бейнелеудің тәсілі.

Дүниеде ең ғажап, керемет құбылыс – адамның рухани дүниесі, сана, ақыл, ой. Адамзат игілігіндегі барлық материалдық ж/е рухани жетістіктер зәулім құрылыстар, түрлі техникалық табыстар, өнер, дін, әдебиет, фил/я, ғылым осының бәрі – сол сананың құдіреті. Объективтік дүниеде сананың баламасы жоқ. Ол тек адамға ғана тән. Сондықтан қашан да сананы болмыстан жоғары қоятын ұғым туып, оны бастапқы деп санаған. Енді біреулер бұл пікірді мойындамаған. Сонда сана дегеніміз не? Ол қайдан, қалай пайда болады? Сана белгісіз, ғайыптан пайда болған, дайын күйде біздің басымызға енген құбылыс па, әлде іштен шыққан дүние ме? Әрине адам бойында атадан балаға көшетін кейбір нәсілдік бейімділік, қабілет те болады. Оның дамуы да түрлі жағдайларға байланысты. Бірақ сана іштен туған қасиет емес. Ол атадан балаға көшетін қабілет те емес.Сана адам миына байл. Пайда болады, ал ми – оның мекені. Сана адам миы қызметінің жемісі, нәтижесі. Бірақ ми түрлі жануарларда да бар. Ал сана тек адам миының ғана жемісі. Бұл өте күрделі процесс, материалдық дүниенің ұзақ уақыт дамуының нәтижесі.

Сонымен, сана дег/з – объективті дүниенің адам миында пайда болатын субъективтік бейнесі, сәулесі. Бірақ ол жай бейне емес, шығармашылық бейне.